Góp ý đối với dự thảo Thông tư ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa rủi ro trung bình và rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết nhiều doanh nghiệp bày tỏ lo ngại trước đề xuất xếp các nhóm sản phẩm như sữa dạng lỏng, sữa bột, sữa lên men, phomat, chất béo từ sữa, dầu thực vật và đồ uống không cồn vào nhóm hàng hóa rủi ro cao.
Theo VCCI, cách phân loại này chưa thực sự phù hợp với nguyên tắc đánh giá rủi ro được quy định tại Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa và Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, đồng thời chưa tương thích với thông lệ quốc tế trong quản lý an toàn thực phẩm.
 |
Các doanh nghiệp cho rằng phần lớn sản phẩm nêu trên đều được sản xuất theo quy trình công nghiệp khép kín, áp dụng công nghệ thanh trùng, tiệt trùng, đóng gói kín cùng các hệ thống quản lý chất lượng như HACCP, ISO. Nhờ đó, khả năng kiểm soát rủi ro trong toàn bộ chuỗi sản xuất và lưu thông được duy trì ở mức cao, trong khi xác suất phát sinh sự cố trong điều kiện bảo quản và sử dụng thông thường là tương đối thấp.
Dẫn chiếu phương pháp đánh giá rủi ro định lượng theo Phụ lục VI của Nghị định số 37/2026/NĐ-CP cũng như mô hình đánh giá P-C-K được nêu trong dự thảo, VCCI cho rằng các nhóm sản phẩm như sữa chế biến, dầu thực vật hay đồ uống không cồn đều có hệ số rủi ro thấp hoặc thấp – trung bình nhờ cơ chế truy xuất nguồn gốc, kiểm soát nhiều tầng và hệ thống quản trị chất lượng xuyên suốt.
Theo phân tích của cộng đồng doanh nghiệp, thực tế nhiều năm qua cho thấy các vụ ngộ độc thực phẩm quy mô lớn chủ yếu liên quan tới thực phẩm tươi sống, hàng quán nhỏ lẻ hoặc thực phẩm đường phố, trong khi rất hiếm ghi nhận các sự cố diện rộng xuất phát từ nhóm thực phẩm chế biến công nghiệp đóng gói ổn định.
VCCI cho rằng dự thảo đang có xu hướng “đánh đồng” toàn bộ nhóm thực phẩm vào diện rủi ro cao mà chưa phản ánh đúng khác biệt giữa thực phẩm tươi sống dễ hư hỏng với các sản phẩm công nghiệp đã được kiểm soát nghiêm ngặt.
Đáng chú ý, cộng đồng doanh nghiệp cũng bày tỏ lo ngại việc chuyển các sản phẩm trên sang nhóm hàng hóa rủi ro cao có thể kéo theo hàng loạt thủ tục hành chính mới, làm thay đổi cơ chế quản lý hiện hành từ tự công bố sang cơ chế kiểm soát chặt hơn.
Điều này không chỉ phát sinh thêm chi phí tuân thủ mà còn tiềm ẩn nguy cơ chồng chéo với các quy định hiện hành, đi ngược chủ trương cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và tăng cường hậu kiểm của Chính phủ.
Từ đó, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét loại bỏ các sản phẩm nêu trên khỏi danh mục hàng hóa rủi ro trung bình và rủi ro cao trong trường hợp chưa có đầy đủ cơ sở đánh giá định lượng cũng như hồ sơ rủi ro thực tế của sản phẩm.
Đồng thời, tổ chức này kiến nghị tiếp tục duy trì cơ chế tự công bố sản phẩm như hiện hành và thực hiện phân loại rủi ro theo từng nhóm sản phẩm cụ thể trên cơ sở khoa học, dữ liệu thực tiễn và phương pháp đánh giá định lượng rõ ràng.
Bên cạnh góp ý về nhóm thực phẩm chế biến, VCCI cũng cho rằng bản thuyết minh kèm theo dự thảo hiện còn thiếu các dữ liệu khoa học và căn cứ thực tiễn đủ sức thuyết phục để xác định mức độ rủi ro đối với từng loại hàng hóa.
Theo đánh giá của VCCI, phương pháp xác định mức độ rủi ro trong dự thảo hiện chưa đầy đủ và khó kiểm chứng tính phù hợp. Đáng chú ý, có sự bất hợp lý khi một số mặt hàng tiêu dùng phổ thông bị xếp vào nhóm rủi ro cao, trong khi một số nhóm hàng có khả năng gây mất an toàn trực tiếp như thuốc nổ lại được xếp ở mức rủi ro trung bình.
“Quản lý rủi ro cần dựa trên khả năng gây hậu quả trực tiếp và mức độ nghiêm trọng khi xảy ra sự cố. Những sản phẩm có khả năng gây tác động tức thời, trên diện rộng và khó kiểm soát cần được xếp vào nhóm rủi ro cao nhất”, VCCI nêu quan điểm trong văn bản góp ý.
