EU - Trung Quốc đạt thỏa thuận “hạ nhiệt” căng thẳng thương mại ô tô

Sau hai ngày đàm phán tại Bắc Kinh (Trung Quốc), Ủy viên Thương mại Liên minh châu Âu (EU) Maros Sefcovic cho biết Trung Quốc và EU đã đạt được một thỏa thuận có thể giúp giảm hơn một nửa lượng xe hybrid Trung Quốc xuất khẩu vào thị trường này, trong bối cảnh Brussels tìm cách thu hẹp thâm hụt thương mại ngày càng lớn với Bắc Kinh.

Theo ông Sefcovic, nhận thức chung giữa hai bên sẽ góp phần điều tiết xuất khẩu xe hybrid và xe hybrid sạc ngoài của Trung Quốc sang EU, qua đó có thể làm giảm vài triệu xe nhập khẩu trong bốn năm tới. Tuy nhiên, chi tiết về cơ chế thực hiện chưa được công bố.

EU - Trung Quốc đạt thỏa thuận hạ nhiệt căng thẳng thương mại ô tô

Thông tin này lập tức hỗ trợ cổ phiếu các hãng ô tô châu Âu, nhóm đã liên tục chịu sức ép trong hai năm qua do thuế quan của Mỹ và làn sóng xuất khẩu từ Trung Quốc.

Kết quả trên được đưa ra sau hơn ba tháng thảo luận giữa ông Sefcovic và các quan chức Trung Quốc, trong đó có Bộ trưởng Thương mại Vương Văn Đào, đồng thời nối tiếp nhiều năm tranh chấp giữa Bắc Kinh và Brussels liên quan đến đà tăng xuất khẩu của Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực ô tô. Các nhà lãnh đạo EU dự kiến xem xét kết quả tại hội nghị thượng đỉnh ở Brussels ngày 15/10, nhằm đánh giá liệu đây có thể là điểm khởi đầu cho quá trình tái cân bằng quan hệ thương mại với Trung Quốc hay không. Thâm hụt thương mại của EU với Trung Quốc hiện đã vượt 1 tỷ euro, tương đương 1,12 tỷ USD, mỗi ngày.

Ông Sefcovic đánh giá hai bên đã đạt được một kết quả tích cực.

Dù vậy, quan chức EU nhấn mạnh đây mới chỉ là bước đi quan trọng đầu tiên trong một quá trình tái cân bằng còn dài.

Chủ tịch Ủy ban Thương mại của Nghị viện châu Âu Bernd Lange cho rằng thỏa thuận mang tính dung hòa này cần được mở rộng sang các lĩnh vực khác, đồng thời EU nên tăng cường các biện pháp phòng vệ thương mại.

Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, Bộ trưởng Vương Văn Đào khẳng định với ông Sefcovic rằng Trung Quốc không phải nguyên nhân gốc rễ của những vấn đề mà EU đang đối mặt, mà là một đối tác trong quá trình giải quyết. Hai bên cũng thống nhất giảm thuế nhập khẩu của Trung Quốc đối với khoảng 4 tỷ euro hàng hóa EU, gồm phụ tùng ô tô, dầu ô liu và giày dép. Bên cạnh đó, Bắc Kinh sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc cấp phép xuất khẩu đất hiếm và nam châm vĩnh cửu, theo ông Sefcovic.

Các chính phủ EU ngày càng lo ngại trước đà tăng mạnh của ô tô nhập khẩu từ Trung Quốc, trong khi các nhà sản xuất trong khối đang cắt giảm nhân sự. Riêng Volkswagen được cho là đối mặt với việc cắt giảm 100.000 việc làm. Trong chín tháng đầu năm, lượng xe hybrid sạc ngoài nhập khẩu vào EU tăng 86%, trong khi giá giảm 20%. Hơn một nửa số xe thuộc nhóm này hiện có xuất xứ từ Trung Quốc; xét theo giá trị, thị phần của xe hybrid sạc ngoài Trung Quốc đạt 30% vào năm 2025.

Tranh chấp giữa Trung Quốc và EU liên quan đến xe điện giá rẻ của Trung Quốc, vốn dẫn tới việc EU áp thuế vào năm 2024, đã phủ bóng lên quan hệ song phương. Căng thẳng sau đó lan sang các biện pháp của Bắc Kinh đối với rượu mạnh, thịt lợn và sản phẩm sữa của EU, cũng như các hạn chế xuất khẩu đất hiếm và khoáng sản chiến lược.

Pháp và Đức nằm trong nhóm chịu tác động lớn nhất từ các biện pháp của Bắc Kinh. Pháp chiếm khoảng 90% kim ngạch rượu mạnh của EU xuất khẩu sang Trung Quốc, trong khi ngành sữa Đức cũng chịu ảnh hưởng đáng kể.

Trong tuyên bố chung, Trung Quốc và EU cho biết sẽ tiếp tục thảo luận về các cam kết giá như một phương án thay thế thuế quan. Tuy nhiên, xuất khẩu xe điện Trung Quốc đã tăng trở lại trong năm nay bất chấp các mức thuế hiện hành.

Hiệp hội Công nghiệp ô tô Đức (VDA) thận trọng hoan nghênh thỏa thuận, song cho rằng còn quá sớm để kết luận liệu thỏa thuận có xử lý được vấn đề cạnh tranh không lành mạnh hay không. Mercedes-Benz nhận định kết quả này cho thấy đối thoại mang tính xây dựng là hướng tiếp cận phù hợp, đồng thời có thể cải thiện khả năng dự báo cho doanh nghiệp.

Nhà phân tích ngành ô tô châu Âu Matthias Schmidt cho rằng những quốc gia như Đức từng đánh giá thấp sức ép từ các doanh nghiệp ô tô Trung Quốc, nhưng nay đã nhận rõ rủi ro và kêu gọi Brussels can thiệp.

Theo ông Schmidt, tuyên bố của ông Sefcovic là hệ quả của sự thay đổi quan điểm này. Berlin hiện muốn London và Brussels cùng tham gia ứng phó, trong bối cảnh Anh chiếm khoảng 30% doanh số ô tô mới của Trung Quốc tại Tây Âu.

Trong khuôn khổ thỏa thuận, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết sẽ tiếp tục tạo thuận lợi cho việc phê duyệt giấy phép xuất khẩu đất hiếm và nam châm vĩnh cửu thông qua cơ chế “kênh xanh”.

Dữ liệu của UN Comtrade cho thấy xuất khẩu của Trung Quốc sang EU đạt 560 tỷ USD trong năm ngoái, tăng từ 517 tỷ USD năm 2024. Xuất khẩu sang các nền kinh tế lớn như Đức, Italia, Tây Ban Nha và Ba Lan cùng tăng khoảng 10% so với năm trước, trong khi xuất khẩu sang Hungary tăng 43%. Ở chiều ngược lại, Trung Quốc nhập khẩu 268,3 tỷ USD hàng hóa châu Âu, giảm từ 269,4 tỷ USD của năm trước đó; mức giảm chủ yếu liên quan đến hàng hóa từ Đan Mạch, Ireland và Pháp.

Trong bối cảnh nhu cầu nội địa chưa hấp thụ hết lượng hàng hóa giá thấp được trợ cấp, Trung Quốc cần mở rộng đầu ra ở nước ngoài. Điều này đặt EU trước bài toán cân bằng giữa việc tận dụng hàng nhập khẩu giá rẻ để giảm chi phí sinh hoạt và bảo vệ năng lực sản xuất trong khối.

Tháng trước, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cảnh báo tại Nghị viện châu Âu rằng thâm hụt thương mại đã chạm ngưỡng đáng báo động. Theo bà, khối 27 thành viên sẵn sàng sử dụng toàn bộ công cụ hiện có để tái cân bằng quan hệ thương mại với Trung Quốc.

Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết hai bên sẽ tiếp tục xem xét khả năng giảm thuế đối với một số mặt hàng, đồng thời duy trì đối thoại về tiếp cận thị trường thiết bị y tế. Ông Sefcovic và ông Vương dự kiến gặp lại vào tháng 3/2027, sau một cuộc họp trực tuyến vào tháng 1.