Indonesia, Thái Lan thúc đẩy cơ chế dự trữ xăng dầu chung ASEAN

Theo Nikkei Asia, kế hoạch ban đầu tập trung vào việc thiết lập các điểm dự trữ xăng, dầu diesel tại Indonesia và Thái Lan. Philippines sẽ là một trong những quốc gia đầu tiên được tiếp cận nguồn nhiên liệu này khi xảy ra tình trạng khẩn cấp hoặc gián đoạn nguồn cung.

Dự kiến, Công ty Thăm dò và Khai thác dầu khí PNOC (PNOC-EC), đơn vị thuộc Tập đoàn Dầu khí quốc gia Philippines, sẽ ký thư bày tỏ ý định với các đơn vị vận hành kho chứa tại Thái Lan và Công ty PT Interport Mandiri Utama (Interport) của Indonesia vào ngày 14/11, bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh và Đầu tư ASEAN tại Manila. Động thái này diễn ra trước thềm Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49, khai mạc ngày 15/11.

Indonesia, Thái Lan thúc đẩy cơ chế dự trữ xăng dầu chung ASEAN

Điểm đáng chú ý của sáng kiến là áp dụng cơ chế dự trữ theo hệ thống vé (ticket-based system), mô hình đã được triển khai tại Liên minh châu Âu (EU) và một số khu vực khác, nhưng chưa từng được áp dụng trong khuôn khổ ASEAN.

Theo cơ chế này, trong điều kiện thị trường bình thường, các doanh nghiệp vận hành kho chứa vẫn được quyền kinh doanh lượng xăng dầu lưu trữ. Đổi lại, các quốc gia hoặc doanh nghiệp tham gia mua vé sẽ được bảo đảm quyền tiếp cận và mua một khối lượng nhiên liệu nhất định khi xảy ra khủng hoảng nguồn cung. Giá vé, khối lượng dự trữ và các điều kiện thực hiện sẽ được các bên tiếp tục thảo luận.

Sáng kiến do Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA) thúc đẩy, với sự hỗ trợ của Nhật Bản. Tokyo kỳ vọng cơ chế hợp tác này không chỉ tăng cường an ninh năng lượng cho Đông Nam Á mà còn góp phần bảo đảm hoạt động của các doanh nghiệp Nhật Bản đang đầu tư, kinh doanh trong khu vực.

Ngoài Indonesia, Thái Lan và Philippines, Lào và Timor-Leste cũng đang xem xét khả năng tham gia. Về lâu dài, sáng kiến có thể được mở rộng thành cơ chế dự trữ chung trên phạm vi toàn ASEAN, đồng thời bổ sung thêm các mặt hàng năng lượng như dầu thô. Tuy nhiên, việc triển khai sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn, trên cơ sở năng lực hạ tầng và khả năng hợp tác của các quốc gia thành viên.

Nhu cầu tăng cường dự trữ năng lượng của ASEAN trở nên cấp thiết hơn trong bối cảnh khu vực chịu nhiều tác động từ những biến động địa chính trị và gián đoạn chuỗi cung ứng dầu mỏ toàn cầu. Đáng chú ý, khoảng 80% lượng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ vận chuyển qua eo biển Hormuz có điểm đến tại châu Á, khiến các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng trong khu vực đối mặt với rủi ro lớn khi tuyến hàng hải chiến lược này bị gián đoạn.

Philippines là một trong những quốc gia dễ bị tổn thương trước những biến động đó khi phụ thuộc đáng kể vào dầu thô nhập khẩu từ Trung Đông. Tháng 3/2026, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng quốc gia trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông gây sức ép lên nguồn cung và giá nhiên liệu.

Theo một nghiên cứu của ERIA, lượng dầu dự trữ tại Philippines chỉ đáp ứng nhu cầu trong khoảng 15-30 ngày, trong khi Indonesia có mức dự trữ tương đương 14-23 ngày. Hạn chế về cơ sở hạ tầng lưu trữ cũng là một trong những nguyên nhân khiến các quốc gia này gặp khó khăn trong việc mở rộng năng lực dự trữ nhiên liệu.

Đối với Nhật Bản, việc thúc đẩy hợp tác dự trữ xăng dầu tại Đông Nam Á còn gắn với mục tiêu bảo vệ an ninh kinh tế và chuỗi cung ứng khu vực. Những gián đoạn nguồn cung nhiên liệu có thể ảnh hưởng dây chuyền đến hoạt động sản xuất, vận tải và lưu thông các mặt hàng thiết yếu, trong đó có thiết bị y tế.

Vì vậy, việc hình thành cơ chế chia sẻ dự trữ xăng dầu được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa ứng phó cho các nền kinh tế ASEAN trước những cú sốc năng lượng, đồng thời góp phần duy trì sự ổn định của hoạt động thương mại và đầu tư trong khu vực.