Doanh nghiệp đề xuất Nhà nước thuê kho xăng dầu để bảo đảm an ninh năng lượng

An ninh năng lượng trước áp lực tăng trưởng

Sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế đang đẩy nhu cầu tiêu thụ năng lượng tại Việt Nam lên cao hơn bao giờ hết. Số liệu từ cơ quan quản lý cho thấy, tổng lượng tiêu thụ xăng dầu toàn quốc năm 2025 đã chạm mốc 26,4 triệu $m^3$/tấn và dự kiến sẽ tiếp tục vượt ngưỡng 28 triệu tấn trong thời gian tới.

Hiện tại, nguồn cung nội địa từ hai nhà máy lọc dầu lớn mới chỉ đáp ứng khoảng 70% nhu cầu trong nước, lượng còn lại vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nhập khẩu thành phẩm.

Lần đầu tiên, một doanh nghiệp đã có văn bản kiến nghị, mong muốn được Nhà nước “đặt hàng” thuê kho dự trữ xăng dầu, để đơn vị đầu tư riêng một phân khu kho dự trữ quốc gia theo đặt hàng, được quản lý độc lập, không lẫn vào kho đầu mối, thương mại của doanh nghiệp (Ảnh minh họa).

Đáng chú ý, các chuyên gia năng lượng chỉ ra rằng tổng mức dự trữ xăng dầu hiện tại của Việt Nam bao gồm cả 3 nguồn (quốc gia, thương mại và sản xuất) mới chỉ tương đương khoảng 20-30 ngày nhập ròng. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức chuẩn phổ biến trên thế giới. Trong đó, dự trữ quốc gia đóng vai trò là bộ đệm cốt lõi khi có biến động khẩn cấp nhưng quy mô còn nhỏ; dự trữ thương mại của doanh nghiệp lại chịu áp lực lớn từ rủi ro biến động giá thị trường. Thực tế này đòi hỏi phải có những hạ tầng kho chứa quy mô lớn hơn để tăng cường năng lực điều tiết vĩ mô.

Đề xuất cơ chế "đặt hàng" hạ tầng dự trữ độc lập

Trước các thách thức về nguy cơ gián đoạn nguồn cung, Công ty cổ phần Đầu tư và phát triển INDEL đã gửi kiến nghị lên Thủ tướng Chính phủ đề xuất một giải pháp đột phá. Theo đó, doanh nghiệp mong muốn được Nhà nước “đặt hàng” thuê kho dự trữ quốc gia.

Điểm mới của mô hình này là doanh nghiệp sẽ tự bỏ vốn đầu tư riêng một Phân khu kho dự trữ quốc gia hoàn toàn biệt lập, không bị trộn lẫn với kho đầu mối hay kho thương mại thông thường. Phân khu này sẽ ứng dụng công nghệ quản lý hiện đại, kết nối dữ liệu trực tuyến thẳng đến cơ quan quản lý nhà nước để bảo đảm tính minh bạch tuyệt đối.

Song song đó, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa cũng đã có văn bản đề nghị bổ sung hạng mục Tổng kho xăng dầu này vào Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Giải bài toán hạ tầng cho khu vực trọng điểm

Theo tính toán, riêng khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên hiện chiếm khoảng 15% tổng nhu cầu tiêu thụ cả nước. Trên cơ sở dự báo hằng năm nhu cầu xăng dầu Việt Nam có thể đạt 30-35 triệu m³/tấn vào năm 2030, nhu cầu tiêu thụ khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên dự kiến mỗi năm đạt khoảng 4,5-5,25 triệu m³/tấn, tương đương khoảng 12.300-14.400 m³/ngày. Trong đó, khu vực Nam Trung Bộ chiếm khoảng 3,1-3,57 triệu m³/tấn/năm và khu vực Tây Nguyên chiếm khoảng 1,4-1,68 triệu m³/tấn/năm. Dù thị trường có dư địa tăng trưởng rất lớn, hệ thống hạ tầng kho trung chuyển gắn liền với cảng nước sâu tại đây vẫn chưa được phát triển tương xứng.

Để bù đắp khoảng trống hạ tầng này, dự án Tổ hợp năng lượng Vân Phong tại khu vực Nam Vân Phong (Khánh Hòa) đang được nghiên cứu đầu tư. Theo Tiến sĩ Trần Văn Thế - Chủ tịch Hội đồng quản trị INDEL, việc hình thành Tổng kho xăng dầu quy mô dự kiến khoảng 1 triệu m³, gồm khoảng 300.000m³ kho dự trữ; 300.000m³ kho ngoại quan và 400.000m³ kho đầu mối, kho thương mại tại đây sẽ bổ sung mạnh mẽ năng lực tiếp nhận, lưu trữ và điều tiết nguồn cung ổn định cho toàn khu vực.

Tổng Giám đốc Công ty INDEL - ông Dương Hoàng Dũng cho biết: Theo định hướng nghiên cứu của nhà đầu tư, Tổng kho xăng dầu được phát triển theo mô hình kho tổng hợp, bao gồm kho đầu mối, kho thương mại, kho ngoại quan và kho dự trữ, với tổng quy mô dự kiến khoảng 1 triệu m³, gồm khoảng 300.000m³ kho dự trữ; 300.000m³ kho ngoại quan và 400.000m³ kho đầu mối, kho thương mại.

Dự án không chỉ tối ưu hóa lợi thế logistics biển của Khu kinh tế Vân Phong mà còn đóng vai trò chiến lược trong việc nâng cao năng lực dự trữ năng lượng quốc gia, bảo đảm sự chủ động trong mọi tình huống khẩn cấp của thị trường.