Nghịch lý tại Tập đoàn Dương Đông: Tồn kho xăng cao, dự trữ bắt buộc lại thiếu

Một bên là lượng xăng tồn kho tại nhiều đơn vị tăng bất thường. Một bên là nghĩa vụ dự trữ bắt buộc lại không được duy trì đầy đủ.

Hai hiện tượng này cùng xuất hiện tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Dương Đông trong Kết luận thanh tra số 768/KL-TTCP ngày 28/10/2026 của Thanh tra Chính phủ. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở mức tồn kho có nơi vượt trên 500%, mà ở cách hàng hóa được phân bổ và quản lý trong một hệ thống kinh doanh xăng dầu quy mô lớn.

Một cây xăng trong hệ thống cửa hàng bán lẻ xăng dầu thuộc Công ty cổ phần Tập đoàn Dương Đông - Ảnh: https://duongdong.com.vn

Có nơi tồn kho vượt 500%, có dấu hiệu găm hàng

Theo kết luận thanh tra, Tập đoàn Dương Đông có 17 công ty con, 7 chi nhánh, hệ thống phân phối gồm 45 tổng đại lý, đại lý và 34 cửa hàng bán lẻ xăng dầu. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có 17 tàu vận tải xăng dầu, 40 xe đầu kéo và xe bồn cùng hệ thống kho phục vụ hoạt động kinh doanh.

Qua phân tích bảng kê tồn kho theo ngày của doanh nghiệp, 3 chi nhánh hạch toán độc lập và 15 công ty con, Thanh tra Chính phủ xác định 15/19 đơn vị có lượng xăng tồn kho trong tháng 3/2026 vượt quá 150% đến trên 500% so với lượng tồn kho trung bình của ba tháng liền kề trước đó.

Số ngày có dấu hiệu vi phạm tại từng đơn vị dao động từ 5 đến 31 ngày trong tháng.

Thanh tra Chính phủ xác định hành vi này có dấu hiệu vi phạm quy định về găm hàng tại Nghị định 98/2020/NĐ-CP. Theo quy định được viện dẫn trong kết luận, trường hợp tổ chức thực hiện hành vi này có thể bị phạt tiền từ 40-60 triệu đồng. Trường hợp vi phạm nhiều lần hoặc tái phạm còn có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép kinh doanh từ 3-6 tháng.

Thanh tra Chính phủ đã lập biên bản và chuyển hồ sơ tới Bộ Công Thương xem xét, xử lý theo thẩm quyền.

Cần lưu ý, kết luận sử dụng cụm từ “hành vi có dấu hiệu găm hàng”. Việc xác định và áp dụng hình thức xử phạt cụ thể thuộc thẩm quyền của cơ quan tiếp nhận hồ sơ.

51 tháng đều xuất hiện ngày thiếu dự trữ bắt buộc

Ở chiều ngược lại, kết luận thanh tra cho thấy Tập đoàn Dương Đông lại không duy trì đầy đủ mức dự trữ xăng dầu bắt buộc. Cụ thể, trong thời gian từ năm 2022 đến tháng 3/2026, tương ứng 51 tháng, tháng nào doanh nghiệp cũng có một hoặc nhiều ngày lượng dự trữ đối với xăng RON 95-III và dầu diesel thấp hơn mức tối thiểu theo quy định.

Theo quy định được Thanh tra Chính phủ viện dẫn, thương nhân đầu mối phải bảo đảm mức dự trữ xăng dầu bắt buộc tối thiểu tương đương 20 ngày cung ứng, tính theo sản lượng tiêu thụ nội địa bình quân một ngày của năm trước liền kề và phải bảo đảm cả về cơ cấu chủng loại.

Hành vi không duy trì đủ mức dự trữ bắt buộc thuộc diện có thể bị phạt từ 120-140 triệu đồng. Hồ sơ của nội dung này cũng đã được Thanh tra Chính phủ chuyển Bộ Công Thương xem xét, xử lý.

Theo quy định được viện dẫn trong kết luận thanh tra, hành vi găm hàng trong kho với lượng hàng tồn vượt quá 150% so với lượng tồn kho trung bình của ba tháng liền kề trước đó thuộc diện bị xử phạt - Ảnh minh họa: https://duongdong.com.vn

Thoạt nhìn, việc vừa có tồn kho cao vừa thiếu dự trữ có vẻ mâu thuẫn. Nhưng về bản chất, đây là hai tiêu chí quản lý khác nhau.

Chỉ tiêu về dấu hiệu găm hàng được xem xét trên lượng hàng tồn tại từng đơn vị, so với mức tồn kho bình quân của ba tháng liền kề trước đó. Trong khi đó, dự trữ bắt buộc được tính trên nghĩa vụ duy trì một lượng hàng tối thiểu tương đương số ngày cung ứng, đồng thời phải đáp ứng cả yêu cầu về cơ cấu từng chủng loại xăng dầu.

Bởi vậy, một số đơn vị trong hệ thống có thể giữ lượng xăng rất cao tại một số thời điểm, trong khi tổng thể doanh nghiệp vẫn xuất hiện những ngày không đáp ứng đủ mức dự trữ bắt buộc đối với từng mặt hàng.

Vấn đề vì thế không chỉ nằm ở có bao nhiêu hàng trong kho, mà còn ở hàng nằm ở đâu, thuộc chủng loại nào và có được duy trì ổn định theo nghĩa vụ dự trữ hay không.

Hồ sơ khác đã được chuyển Bộ Công an

Kết luận 768/KL-TTCP còn chỉ ra nhiều bất thường nghiêm trọng hơn trong hoạt động của Tập đoàn Dương Đông.

Qua kiểm tra thực tế tại 16 kho và đối chiếu dữ liệu trên phần mềm, Thanh tra Chính phủ xác định số tồn lũy kế cuối kỳ ngày 31/3/2026 tại kho nguồn hàng trên hệ thống kế toán thể hiện âm gần 123 triệu lít xăng dầu.

Số liệu nhập, xuất xăng dầu trên báo cáo tài chính cũng chênh lệch đáng kể so với bảng kê hóa đơn và tờ khai hải quan đã kê khai thuế. Cụ thể, lượng nhập được hạch toán lớn hơn khoảng 21 triệu lít, lượng xuất lớn hơn khoảng 102 triệu lít, với tổng giá trị chênh lệch tương đương khoảng 2.078 tỷ đồng.

Thanh tra Chính phủ đánh giá nội dung này có dấu hiệu vi phạm quy định về kế toán, liên quan đến việc xác nhận thông tin, số liệu kế toán sai sự thật.

Cơ quan Thanh tra đồng thời phát hiện trong giai đoạn từ năm 2022 đến tháng 3/2026, Công ty Dương Đông có hoạt động mua bán xăng dầu với một số doanh nghiệp có dấu hiệu liên quan đến xăng dầu không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hoặc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp.

Các thông tin, hồ sơ có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự này đã được Thanh tra Chính phủ chuyển Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an tiếp nhận, xử lý theo quy định tại Văn bản số 730/TTCP-C.XI ngày 14/10/2026.

Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ xác định Công ty Dương Đông cùng các công ty con, chi nhánh có dấu hiệu kê khai không đúng đối tượng khoảng 720 tỷ đồng thuế bảo vệ môi trường, trong đó khoảng 140 tỷ đồng được đánh giá không có khả năng nộp vào ngân sách nhà nước. Hồ sơ nội dung này cũng được chuyển Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an.

Nhìn từ kết quả thanh tra, vấn đề tại Tập đoàn Dương Đông không đơn thuần là lượng xăng trong kho tăng hoặc giảm bất thường. Chuỗi dữ liệu từ tồn kho, dự trữ bắt buộc đến hóa đơn, kế toán và nghĩa vụ thuế cho thấy yêu cầu quản lý xăng dầu cần được nhìn xuyên suốt từ nguồn hàng - kho chứa - phân phối - bán hàng - kế toán - thuế.

Đặc biệt, nghịch lý tồn kho cao tại một số đơn vị nhưng dự trữ bắt buộc vẫn thiếu cho thấy việc bảo đảm an ninh nguồn cung không thể chỉ đánh giá bằng tổng lượng hàng doanh nghiệp đang nắm giữ tại một thời điểm.

Quan trọng hơn là lượng hàng đó có được duy trì đúng cơ cấu, đúng thời gian và thực sự sẵn sàng phục vụ thị trường hay không.