Song sau động thái này, câu hỏi thực tế năng lực nông nghiệp công nghệ cao của chúng ta thế nào, lại cần được đặt ra, mà mấu chốt là vị thế các doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ ra sao?
Một chuyên gia nông nghiệp vùng Tây Nguyên nhìn nhận, ba nhóm hàng sầu riêng cấp đông, dừa tươi và thịt cá sấu sẽ xuất khẩu sang thị trường tỷ dân, là gắn liền yêu cầu đầu tư quy mô, nghiêm túc về nông nghiệp công nghệ cao. Mà các nhân tố xây dựng, cấu trúc nên những chuỗi giá trị hàng hóa, đảm bảo cho nền nông nghiệp công nghệ cao vận động suông sẻ lại chính là các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu quy mô vừa và nhỏ…
Những cánh cửa lớn luôn nặng nề!
Ông Vũ Đức Côn, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk chia sẻ, thông tin sầu riêng cấp đông sẽ xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc đã giúp địa phương “thở phào”. Với diện tích chăm trồng tăng hơn 32.700 hecta, Đắk Lắk đang lo đầu ra sản lượng sầu riêng thu hoạch trong vài năm đến. Nếu có thể triển khai cấp đông sầu riêng bóc múi, nỗi lo này cơ bản được hóa giải.
Tuy nhiên, ông Côn thẳng thắn nhìn nhận, không hề tự nhiên mà nhiều năm đã qua, đàm phán của ngành nông nghiệp với nước bạn về xuất khẩu sầu riêng cấp đông luôn trở ngại. Bởi lẽ nếu không đầu tư bài bản, hình thành các vùng chuyên canh chất lượng, diện tích lớn, hệ thống logistics thuận lợi, và nhất là có những công nghệ chế biến, đóng gói chuẩn xác, chúng ta sẽ không đạt các tiêu chuẩn xuất khẩu sầu riêng cấp đông.
Có thể nói, để đạt thỏa thuận qua nghị định thư, ngành nông nghiệp phải ghi nhận nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp đầu tư sản xuất, chế biến nông sản; nhất là các doanh nghiệp tiên phong về nông nghiệp công nghệ cao. Vai trò các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Tây Nguyên, Đồng bằng Cửu Long… là rất lớn.
“Để mở được các cánh cửa lớn luôn nặng nề, cần có những nguồn lực mạnh, và các doanh nghiệp thực tiễn đang đầu tư làm ăn, sản xuất chế biến nông sản chất lượng cao, là then chốt của vấn đề đó. Đã đến lúc các địa phương cần quan tâm, hỗ trợ, có chính sách mời gọi, vận động thu hút các doanh nghiệp tham gia vào mảng xuất khẩu nông nghiệp công nghệ cao”, ông Côn phân tích.
Theo các doanh nghệp, những suy nghĩ này rất cần thiết và việc tháo dỡ các rào cản trong hoạt động doanh nghiệp sản xuất, hướng đến các tiêu chuẩn hàng hóa nông nghiệp công nghệ cao, là đòi hỏi tất yếu phải đặt ra. Đơn cử với sầu riêng, không phải nhà xưởng nào cũng đủ tiêu chuẩn “bóc múi cấp đông”, lại càng ít có vùng trồng sầu riêng manh mún, tự phát nào của nông dân có đủ tiêu chuẩn cung ứng hàng sầu riêng múi cấp đông. Phía sau đơn hàng cấp đông, các doanh nghiệp còn phải tổ chức được chuỗi hệ thống sản xuất, vận chuyển của mình.
Cần những nguồn lực đồng bộ!
Bà Nguyễn Thị Thái Thanh, Giám đốc Công ty Cổ phần Ban Mê Green, một đơn vị chuyên chế biến đóng gói sầu riêng tại thành phố Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) thừa nhận, đầu tư của doanh nghiệp về mặt cấp đông sầu riêng là khá tốn kém, từ máy móc chuyên dụng, kho cấp đông cho đến nhân lực được đào tạo, áp dụng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm… Doanh nghiệp của bà, sau nhiều năm nỗ lực, đến nay mới coi như tạm đủ tiêu chuẩn đảm nhận những đơn hàng bóc múi sầu riêng, đáp ứng nhu cầu nhập hàng từ Thái Lan và sắp đến là xuất hàng được sang Trung Quốc.
Bà Ngô Thị Minh Trinh, Phó Chủ tịch huyện Krông Pắk, thủ phủ chính của sầu riêng Đắk Lắk cho biết, những ngày này là cao điểm tổ chức lễ hội sầu riêng lần thứ 2 của địa phương. Ở lễ hội này, rút kinh nghiệm lần trước, Krông Pắk chủ động xây dựng chương trình hội thảo, mời các doanh nghiệp kinh doanh, chế biến sầu riêng xuất khẩu tụ hội về. Các doanh nghiệp sẽ được mời trải nghiệm thực tế địa bàn và cùng trao đổi, thảo luận các giải pháp đầu tư vào sầu riêng chất lượng, nhất là sầu riêng đạt chuẩn cấp đông xuất khẩu. “Đây sẽ là tâm điểm hoạt động của lễ hội chúng tôi: làm sao mời gọi được nhiều đơn vị sản xuất, chế biến chuyên sâu, áp dụng công nghệ cao về nông nghiệp, nắm bắt đủ yêu cầu, mong muốn của họ để đề đạt tỉnh, và cả ngành nông nghiệp, có chủ trương lớn, kế hoạch đầu tư lớn, tạo điều kiện tốt nhất cho họ”, bà Trinh chia sẻ như vậy.
Chuyên gia tư vấn nông nghiệp nhìn nhận, chỉ mới một địa hạt sầu riêng, chúng ta đã đối mặt rất nhiều câu hỏi khó rồi. Các địa hạt đóng gói dừa tươi, thịt cá sấu xuất khẩu, rõ ràng còn đòi hỏi những đầu tư, nghiên cứu khoa học, ứng dụng vào đời sống sản xuất, sẽ còn gian nan hơn. “Đừng ai nghĩ rằng, để đưa một ký cá sấu cấp đông lên bàn tiệc người dân Trung Quốc, chỉ đơn giản là nuôi cá làm thịt. Hàng loạt tiêu chuẩn, vấn đề chi tiết cần đặt ra suốt quy trình thực hiện việc sản xuất đạt yêu cầu đó. Ngay một con dao xẻ thịt, hay dây chuyền chế biến cần tuân thủ tiêu chuẩn nào, doanh nghiệp đầu tư sản xuất đã phải nghiên cứu rất xác thực, chuẩn mực”, Chuyên gia nhấn mạnh như vậy.
Và ông cũng khẳng định, phía sau những thương hiệu, tập đoàn sản xuất lớn, để làm được những phần việc chi tiết, chuẩn xác đó, chỉ có các doanh nghiệp vừa và nhỏ, như những bánh răng mắt xích của cả một hệ sinh thái bền bỉ, mới đáp ứng được. Cho nên, cần nghiên cứu, đề xuất được cơ chế, chủ trương nào, của tỉnh thành nào, ngành đầu tư nào, liên đới với ngành nông nghiệp Việt Nam, tháo gỡ các quy định thủ tục hành chính, mở cơ hội thuận lợi để các doanh nghiệp đầu tư, qua đó mới có thể biến câu chữ nghị định thư thành sự thật!
Nguyên Đức
