Khi Peter Fenkl nghe tin Nga phát động cuộc tấn công Ukraine, anh ấy nói suy nghĩ đầu tiên của anh ấy không phải là xoay quanh công việc kinh doanh mà công ty của anh ấy sẽ khó làm ăn tại hai quốc gia, mà là số phận của nhân viên của anh ấy trong khu vực, những người qua nhiều năm gắn bó cùng, chứ không chỉ là mối quan hệ đồng nghiệp.
Ông Fenkl, giám đốc điều hành của công ty, một nhà sản xuất quạt công nghiệp cho biết: “Đây không chỉ là những mối quan hệ kinh doanh mà còn là những tình bạn thực sự. Chúng tôi đã ngồi cạnh nhau trong các cuộc họp, uống bia cùng nhau."
Công ty do ông điều hành Ziehl-Abegg, có 4.300 nhân viên, và ông Fenkl nhớ lại cách các nhóm từ Đức, Nga và Ukraine đã làm việc song song với nhau, trong các chuyến công tác và trong các hội chợ thương mại nơi Ziehl-Abegg sẽ trưng bày các sản phẩm của mình. .
Bây giờ tất cả bốn nhân viên của công ty ở Ukraine đã cầm vũ khí để bảo vệ đất nước của họ. Ở Nga, nơi công ty có một cơ sở sản xuất và sử dụng 30 nhân viên, hoạt động kinh doanh đang phải tạm dừng.
Ông Fenkl cho biết ông đã nói chuyện nhiều lần với người quản lý của công ty mình ở Nga trong tuần qua, cố gắng tìm cách tiến hành khi tình hình trở nên rõ ràng hơn.
“Hai lần tôi gọi cho đồng nghiệp ở Nga và anh ta không thể nói chuyện,” ông Fenkl nói thêm. “Anh ấy tiếp tục rơi nước mắt.”
Các công ty Đức kinh doanh ở Nga nhiều hơn bất kỳ quốc gia Liên minh châu Âu nào khác, xuất khẩu hàng hóa trị giá hơn 26 tỷ euro (tương đương 28,4 tỷ đô la) vào năm ngoái (Ba Lan đứng thứ hai với 8 tỷ euro) và đầu tư thêm 25 tỷ euro vào các hoạt động ở đó. Cam kết này đối với nền kinh tế Nga một phần phản ánh đặc tính của Tây Đức trước đây sau Thế chiến thứ hai - đó là thương mại có thể đảm bảo hòa bình và ngăn chặn châu Âu rơi vào một cuộc chiến tranh khác.
Việc Nga sáp nhập Crimea vào năm 2014 và các lệnh trừng phạt sau đó đã khiến số lượng các công ty Đức đầu tư vào Nga giảm 1/3. Tuy nhiên, con số này chỉ là dưới 4.000 công ty vào năm 2020, với nhiều người tin rằng sự hiện diện của họ có thể giúp Nga phát triển hơn.
Vào ngày 24 tháng 2, niềm tin đó đã tan vỡ, khiến các công ty thuộc mọi quy mô tự hỏi phải làm gì tiếp theo.
Trong khi một số đã công bố quyết định rút lui, những người khác đang cố gắng tiếp tục bất chấp các lệnh trừng phạt của phương Tây đã gây trở ngại lớn cho ngân hàng và vận tải xuyên biên giới, và gây ra sụp đổ của đồng rúp. Điều còn lại đối với nhiều doanh nghiệp là cảm giác buồn bã sâu sắc, cùng với sự vỡ mộng.
Các nhà sản xuất ô tô hàng đầu của Đức - BMW, Volkswagen , Mercedes-Benz và Daimler Truck đều đã thông báo vào tuần trước rằng họ sẽ ngừng xuất khẩu và sản xuất tại Nga. Các công ty thuộc sở hữu gia đình, bao gồm ZF Group, một nhà sản xuất phụ tùng xe hơi và Haniel, quản lý một số doanh nghiệp độc lập trong nước, cũng đang làm như vậy.
Thomas Schmidt, giám đốc điều hành của Haniel, cho biết trong một tuyên bố video , thông báo rằng tất cả các hoạt động kinh doanh ở Nga và Belarus sẽ bị tạm dừng và các cam kết chưa được thực hiện. “Tôi hiểu điều đó là khó khăn từ góc độ quan hệ giữa khách hàng và nhà cung cấp, nhưng điều quan trọng hơn là chúng tôi là thể hiện tinh thần phản đối cuộc chiến tranh:
Hiệp hội Doanh nghiệp Phương Đông của Đức, một nhóm các công ty trong nhiều thập kỷ đã cổ vũ cho mối quan hệ kinh tế sâu sắc hơn với Moscow, ngay cả khi đối mặt với những động thái của Tổng thống Vladimir Putin. Nhóm này sẽ kỷ niệm 70 năm thành lập vào năm nay và một số thành viên của nhóm trước đó đã được lên lịch gặp Tổng thống Nga vào tuần trước tại Moscow. Chuyến đi đã bị hủy bỏ sau khi diễn ra xung đột giữa Nga và Ukraine.
Oliver Hermes, Chủ tịch Hiệp hội cho biết: “Hiện tại, chủ đề của các biện pháp trừng phạt và hậu quả của chúng còn ít hơn là về câu hỏi liệu chúng ta có còn quan hệ kinh tế quan trọng với Nga trong tương lai hay không". Năm 2014, Hiệp hội này từng vận động chống lại các hình phạt kinh tế nghiêm khắc đối với Moscow, nhưng lần này thì khác.
Ông Hermes nói: “Chính phủ Nga chấm dứt cuộc chiến này càng sớm thì mối quan hệ này càng có thể được cứu vãn".
Nhiều năm trước Martin Daller, giám đốc điều hành của Seebacher, một nhà sản xuất các thiết bị điều khiển ánh sáng đặc biệt, đã không quan tâm đến việc đầu tư vào Nga. Nhưng đó là một thị trường rộng lớn, hấp dẫn cho các sản phẩm do công ty thuộc sở hữu của gia đình ông, và khi một nhà quản lý người Nga rời khỏi công ty đối thủ và tiếp cận ông về việc thành lập một chi nhánh ở Nga, ông đã quyết định đồng ý.
Đó là ngay trước khi đại dịch COVID-19 bùng phát, công việc kinh doanh đã bắt đầu khởi sắc trong năm nay. Nhưng sau đó, cuộc chiến tranh lại ập đến.
“Bây giờ, chúng tôi đang tự hỏi mình nên làm gì. Anh ấy là một ông bố ba con và cả gia đình phụ thuộc vào công việc của anh ấy", Daller, người có doanh thu hàng năm là 2,5 triệu euro cho biết
Không chỉ các công ty nhỏ hơn đang phải đối mặt với những quyết định khó khăn.
Wintershall Dea, một công ty dầu khí của Đức với danh mục dự án toàn cầu, đã hủy bỏ cuộc họp báo thường niên của công ty sẽ được tổ chức vào ngày 25 tháng 2, một ngày sau cuộc chiến tranh xảy ra. Thay vào đó, các nhà lãnh đạo của nó đã đưa ra một tuyên bố chung vào ngày 2/3 bày tỏ sự báo động về cuộc chiến.
“Chúng tôi đã làm việc ở Nga hơn 30 năm. Nhiều đồng nghiệp của chúng tôi tại các địa điểm khác cũng làm việc với các đối tác từ Nga hàng ngày. Chúng tôi đã xây dựng nhiều mối quan hệ cá nhân - bao gồm cả trong các liên doanh của chúng tôi với Gazprom, gã khổng lồ năng lượng nhà nước của Nga", công ty cho biết.
Họ nói: “Nhưng cuộc chiến xâm lược của Nga chống lại Ukraine làm đảo lộn mọi thứ. Những gì đang xảy ra hiện nay đang làm lung lay chính nền tảng hợp tác của chúng tôi".
Công ty nói rằng họ sẽ ngừng thanh toán cho Nga và xóa sổ khoản đầu tư 1 tỷ euro vào đường ống dẫn khí đốt tự nhiên Nord Stream 2 nối Nga và Đức, mà chính phủ ở Berlin đã đình chỉ vào ngày 22 tháng 2. Họ cũng sẽ không nhận được bất kỳ doanh thu nào từ hoạt động dầu khí của mình tại Nga, vốn chiếm gần 1/5 lợi nhuận hoạt động của công ty vào năm 2021.
Không phải mọi công ty Đức đều rút lui. Metro, một công ty thực phẩm bán buôn với 93 địa điểm ở Nga, nơi đạt doanh thu 2,4 tỷ euro vào năm ngoái, cho biết họ đã quyết định tiếp tục hoạt động vì lo ngại rằng việc rút lui sẽ làm gián đoạn nguồn cung cấp thực phẩm cho người dân. “Không ai trong số 10.000 nhân viên của chúng tôi ở Nga phải chịu trách nhiệm cá nhân về cuộc chiến ở Ukraine,” công ty cho biết trong một tuyên bố.
Metro cho biết họ cũng đang cố gắng vận hành một số trong số 26 cửa hàng của mình ở Ukraine, tùy thuộc vào tình hình an ninh, và đang hỗ trợ các nỗ lực cung cấp dịch vụ cho những người buộc phải rời bỏ nhà cửa.
Ngoài tác động đối với các công ty đã đầu tư vào Nga, các nhà phân tích dự đoán rằng nền kinh tế Đức nói chung sẽ bị ảnh hưởng bởi sự gia tăng giá năng lượng và thực phẩm do hậu quả của chiến tranh. Kể từ cuộc xâm lược, các chính trị gia đã tập hợp dữ liệu từ người dân để xem những hy sinh của họ qua một lăng kính rộng lớn hơn.
Emily Haber, đại sứ của Đức tại Hoa Kỳ, cho biết trên Twitter: “Đất nước của tôi, Đức, sẽ là quốc gia chịu gánh nặng của các lệnh trừng phạt đã được Liên minh châu Âu và Mỹ thông qua. Chúng tôi đã chuẩn bị để có thể gồng gánh bất kỳ gánh gặng nào".
Bảo Bảo (Theo NY Times)
