Nghi Sơn và bài toán dự trữ năng lượng chiến lược của Việt Nam

Ngày 29/3, trong chuyến công tác tại Thanh Hóa, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã làm việc tại Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn về tình hình vận hành, cung ứng xăng dầu và khảo sát địa điểm dự kiến xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược tại Khu kinh tế Nghi Sơn.

Thủ tướng Phạm Minh Chính làm việc tại Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn (Ảnh: https://baochinhphu.vn).

Đây là động thái có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục tiềm ẩn nhiều biến động, nhất là rủi ro liên quan đến nguồn cung, vận chuyển và giá cả. Nếu trước đây câu chuyện năng lượng thường được nhìn dưới góc độ bảo đảm đủ hàng cho sản xuất và tiêu dùng, thì nay yêu cầu lớn hơn là phải xây dựng được một hệ thống dự trữ chiến lược đủ mạnh, giúp đất nước không bị động trước các cú sốc bên ngoài.

Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn hiện là một trong những cơ sở lọc dầu lớn nhất cả nước, có công suất thiết kế khoảng 200.000 thùng dầu thô/ngày, tương đương 10 triệu tấn/năm. Trong điều kiện bình thường, nhà máy đáp ứng khoảng 35% nhu cầu xăng dầu nội địa, đồng thời cung cấp các sản phẩm hóa dầu cho thị trường. Điều đó cho thấy vai trò quan trọng của Nghi Sơn trong cấu trúc an ninh năng lượng của Việt Nam.

Theo báo cáo của Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn, nhà máy đang duy trì vận hành ổn định ở công suất tối đa trong suốt tháng 3 và đã thu xếp đủ nguồn dầu thô để hoạt động liên tục đến hết tháng 5 ở mức tối ưu. Đây là tín hiệu tích cực đối với thị trường trong nước, nhất là trong bối cảnh nhu cầu nhiên liệu cho sản xuất, vận tải và đời sống vẫn ở mức cao.

Tuy nhiên, giá trị lớn hơn từ chuyến làm việc lần này không chỉ nằm ở việc duy trì vận hành nhà máy, mà ở định hướng hình thành kho dự trữ dầu thô chiến lược tại Nghi Sơn. Nếu được triển khai sớm, công trình này sẽ tạo thêm một “vùng an toàn” cho hệ thống năng lượng quốc gia. Khi nguồn cung quốc tế gặp trục trặc hoặc tuyến vận chuyển bị ảnh hưởng, kho dự trữ sẽ giúp Việt Nam có thêm dư địa điều tiết, tránh bị động và hạn chế nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu.

Nói cách khác, dự trữ chiến lược không chỉ là “để dành” nguồn hàng, mà là công cụ bảo vệ nền kinh tế. Với một nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh, nhu cầu năng lượng lớn và phụ thuộc đáng kể vào thị trường thế giới, việc có kho dự trữ quy mô phù hợp sẽ giúp giữ ổn định sản xuất, giao thông, logistics và các hoạt động dân sinh trong những thời điểm nhạy cảm. Đây chính là giá trị cốt lõi của chiến lược dự trữ năng lượng: chủ động, phòng ngừa và bảo đảm sức chống chịu cho nền kinh tế.

Tại buổi làm việc, Thủ tướng đánh giá cao nỗ lực của các bên trong việc bảo đảm nguồn cung dầu thô cho dự án, đồng thời cho biết phía Việt Nam sẽ tiếp tục làm việc với các nước và đối tác liên quan để hỗ trợ nguồn dầu thô đầu vào, cũng như thúc đẩy các giải pháp tạo thuận lợi cho vận chuyển xăng dầu qua eo biển Hormuz về Việt Nam.

Thủ tướng Phạm Minh Chính khảo sát địa điểm dự kiến xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược tại Khu kinh tế Nghi Sơn (Ảnh: https://baochinhphu.vn).

Điểm nhấn trong chỉ đạo của người đứng đầu Chính phủ là yêu cầu triển khai nhanh nhất việc xây dựng kho dự trữ dầu thô chiến lược tại khu vực Nghi Sơn, phục vụ Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn và các nhu cầu khác. Đây là chỉ đạo thể hiện rõ tư duy không chỉ ứng phó trước mắt, mà còn chuẩn bị cho tương lai bằng hạ tầng dự trữ dài hạn.

Cùng với đó, Thủ tướng yêu cầu các bên trong liên doanh khẩn trương đa dạng hóa nguồn cung dầu thô đầu vào, xem đây vừa là nhiệm vụ cấp bách, vừa là giải pháp lâu dài. Chỉ đạo này rất đáng chú ý, bởi an ninh năng lượng không thể chỉ đặt trên một vài nguồn cung hay một vài tuyến vận chuyển. Khi nguồn nhập khẩu được đa dạng hóa, rủi ro phụ thuộc sẽ giảm đi, khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng cũng được nâng lên.

Trước đó, khi khảo sát vị trí dự kiến xây dựng kho dự trữ tại phường Hải Bình, tỉnh Thanh Hóa, Thủ tướng đã chỉ đạo địa phương khẩn trương làm việc với người dân trong diện thu hồi đất, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và xây dựng dự án theo hướng có thể triển khai nhanh trong trường hợp khẩn cấp. Tinh thần xuyên suốt là phải hành động sớm, làm thực chất và phục vụ mục tiêu đa dạng hóa nguồn cung, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Có thể thấy, nếu nhà máy lọc dầu là mắt xích sản xuất quan trọng, thì kho dự trữ chiến lược chính là “lá chắn” giúp hệ thống vận hành ổn định hơn trước biến động. Khi hoàn thành, kho dự trữ tại Nghi Sơn không chỉ hỗ trợ trực tiếp cho nhà máy, mà còn góp phần nâng cao năng lực điều hành thị trường xăng dầu, tăng dư địa ứng phó trong tình huống bất thường và củng cố thế chủ động cho Việt Nam trong một lĩnh vực có ý nghĩa sống còn với nền kinh tế.