Nghị định 357/2026/NĐ-CP: Cơ cấu lại vốn nhà nước – Thương vụ không thể chạy nhanh hơn “đồng hồ ngân sách”

Một thương vụ chuyển nhượng vốn thường được hoạch định theo logic thị trường: tìm nhà đầu tư, định giá, đấu giá, ký hợp đồng, thu tiền. Nhưng Nghị định 357 bổ sung một “đồng hồ” khác: chu kỳ lập và phân bổ dự toán ngân sách.

Đây có thể là điểm tác động mạnh tới tiến độ thực tế của quá trình cơ cấu doanh nghiệp.

Nghị định 357/2026/NĐ-CP: Cơ cấu lại vốn nhà nước – Thương vụ không thể chạy nhanh hơn “đồng hồ ngân sách”

Không dự toán từ sớm, thương vụ có thể thiếu tiền để… thực hiện thương vụ

Điều 8 Nghị định 357 yêu cầu dự toán thu – chi phải được xác định theo từng doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập và đưa vào quy trình dự toán ngân sách nhà nước. Điều 9 tiếp tục gắn dự toán thu với kế hoạch, phương án cơ cấu lại đã được phê duyệt.

Phụ lục II đi sâu hơn: doanh nghiệp có kế hoạch cơ cấu lại phải lập nhu cầu kinh phí hỗ trợ ngay trong thời điểm xây dựng dự toán ngân sách hằng năm. Ở trung ương, hồ sơ đi qua cơ quan đại diện chủ sở hữu và Bộ Tài chính; ở địa phương, doanh nghiệp gửi Sở Tài chính để thẩm định. Phu luc II. Quy trinh lap du to…

Điểm này có ý nghĩa rất thực tế. Nếu quyết định cơ cấu được đưa ra quá muộn so với chu kỳ ngân sách, doanh nghiệp có thể có “chủ trương” nhưng lại chưa có đầy đủ nguồn để trả chi phí tư vấn, định giá, tổ chức chuyển nhượng hoặc xử lý lao động.

Vì vậy, lãnh đạo doanh nghiệp cần đặt lịch pháp lý và lịch ngân sách trong cùng một bảng tiến độ, thay vì giao hai mảng này cho hai bộ phận hoạt động độc lập.

Quy tắc 70%: tiền triển khai không phải tấm séc trắng

Một con số dễ gây chú ý nằm tại điểm b1 khoản 1 Điều 10: phần dự toán chi để triển khai chuyển nhượng vốn nhà nước có thể được tổng hợp với mức tối đa 70% tổng dự toán chi phí chuyển nhượng vốn đã được phê duyệt.

Phần chi bổ sung sau đó được xử lý căn cứ kết quả chuyển nhượng theo điểm b2 khoản 1 Điều 10. Nghị định còn tính đến cả tình huống chuyển nhượng không thành công hoặc phải dừng, tạm dừng.

“70%” vì thế không phải hạn mức mà doanh nghiệp đương nhiên được chi. Nó là giới hạn trong một chuỗi phê duyệt ngân sách. Rủi ro xuất hiện nếu doanh nghiệp ký hợp đồng tư vấn, đấu giá, thẩm định hoặc pháp lý dựa trên kỳ vọng nguồn tiền thay vì nguồn đã được phê duyệt.

Với giám đốc tài chính, bài toán quan trọng là kiểm soát chênh lệch giữa nghĩa vụ hợp đồng và khả năng nguồn ngân sách được bố trí.

Chi phí con người cũng là một phần của bài toán vốn

Khoản 1 Điều 10 không chỉ nói về chi phí chuyển nhượng. Nghị định còn bao gồm chi chế độ cho người lao động dôi dư, tinh giản biên chế khi hợp nhất, sáp nhập, chia, tách hoặc giải thể doanh nghiệp nhà nước; đồng thời có cơ chế hỗ trợ đối với một số trường hợp giải thể công ty nông, lâm nghiệp.

Đây là lời nhắc rằng tái cơ cấu vốn không chỉ xảy ra trên bảng tính. Nếu kế hoạch tài chính không tính đủ chi phí lao động, một phương án nhìn có vẻ hiệu quả về tài sản có thể gặp lực cản lớn ở khâu thực hiện.

Đối với doanh nghiệp tư nhân nhỏ, cơ hội nằm ở hệ sinh thái dịch vụ xung quanh quá trình cơ cấu: kiểm toán, định giá, công nghệ, lưu trữ, xử lý tài sản, logistics, tư vấn. Nhưng Nghị định 357 không tạo ra quyền ưu tiên tiếp cận các hợp đồng này; việc lựa chọn nhà cung cấp vẫn phải tuân thủ pháp luật chuyên ngành có liên quan.

Nghị định 357 khiến một thương vụ cơ cấu vốn phải chạy trên hai đường ray: thị trường và ngân sách. Doanh nghiệp có thể tìm được nhà đầu tư nhanh, nhưng nếu dự toán, nguồn chi và thủ tục ngân sách không đi cùng tốc độ, thương vụ vẫn có thể chậm. Do đó, quản trị tiến độ cơ cấu vốn phải bắt đầu từ khâu dự toán, không phải từ ngày công bố bán vốn.