Đề xuất một đầu mối quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương

Hướng tới quản lý an toàn thực phẩm theo một đầu mối

Sáng 1/10, Bộ Y tế tổ chức họp báo cung cấp thông tin về xây dựng, ban hành chính sách y tế tiêu biểu quý IV/2026. Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, TS.BS Vũ Mạnh Hà chủ trì họp báo.

Một trong những nội dung được quan tâm là dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), với nhiều đề xuất nhằm khắc phục tình trạng quản lý phân tán, chồng chéo sau hơn 15 năm thực hiện Luật An toàn thực phẩm năm 2010.

Bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế).

Theo bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), dự thảo đề xuất quản lý an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương.

Theo đó, Bộ Y tế là đầu mối chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước; UBND các cấp chịu trách nhiệm quản lý tại địa phương.

Các bộ, ngành tiếp tục thực hiện quản lý chuyên ngành theo lĩnh vực được phân công. Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý an toàn thực phẩm ở khâu sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi; Bộ Công Thương thực hiện quản lý theo chức năng đối với hàng giả, gian lận thương mại, hàng kém chất lượng và các lĩnh vực được phân công.

Cách tiếp cận này nhằm hạn chế tình trạng một sản phẩm hoặc một chuỗi thực phẩm chịu sự quản lý của nhiều đầu mối, đồng thời xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm chính khi xảy ra vấn đề về an toàn thực phẩm.

Đề xuất một đầu mối quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương

Chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Một điểm đáng chú ý khác trong dự thảo là thay đổi phương thức quản lý, từ kiểm soát rộng ở khâu đầu vào sang hậu kiểm dựa trên mức độ nguy cơ.

Theo đó, chỉ một số nhóm thực phẩm có nguy cơ cao mới phải đăng ký bản công bố sản phẩm, như thực phẩm có khuyến cáo sức khỏe; thực phẩm dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi, người cao tuổi, phụ nữ có thai và người bệnh.

Đối với phần lớn sản phẩm còn lại, doanh nghiệp thực hiện công bố tiêu chuẩn và đưa sản phẩm ra thị trường; cơ quan quản lý tăng cường hậu kiểm dựa trên mức độ rủi ro.

Dự thảo cũng ghi nhận các hệ thống quản lý an toàn thực phẩm như HACCP, ISO 22000; đồng thời không yêu cầu cấp thêm giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện đối với những cơ sở đã đáp ứng các yêu cầu theo quy định và thuộc diện được áp dụng cơ chế kiểm tra giảm.

Cùng với đó, thực phẩm được phân loại theo mức độ nguy cơ. Các sản phẩm nguy cơ cao phải thực hiện truy xuất nguồn gốc; bổ sung quy định đối với cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và bếp ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh.

Cơ chế hậu kiểm sẽ được tăng cường thông qua lấy mẫu, thanh tra, kiểm tra và giám sát trên thị trường. Dự thảo đồng thời quy định tần suất kiểm tra theo mức độ nguy cơ.

Đối với thực phẩm thông thường, cơ sở dự kiến được kiểm tra không quá một lần trong năm. Với thực phẩm có nguy cơ cao hoặc cơ sở có lịch sử không bảo đảm an toàn thực phẩm, tần suất kiểm tra có thể được tăng lên.

Quản lý theo chuỗi, tăng trách nhiệm hậu kiểm

Theo Bộ Y tế, tư duy xuyên suốt của dự thảo là chuyển từ cách quản lý từng khâu riêng lẻ sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm dựa trên nguy cơ, từ sản xuất ban đầu đến bàn ăn.

Dự thảo thể chế hóa 4 nhóm chính sách đã được Chính phủ thông qua, gồm quản lý an toàn thực phẩm theo nguy cơ trên toàn bộ chuỗi cung ứng; cải cách cơ chế kiểm tra trên thị trường; số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể.

Bên cạnh việc phân cấp mạnh cho UBND các cấp, dự thảo cũng đề xuất tăng chế tài xử lý, trong đó có thu hồi giấy đăng ký, gỡ hồ sơ công bố và thu hồi sản phẩm không bảo đảm an toàn.

Việc chuyển sang quản lý theo nguy cơ, tăng hậu kiểm và xác định một đầu mối chịu trách nhiệm được kỳ vọng góp phần giảm chồng chéo trong quản lý, đồng thời tập trung nguồn lực vào những nhóm thực phẩm, cơ sở có nguy cơ cao.

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được xây dựng, hoàn thiện để trình cấp có thẩm quyền xem xét theo quy định.