Nghị định 349/2026/NĐ-CP: “Luật chơi” mới trong lựa chọn nhà thầu – cơ hội rộng hơn, hậu kiểm chặt hơn

Kỳ 1: Chỉ định thầu mở rộng “của vào” – doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh?

Nghị định 349/2026/NĐ-CP có hiệu lực ngay từ ngày ký ban hành, 09/9/2026. Trong số nhiều thay đổi, đáng chú ý với cộng đồng doanh nghiệp là việc điều chỉnh các trường hợp, hạn mức và quy trình chỉ định thầu. Nếu nhìn từ thị trường, đây không chỉ là chuyện thay đổi thủ tục của chủ đầu tư; nó có thể làm thay đổi cách doanh nghiệp nhỏ tiếp cận những gói mua sắm vốn trước đây khó chen chân.

Nghị định 349/2026/NĐ-CP: “Luật chơi” mới trong lựa chọn nhà thầu – cơ hội rộng hơn, hậu kiểm chặt hơn

Từ 1 tỷ đến 5 tỷ đồng: không gian chỉ định thầu được định hình lại

Khoản 5 Điều 4 Nghị định 349/2026/NĐ-CP, sửa đổi khoản 4 Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, quy định: gói thầu thuộc dự toán mua sắm không hình thành dự án có giá không quá 1 tỷ đồng; gói tư vấn thuộc dự án không quá 3 tỷ đồng; gói phi tư vấn, hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp thuộc dự án không quá 5 tỷ đồng thuộc trường hợp áp dụng chỉ định thầu. Nghị-định-349-2026-NĐ-CP

Nghị định còn bổ sung trường hợp đã mời thầu, mời quan tâm hoặc sơ tuyển nhưng không có nhà thầu nộp hồ sơ, tất cả hồ sơ không đáp ứng hoặc không có nhà thầu đáp ứng yêu cầu, theo điểm e1 khoản 2 Điều 78, được bổ sung bởi khoản 2 Điều 4 Nghị định 349.

Về mặt chính sách, đây là cơ chế tháo nút thắt tiến độ. Nhưng với thị trường, nó đồng thời tạo một “làn thứ hai” cho nhà thầu: doanh nghiệp không thắng trong môi trường đấu thầu rộng rãi vẫn cần theo dõi các gói không thành công, bởi nhu cầu mua sắm chưa biến mất chỉ vì vòng đấu thầu đầu tiên thất bại.

Hộ kinh doanh được nhắc tên trực tiếp trong quy trình chỉ định thầu

Điểm đáng chú ý đối với khu vực kinh doanh nhỏ nằm tại điểm b khoản 3 Điều 79, được sửa đổi bởi khoản 2 Điều 5 Nghị định 349. Khi xác định nhà thầu dự kiến được chỉ định, văn bản dẫn chiếu riêng điều kiện tư cách hợp lệ đối với nhà thầu là hộ kinh doanh theo Điều 5 Luật Đấu thầu. Cách quy định tương tự tiếp tục xuất hiện tại điểm a khoản 3 Điều 80, sửa đổi bởi Điều 6 Nghị định 349.

Điều đó không có nghĩa hộ kinh doanh đương nhiên được ưu tiên. Nhưng việc tư cách của hộ kinh doanh được đặt trực tiếp vào quy trình chỉ định cho thấy nhóm chủ thể này có thể tham gia thị trường mua sắm công nếu đáp ứng đúng điều kiện pháp lý.

Đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh cung cấp hàng hóa thông dụng, sửa chữa, dịch vụ hoặc một số công việc quy mô nhỏ, việc chuẩn hóa hồ sơ pháp lý, hóa đơn, năng lực cung ứng và tài khoản trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia có thể trở thành khoản đầu tư đáng giá.

Gói không quá 100 triệu đồng: thủ tục ngắn hơn, trách nhiệm không ngắn đi

Khoản 4 Điều 6 Nghị định 349, sửa đổi khoản 4 Điều 80 Nghị định 214, cho phép đối với gói thầu hoặc nội dung mua sắm không quá 100 triệu đồng, thủ trưởng cơ quan, đơn vị mua sắm quyết định việc mua sắm bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả; không bắt buộc đi qua quy trình chỉ định thầu rút gọn, nhưng phải bảo đảm đầy đủ hóa đơn, chứng từ.

Đây là điểm rất dễ bị hiểu nhầm thành “mua nhỏ thì tự do”. Thực tế, thủ tục được rút ngắn nhưng trách nhiệm giải trình vẫn còn nguyên. Với nhà cung cấp, hóa đơn, chứng từ, mô tả hàng hóa và giá bán phải đủ khả năng đứng vững nếu giao dịch được hậu kiểm.

Doanh nghiệp nhỏ không nên cạnh tranh bằng cách báo giá thấp bất thường chỉ để có đơn hàng. Trong mua sắm công, một giao dịch vài chục triệu đồng hôm nay có thể trở thành dữ liệu đánh giá năng lực và uy tín của nhà cung cấp trong những gói lớn hơn sau này.

Nghị định 349 mở rộng thêm không gian xử lý nhanh đối với nhiều gói thầu và ghi nhận trực tiếp tư cách của hộ kinh doanh trong quy trình chỉ định. Với SME và hộ kinh doanh, cơ hội tiếp cận mua sắm công có thể rộng hơn, nhưng điều kiện để biến cơ hội thành doanh thu vẫn là tư cách hợp lệ, hồ sơ minh bạch, giá có cơ sở và năng lực thực hiện thực tế. Thủ tục càng gọn, trách nhiệm về quyết định và chứng từ càng phải rõ.