| Nghị định 393/2026/NĐ-CP: Miễn giấy phép lao động, cần làm gì? |
Với một doanh nghiệp nhỏ, tuyển được người biết vận hành dây chuyền mới có thể quyết định ngày giao lô hàng đầu tiên. Nhưng từ lúc ứng viên nhận lời đến lúc họ có thể bắt đầu công việc là hai câu chuyện khác nhau. Nghị định 393/2026/NĐ-CP mở thêm cách chứng minh năng lực; phần việc khó hơn vẫn thuộc về người tuyển: xác định đúng công việc và chứng minh vì sao cần người đó.
Cửa tuyển rộng hơn, nhưng kinh nghiệm phải đúng việc
Khoản 1 Điều 152 Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 đặt ra nguyên tắc: doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức, cá nhân, nhà thầu chỉ được tuyển lao động nước ngoài vào vị trí quản lý, giám đốc điều hành, chuyên gia và lao động kỹ thuật mà lao động Việt Nam chưa đáp ứng được theo nhu cầu sản xuất, kinh doanh. Với chủ doanh nghiệp, câu hỏi cần trả lời trước khi chọn ứng viên là: công việc nào đang thiếu người đáp ứng và sự thiếu hụt đó ảnh hưởng thế nào đến hoạt động kinh doanh?
Từ ngày 05/12/2026, điểm a khoản 3 Điều 4 Nghị định 393 quy định một nhánh chuyên gia có bằng đại học trở lên hoặc tương đương và ít nhất hai năm kinh nghiệm phù hợp; điểm e cùng khoản quy định một nhánh khác dựa trên ít nhất năm năm kinh nghiệm phù hợp. Với lao động kỹ thuật, điểm a và điểm b khoản 4 Điều 4 lần lượt quy định hai nhánh: được đào tạo ít nhất một năm và có ít nhất hai năm kinh nghiệm phù hợp, hoặc có ít nhất ba năm kinh nghiệm phù hợp.
Nhánh dựa trên kinh nghiệm đáng chú ý với doanh nghiệp mua công nghệ hoặc thiết bị chuyên dụng: người từng xử lý đúng loại dây chuyền có thể là lựa chọn tốt hơn ứng viên có hồ sơ học thuật nổi bật. Nhưng số năm không tự chứng minh sự phù hợp. Nếu cần người hiệu chỉnh hệ thống điều khiển và bàn giao quy trình vận hành, thư xác nhận chỉ ghi “kỹ sư, làm việc năm năm” khó làm rõ ứng viên từng đảm nhiệm việc gì. Nên yêu cầu tài liệu mô tả nhiệm vụ, thời gian và thiết bị hoặc công nghệ đã phụ trách ngay từ vòng tuyển chọn.
![]() |
| Nghị định 393/2026/NĐ-CP: Tuyển lao động nước ngoài thế nào? |
Hộ kinh doanh phải làm rõ ai thực sự sử dụng lao động
Khoản 2 Điều 2 Nghị định 393 đưa cá nhân được phép hoạt động kinh doanh theo pháp luật vào phạm vi người sử dụng lao động nước ngoài. Với hộ kinh doanh, quy định này không có nghĩa cứ có đăng ký kinh doanh là được thuê người nước ngoài cho mọi công việc. Vẫn phải xác định vị trí, hình thức làm việc và thủ tục tương ứng; nếu ngành nghề có điều kiện, cần kiểm tra riêng điều kiện hoạt động của cơ sở.
Chẳng hạn, một hộ sản xuất mua máy và được bên bán cử kỹ thuật viên sang chạy thử. Việc kỹ thuật viên có mặt tại xưởng không tự động biến hộ thành bên tuyển dụng trực tiếp. Ngược lại, nếu hộ trực tiếp thuê, trả lương và tổ chức công việc, không nên mặc định đây chỉ là dịch vụ hậu mãi. Khoản 1 Điều 13 Bộ luật Lao động xác định thỏa thuận dù mang tên khác vẫn được coi là hợp đồng lao động nếu có việc làm trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên. Cách phân công và trả tiền trên thực tế vì vậy quan trọng hơn tên đặt trên hợp đồng.
Giải trình nhu cầu tuyển dụng bắt đầu từ bản mô tả công việc
Mục II Mẫu số 03, Phụ lục I Nghị định 393 yêu cầu giải trình đối với hồ sơ cấp giấy phép cho các hình thức tại điểm a, i và m khoản 1 Điều 2. Mẫu thể hiện việc thông báo tuyển lao động Việt Nam trước ít nhất 05 ngày làm việc tính đến lúc nộp hồ sơ, có ngoại lệ đối với người nước ngoài giữ chức danh tổng giám đốc hoặc giám đốc đã có tên trên giấy đăng ký kinh doanh. Đây không phải thời hạn áp dụng chung cho mọi hình thức làm việc.
Với doanh nghiệp nhỏ, cách giảm rủi ro ít tốn kém nhất là dùng cùng một bản mô tả công việc để tuyển dụng, đối chiếu kinh nghiệm và lập hồ sơ. Lưu thông báo tuyển, ngày đăng và kết quả tuyển chọn. Nếu thông báo cần người phụ trách lắp đặt nhưng hồ sơ sau đó đề nghị một vị trí quản lý, doanh nghiệp phải giải thích vì sao nhu cầu đã thay đổi thay vì sửa tên chức danh cho khớp giấy tờ.
Lợi ích của quy định mới nằm ở khả năng chọn đúng người theo năng lực thực tế. Trước khi chốt ngày nhận việc, chủ doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần làm rõ ba vấn đề: công việc cụ thể là gì, ai thực sự sử dụng lao động và tài liệu nào chứng minh ứng viên phù hợp.
| Đón đọc kỳ 2: Nghị định 393/2026/NĐ-CP: Miễn giấy phép lao động, cần làm gì? |
