| Thông tư 165/2026/TT-BQP: Phân cấp công trình quốc phòng, nhà thầu cần lưu ý gì khi nghiệm thu? |
Ảnh chụp, video về những bộ phận công trình bị che khuất, che lấp được quy định cụ thể tại Thông tư 165/2026/TT-BQP. Đây không đơn thuần là yêu cầu bổ sung hình ảnh vào hồ sơ hoàn thành. Với doanh nghiệp xây dựng, chứng cứ hiện trường có thể quyết định khả năng giải trình chất lượng khi công việc đã bị các lớp kết cấu tiếp theo che phủ. Cùng với cơ chế thỏa thuận ứng dụng công nghệ thông tin và BIM, quy định đặt ra câu hỏi lớn hơn: doanh nghiệp quản lý dữ liệu thi công như thế nào để giảm tranh chấp nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu bảo mật?
Công việc đã bị che lấp: Không thể chờ đến nghiệm thu mới tìm chứng cứ
Theo khoản 3 Điều 7 Thông tư 165/2026/TT-BQP, các bộ phận công trình bị che khuất, che lấp phải có hình ảnh do chủ đầu tư, tư vấn giám sát và nhà thầu thi công thực hiện để phục vụ kiểm tra, nghiệm thu.
Hình ảnh phải rõ nét, thể hiện hình khối, quy cách, thời gian và vị trí thực hiện.
Thời gian lưu trữ do chủ đầu tư quy định nhưng không ngắn hơn thời gian bảo hành công trình.
Đối với nhà thầu, đây là yêu cầu có tác động trực tiếp đến cách quản lý hiện trường.
Một công đoạn đã được lấp đất, đổ bê tông hoặc che phủ bằng lớp hoàn thiện có thể rất khó kiểm chứng bằng quan sát trực tiếp ở giai đoạn bàn giao.
Nếu không có chứng cứ phù hợp, doanh nghiệp có nguy cơ phải giải trình bổ sung, kiểm tra lại hoặc phát sinh tranh chấp về chất lượng công việc.
Không nên suy diễn rằng cứ thiếu một bức ảnh là công trình đương nhiên không được nghiệm thu. Hệ quả cụ thể còn phụ thuộc quy định nghiệm thu, hồ sơ và tình trạng chất lượng thực tế.
Tuy nhiên, rủi ro thiếu chứng cứ là có thật về mặt quản trị.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa nên tổ chức ghi nhận hình ảnh theo từng công việc, gắn với thời gian, vị trí và người phụ trách; đồng thời xác định cách bàn giao cho tư vấn giám sát, chủ đầu tư.
Chi phí lưu trữ dữ liệu có thể thấp hơn đáng kể so với chi phí khôi phục hiện trường hoặc xử lý tranh chấp sau này.
![]() |
| Thông tư 165/2026/TT-BQP: Hạng mục bị che khuất phải lưu ảnh, video để nghiệm thu thế nào? |
BIM và hồ sơ điện tử: Có quyền thỏa thuận không có nghĩa được đưa dữ liệu lên mọi nền tảng
Khoản 1 Điều 7 cho phép chủ đầu tư và nhà thầu thỏa thuận lựa chọn ứng dụng giải pháp công nghệ thông tin, mô hình thông tin công trình BIM để quản lý thi công và lập hồ sơ, tài liệu theo quy định.
Đây là cơ sở cho việc lựa chọn công cụ số phù hợp trong quản lý dự án.
Nhưng cần đọc quy định này cùng điểm g khoản 1 Điều 6, theo đó cấp công trình là một trong những căn cứ xác định công trình xây dựng mới có yêu cầu áp dụng BIM và giải pháp công nghệ số.
Vì vậy, không thể kết luận BIM hoàn toàn tự nguyện đối với mọi dự án, cũng không thể khẳng định tất cả công trình thuộc phạm vi Bộ Quốc phòng đều bắt buộc sử dụng BIM.
Việc áp dụng phải xem xét loại, cấp công trình và những quy định liên quan của dự án cụ thể.
Khoản 2 Điều 7 dẫn chiếu yêu cầu lập, lưu trữ hồ sơ hoàn thành tại Điều 28 Nghị định 207/2026/NĐ-CP và Thông tư 20/2025/TT-BQP về lưu trữ thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng.
Đặc biệt, khoản 4 Điều 7 yêu cầu việc ứng dụng công nghệ thông tin và lưu trữ hồ sơ đối với công trình cần bảo đảm bí mật nhà nước phải tuân thủ pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước.
Đây là ranh giới quan trọng đối với doanh nghiệp phần mềm, tư vấn thiết kế và nhà thầu thi công.
Không phải mọi nền tảng lưu trữ trực tuyến hoặc công cụ cộng tác dữ liệu đều phù hợp với mọi dự án có yêu cầu bảo mật.
Doanh nghiệp cần thống nhất bằng hợp đồng và quy trình được chấp thuận về quyền truy cập, nơi lưu trữ, sao lưu, bàn giao dữ liệu và trách nhiệm bảo vệ thông tin.
Việc lựa chọn công nghệ phải bắt đầu từ yêu cầu pháp lý của dự án, không chỉ từ tính tiện dụng hoặc giá thành phần mềm.
Từ hồ sơ chất lượng đến tranh chấp hợp đồng: Cần phân định trách nhiệm ngay khi ký kết
Theo khoản 1 Điều 17, tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về hoạt động xây dựng bị xử lý tùy tính chất, mức độ theo quy định.
Khoản 2 Điều 17 quy định trường hợp vi phạm nghĩa vụ hợp đồng xây dựng, chủ đầu tư và nhà thầu áp dụng chế tài theo hợp đồng và pháp luật liên quan.
Đáng chú ý, khoản 3 Điều 17 yêu cầu chủ đầu tư khi phát hiện vi phạm phải tổ chức lập biên bản, xác định hành vi, khắc phục và áp dụng biện pháp xử lý theo hợp đồng; trường hợp cần thiết thì chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý.
Như vậy, tranh chấp về chất lượng có thể đồng thời đặt ra trách nhiệm hợp đồng và trách nhiệm theo pháp luật chuyên ngành, tùy từng trường hợp.
Đối với nhà thầu nhỏ, việc ký hợp đồng nhưng chưa thống nhất trách nhiệm lập hồ sơ, nghiệm thu nội bộ và bàn giao dữ liệu dễ khiến nghĩa vụ phát sinh tập trung vào cuối dự án.
Nhà thầu nên làm rõ ai lập hồ sơ từng công việc, ai xác nhận hình ảnh hiện trường, ai quản lý phiên bản tài liệu và thời điểm phải bàn giao.
Với hộ kinh doanh cung ứng vật liệu, thiết bị hoặc dịch vụ phụ trợ, cần kiểm soát chứng từ nguồn gốc, chất lượng và giao nhận theo hợp đồng thực tế; không nên nhận trách nhiệm chuyên môn vượt quá năng lực hoặc tư cách pháp lý của mình.
Dữ liệu thi công là một phần của năng lực bảo đảm chất lượng
Thông tư 165/2026/TT-BQP đặt ra yêu cầu rõ ràng hơn về chứng cứ hình ảnh đối với các bộ phận công trình bị che khuất, che lấp và xác định nguyên tắc sử dụng công nghệ trong quản lý thi công.
Đối với doanh nghiệp, đây là yêu cầu tổ chức lại quy trình hiện trường, lưu trữ và bàn giao hồ sơ.
Hồ sơ đầy đủ không thay thế chất lượng thực tế, nhưng thiếu hồ sơ có thể khiến việc chứng minh chất lượng trở nên khó khăn.
Đầu tư vào quản lý dữ liệu đúng quy định, nhất là dữ liệu có yêu cầu bảo mật, là biện pháp kiểm soát rủi ro hợp đồng và bảo vệ uy tín của nhà thầu.
| Đón đọc kỳ 3: Thông tư 165/2026/TT-BQP: Sự cố công trình quốc phòng phải báo cáo trong 24 giờ |
