Xe hợp đồng bị siết quản lý từ điểm đón đến dữ liệu chuyến đi

Hoạt động xe hợp đồng đang được quản lý chặt hơn sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 218/2026/NĐ-CP sửa đổi quy định về vận tải đường bộ và Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi cơ chế xử phạt vi phạm giao thông. Trọng tâm của các quy định mới không nằm ở việc hạn chế nhu cầu thuê xe theo hợp đồng, mà nhằm ngăn tình trạng phương tiện mang phù hiệu “XE HỢP ĐỒNG” nhưng tổ chức hoạt động thực tế giống tuyến vận tải cố định.

Nghị định 218/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 19/6 và có hiệu lực từ 10/8/2026; Nghị định 238/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 26/6, có hiệu lực từ 15/8/2026. Các quy định mới đồng thời mở đường cho việc chuyển dần từ kiểm tra giấy tờ trên đường sang quản lý hoạt động vận tải bằng dữ liệu.

Thực tế cho thấy, một trong những dấu hiệu dễ nhận biết của xe hợp đồng hoạt động biến tướng là việc hình thành các “điểm đón quen”, nơi hành khách tập trung vào một số khung giờ nhất định rồi được xe đưa đi theo một hành trình lặp lại.

Không thể mang danh xe hợp đồng nhưng hoạt động như tuyến cố định

Theo quy định về kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng, đơn vị vận tải không được xác nhận đặt chỗ cho từng hành khách, bán vé, thu tiền từng người hoặc tự ấn định hành trình, lịch trình cố định để phục vụ nhiều hành khách, nhiều người thuê vận tải khác nhau.

Nghị định 218/2026/NĐ-CP tiếp tục siết thêm một mắt xích thường được sử dụng để tổ chức hoạt động biến tướng, khi quy định không được sử dụng xe kinh doanh vận tải để đón, trả khách tại trụ sở chính, trụ sở chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc một địa điểm cố định khác do đơn vị vận tải thuê, hợp tác kinh doanh trên các tuyến đường phố.

Quy định này tác động trực tiếp tới mô hình một số nhà xe lâu nay hình thành các “điểm đón quen”, tập trung hành khách vào những giờ nhất định, chạy lặp lại một hành trình và thu tiền theo từng người. Dù phương tiện vẫn mang phù hiệu xe hợp đồng, cách tổ chức như vậy có thể cho thấy hoạt động thực tế đã không còn mang đúng bản chất của một chuyến vận tải được thực hiện trên cơ sở hợp đồng với bên thuê vận tải.

Do đó, việc nhận diện một xe hợp đồng hoạt động đúng quy định không thể chỉ căn cứ vào phù hiệu gắn trên phương tiện. Cơ quan quản lý sẽ xem xét cả phương thức nhận khách, danh sách hành khách, điểm đón trả, hợp đồng vận tải và cách tổ chức hành trình trên thực tế.

Nghị định mới cũng tăng trách nhiệm của chính doanh nghiệp vận tải. Trường hợp sử dụng phương tiện để đón, trả khách tại những địa điểm cố định thuộc diện bị cấm, đơn vị kinh doanh không chỉ đối diện xử phạt hành chính mà còn có thể bị áp dụng các biện pháp xử lý liên quan đến phù hiệu và Giấy phép kinh doanh vận tải.

Vi phạm không chỉ xử lý người lái xe

Nghị định 238/2026/NĐ-CP bổ sung, sửa đổi nhiều hành vi liên quan trực tiếp tới xe hợp đồng, qua đó tách rõ trách nhiệm của lái xe với trách nhiệm của cá nhân, tổ chức kinh doanh vận tải.

Theo quy định tại điểm g khoản 5 Điều 20 sau sửa đổi, lái xe vận tải hành khách theo hợp đồng có thể bị xử phạt khi đón, trả khách tại trụ sở, chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc địa điểm cố định khác do đơn vị vận tải thuê, hợp tác kinh doanh trên tuyến đường phố; đón, trả hành khách không đúng địa điểm ghi trong hợp đồng hoặc vận chuyển không đúng đối tượng trong những trường hợp luật quy định.

Đối với đơn vị kinh doanh vận tải, điểm e khoản 7 Điều 26 quy định hành vi sử dụng xe hợp đồng nhưng không có hợp đồng, danh sách hành khách; hợp đồng không đúng quy định; tự ý thay đổi dữ liệu hợp đồng, danh sách hành khách; đón người không có tên trong danh sách hoặc tổ chức đón, trả tại địa điểm cố định trái quy định đều thuộc nhóm hành vi bị xử lý.

Mức phạt đối với cá nhân kinh doanh vận tải thuộc nhóm hành vi này là từ 5-6 triệu đồng, còn tổ chức có thể bị phạt từ 10-12 triệu đồng. Trong những trường hợp tương ứng, phương tiện còn có thể bị tước quyền sử dụng phù hiệu trong thời hạn nhất định.

Cách thiết kế chế tài cho thấy cơ quan quản lý không còn chỉ tập trung vào hành vi của người đang điều khiển phương tiện. Nếu việc đón khách, tổ chức hành trình hay sử dụng hợp đồng sai quy định xuất phát từ cách tổ chức kinh doanh của doanh nghiệp, trách nhiệm pháp lý sẽ được truy ngược tới chính đơn vị vận tải.

Từ năm 2028, hợp đồng trở thành dữ liệu quản lý trước chuyến đi

Bước thay đổi đáng chú ý hơn sẽ diễn ra từ 1/1/2028, khi đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng phải kết nối, chia sẻ dữ liệu về hợp đồng vận tải hành khách với Bộ Công an trước khi thực hiện chuyến đi.

Theo thông tin của Chính phủ, dữ liệu này được chuyển tới Cục Cảnh sát giao thông để phục vụ tuần tra, kiểm soát và các nghiệp vụ liên quan, đồng thời có thể được chia sẻ với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền phục vụ công tác quản lý.

Điều này làm thay đổi đáng kể vai trò của hợp đồng vận tải. Hợp đồng không còn chỉ là giấy tờ chứng minh quan hệ giữa doanh nghiệp với khách hàng khi lực lượng chức năng kiểm tra, mà trở thành dữ liệu được xác lập trước chuyến đi và có thể được đối chiếu với hoạt động thực tế của phương tiện.

Nghị định 238/2026/NĐ-CP cũng quy định xử lý trường hợp lái xe sử dụng hợp đồng điện tử nhưng không có thiết bị để truy cập, có thiết bị nhưng không truy cập được nội dung hợp đồng và danh sách hành khách, hợp đồng điện tử không đúng quy định hoặc dữ liệu bị tự ý thay đổi. Đối với doanh nghiệp, việc sử dụng phương tiện khi không bảo đảm các điều kiện tương ứng cũng thuộc diện bị xử phạt.

Việc quản lý xe hợp đồng vì vậy đang chuyển từ cách kiểm tra một phương tiện tại một thời điểm sang khả năng đối chiếu cả quá trình thực hiện chuyến đi. Khi dữ liệu hợp đồng được kết nối đầy đủ, cơ quan chức năng có thêm cơ sở xác định phương tiện đang chở ai, thực hiện hợp đồng nào, điểm đón trả ở đâu và hoạt động thực tế có phù hợp với nội dung đã đăng ký hay không.

Đối với doanh nghiệp vận tải, thay đổi này đặt ra yêu cầu rà soát lại toàn bộ quy trình từ ký hợp đồng, lập danh sách hành khách, tổ chức điểm đón trả đến quản trị dữ liệu điện tử. Những mô hình hoạt động dựa vào việc bán từng chỗ, gom khách thường xuyên tại một địa điểm hoặc duy trì hành trình gần như cố định sẽ đối diện rủi ro pháp lý ngày càng lớn, kể cả khi phương tiện vẫn mang phù hiệu xe hợp đồng.