Thông tư 166/2026/TT-BQP thiết lập cơ chế quản lý thu, chi bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm y tế trong Bộ Quốc phòng. Đối với doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý, yêu cầu đáng chú ý không đơn thuần là đóng đúng khoản tiền hằng tháng, mà còn phải xác định chính xác người tham gia, căn cứ tính đóng và dữ liệu quỹ lương. Một sai lệch được phát hiện muộn có thể kéo theo việc truy đóng, điều chỉnh sổ sách và ảnh hưởng quyền lợi người lao động.
Lao động hợp đồng trong doanh nghiệp quốc phòng không nằm ngoài hệ thống bảo hiểm
Theo điểm g khoản 1 Điều 2 Thông tư 166/2026/TT-BQP, đối tượng thuộc phạm vi quản lý gồm người lao động làm việc theo hợp đồng không xác định thời hạn hoặc hợp đồng xác định thời hạn từ đủ một tháng trở lên.
Bên cạnh đó, điểm đ, e khoản 1 Điều 2 xác định công nhân, viên chức quốc phòng và công chức quốc phòng; điểm a, b, c, d quy định các nhóm quân nhân, người làm công tác cơ yếu và học viên có đặc thù riêng.
Đây là sự phân biệt có ý nghĩa đối với quản trị nhân sự.
Một doanh nghiệp có cả quân nhân, công nhân quốc phòng và lao động hợp đồng không thể áp dụng máy móc cùng một cách xác định chế độ cho mọi người.
Tuy nhiên, cần đọc đúng phạm vi văn bản.
Điểm c khoản 2 Điều 2 xác định các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trong Bộ Quốc phòng có liên quan là đối tượng thực hiện. Điều này không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp cung cấp hàng hóa hoặc nhận thầu cho đơn vị quân đội đều phải chuyển sang cơ chế thu, chi bảo hiểm theo Thông tư 166.
Đối với doanh nghiệp nhỏ là nhà cung cấp bên ngoài và hộ kinh doanh, các nghĩa vụ BHXH, BHTN, BHYT của chính mình vẫn được xác định theo pháp luật áp dụng cho từng chủ thể, không phải chỉ vì có khách hàng thuộc Bộ Quốc phòng.
Ranh giới này cần được làm rõ để tránh phát sinh nhận thức sai về trách nhiệm pháp lý.
![]() |
| Thông tư 166/2026/TT-BQP: Doanh nghiệp quốc phòng cần lưu ý gì để tránh truy đóng bảo hiểm? |
Truy đóng, hoàn trả: Dòng tiền bảo hiểm phải được quản trị từ dữ liệu tiền lương
Điểm đáng lưu ý là Thông tư 166 không tự đưa ra một biểu mức đóng riêng thay thế hệ thống pháp luật hiện hành.
Khoản 1 Điều 3 dẫn chiếu mức đóng, phương thức và trách nhiệm đóng BHXH bắt buộc đến Điều 8 Nghị định 157/2025/NĐ-CP, Điều 9 và khoản 2 Điều 43 Nghị định 158/2025/NĐ-CP.
Khoản 2 Điều 3 dẫn chiếu BHTN đến Điều 33 Luật Việc làm số 74/2025/QH15 và Điều 4 Nghị định 374/2025/NĐ-CP.
Đối với BHYT, khoản 3 Điều 3 phân định căn cứ đóng theo từng nhóm đối tượng.
Như vậy, việc xác định nghĩa vụ tài chính không thể chỉ căn cứ một tỷ lệ truyền miệng hoặc dữ liệu bảng lương đã sử dụng từ nhiều năm trước.
Đáng chú ý, khoản 4 Điều 3 dẫn chiếu việc truy thu, truy đóng BHXH, BHTN, BHYT theo các quy định hiện hành.
Khoản 5 Điều 3 quy định BHXH Quân đội thực hiện hoàn trả cho người lao động và người sử dụng lao động khi số tiền đã đóng vượt số phải thu theo quy định.
Tuy nhiên, khả năng được hoàn trả không phải lý do để doanh nghiệp xem nhẹ việc xác định chính xác số phải đóng ngay từ đầu.
Nếu dữ liệu lao động, mức tiền lương làm căn cứ đóng hoặc thời gian tham gia không được đối chiếu thường xuyên, doanh nghiệp có thể phải điều chỉnh nhiều kỳ kế toán, phát sinh áp lực dòng tiền và khó khăn khi giải trình.
Đối với người lao động, sai lệch dữ liệu cũng có thể ảnh hưởng quá trình kiểm tra, giải quyết chế độ.
Dữ liệu bảo hiểm phải khớp giữa nhân sự, tiền lương và tài chính
Khoản 7 Điều 3 xác định BHXH Quân đội thực hiện thu tiền đóng BHXH, BHTN, BHYT của các đơn vị cấp trực thuộc Bộ Quốc phòng và chuyển về BHXH Việt Nam theo cơ chế được dẫn chiếu.
Ở cấp đơn vị, điểm a khoản 5 Điều 16 giao cơ quan tài chính chủ trì phối hợp trong lập, chấp hành dự toán, kế toán và quyết toán; các cơ quan quân lực, cán bộ, quân y có trách nhiệm phối hợp theo phân công.
Cách tổ chức này đặt ra yêu cầu thống nhất dữ liệu.
Bộ phận nhân sự quản lý người lao động, bộ phận tiền lương theo dõi căn cứ đóng, trong khi cơ quan tài chính chịu trách nhiệm tổng hợp thu, chi. Nếu các dữ liệu không khớp nhau, việc phát hiện sai lệch vào cuối năm có thể khiến quá trình xử lý phức tạp hơn.
Doanh nghiệp nên đối chiếu định kỳ số người tham gia, loại hợp đồng, mức tiền lương làm căn cứ đóng, số phải nộp và số đã nộp.
Đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ, một quy trình kiểm tra dữ liệu rõ trách nhiệm có thể thiết thực hơn việc đầu tư hệ thống phần mềm phức tạp khi chưa có nhu cầu.
Điểm cần tránh là tự suy diễn Thông tư 166 tạo một cơ chế miễn đóng cho hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp nhỏ. Văn bản không quy định ngoại lệ chung như vậy.
Quản lý bảo hiểm phải bắt đầu từ quản trị lao động
Thông tư 166/2026/TT-BQP đặt quản lý thu, chi bảo hiểm trong mối liên hệ trực tiếp với dữ liệu nhân sự và tài chính của các đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng.
Đối với doanh nghiệp, rủi ro không chỉ là thiếu tiền đóng mà còn là xác định sai đối tượng, căn cứ đóng hoặc thời gian tham gia.
Giải pháp thiết thực là đối chiếu dữ liệu thường xuyên, phân định trách nhiệm giữa nhân sự và tài chính, chủ động xử lý sai lệch khi phát hiện.
Bảo hiểm không nên được xem là khoản chi xử lý sau cùng trong bảng lương. Đó là nghĩa vụ tài chính gắn với quyền lợi lâu dài của người lao động.
| Đón đọc kỳ 2: Thông tư 166/2026/TT-BQP: Dự toán thu, chi bảo hiểm sai, doanh nghiệp đối mặt rủi ro gì? |
