Nghị định 395/2026/NĐ-CP: Cơ sở chăm sóc có thể bị tạm dừng đến 6 tháng, cần lưu ý gì?

Nghị định 395/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 07/12/2026, thiết lập cơ chế thông báo, kiểm tra, tạm dừng và chấm dứt hoạt động của cơ sở trợ giúp xã hội. Cơ sở đã được cấp phép theo quy định cũ có thời hạn hai năm để đáp ứng yêu cầu mới. Tuy nhiên, cơ chế chuyển tiếp không phải sự bảo đảm rằng mọi cơ sở đều được tiếp tục hoạt động bất kể nguy cơ mất an toàn. Đối với doanh nghiệp, chậm đầu tư nâng cấp hôm nay có thể khiến chi phí khắc phục ngày mai vượt xa khoản tiền đã tiết kiệm.

Thông báo hoạt động trước năm ngày: Không phải giấy thông hành cho mọi mô hình chăm sóc

Theo điểm a khoản 1 Điều 11 Nghị định 395/2026/NĐ-CP, người đứng đầu cơ sở phải gửi thông báo hoạt động đến cơ quan chuyên môn về y tế thuộc UBND cấp tỉnh và UBND cấp xã nơi hoạt động, trước ngày dự kiến hoạt động ít nhất 05 ngày làm việc.

Cơ sở được tổ chức hoạt động kể từ ngày ghi trong thông báo.

Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận thông báo, cơ quan chuyên môn về y tế cấp tỉnh kiểm tra tính đầy đủ, đăng tải thông tin và cập nhật lên hệ thống dữ liệu; trường hợp thiếu thông tin thì yêu cầu bổ sung theo quy định.

Riêng điểm a khoản 2 Điều 11 quy định cơ sở dưới 10 đối tượng có hoàn cảnh khó khăn gửi thông báo đến UBND cấp xã.

Điều đó không có nghĩa mọi cơ sở nhỏ đều chỉ cần làm việc với cấp xã.

Vấn đề đầu tiên mà nhà đầu tư phải giải quyết là xác định đúng loại hình và đối tượng phục vụ để áp dụng đúng quy trình.

Quan trọng hơn, cơ chế thông báo không thay thế các yêu cầu về an toàn, nhân lực, cơ sở vật chất và chuyên môn theo Điều 9, Điều 10.

Đối với doanh nghiệp nhỏ, rủi ro lớn là nhầm sự đơn giản trong bước thông báo với việc điều kiện hoạt động đã được nới lỏng.

Khoản 1 Điều 12 còn yêu cầu thông báo trước ít nhất 05 ngày làm việc khi thay đổi các thông tin như địa chỉ, người đứng đầu, loại hình, đối tượng phục vụ, chức năng, nhiệm vụ hoặc nhân lực.

Do vậy, việc mở thêm dịch vụ hoặc thay đổi nhóm người được tiếp nhận cần được chuẩn bị về hồ sơ và điều kiện hoạt động trước khi triển khai.

Nghị định 395/2026/NĐ-CP: Cơ sở chăm sóc có thể bị tạm dừng đến 6 tháng, cần lưu ý gì?

Tạm dừng hoạt động: Thiệt hại kinh doanh chưa phải hệ quả nghiêm trọng nhất

Theo điểm a, b khoản 1 Điều 13, cơ sở có thể bị tạm dừng một phần hoạt động nếu không đáp ứng yêu cầu chăm sóc, nhân lực, cơ sở vật chất gây nguy cơ ảnh hưởng quyền lợi đối tượng; hoặc tiếp nhận vượt quy mô, sai đối tượng, phạm vi hoạt động đã công bố.

Khoản 2 Điều 13 quy định những trường hợp tạm dừng toàn bộ, trong đó có vi phạm điều kiện thiết yếu về phòng cháy, chữa cháy, an toàn công trình, điện, nước, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm; nguy cơ trực tiếp đối với tính mạng, sức khỏe, an toàn, nhân phẩm; hoặc các hành vi xâm phạm nghiêm trọng quyền lợi của đối tượng.

Đặc biệt, điểm đ khoản 2 Điều 13 đề cập việc công bố thông tin hoạt động sai lệch, gian dối.

Theo điểm a, b khoản 4 Điều 13, thời hạn tạm dừng một phần không quá 03 tháng, tạm dừng toàn bộ không quá 06 tháng.

Đây là thời hạn áp dụng biện pháp tạm dừng, không phải mức phạt tiền.

Một cơ sở bị tạm dừng có thể chịu tác động đến doanh thu, chi phí duy trì mặt bằng, nhân sự và quan hệ hợp đồng. Nhưng hệ quả cần ưu tiên xử lý là sự an toàn của những người đang được chăm sóc.

Khoản 1 Điều 15 yêu cầu có phương án bảo đảm quyền lợi cho từng đối tượng, gồm tiếp tục chăm sóc, bố trí địa điểm thay thế, bàn giao hồ sơ, thuốc, tài sản và xác định trách nhiệm các bên.

Theo khoản 2 Điều 15, trường hợp khẩn cấp có nguy cơ trực tiếp đe dọa người được chăm sóc, cơ quan có thẩm quyền có thể quyết định tạm dừng ngay và triển khai biện pháp bảo vệ, chuyển gửi.

Như vậy, kế hoạch ứng phó sự cố không thể chỉ tập trung vào khắc phục công trình hoặc tìm nguồn tiền duy trì hoạt động.

Cơ sở cần chuẩn bị phương án bảo đảm việc chăm sóc không bị đứt đoạn khi xảy ra tình huống nghiêm trọng.

Theo Điều 14, việc không khắc phục sau thời hạn tạm dừng hoặc phát sinh những hành vi nghiêm trọng theo quy định có thể dẫn đến chấm dứt một phần hoặc toàn bộ hoạt động.

Hai năm chuyển tiếp: Thời gian chuẩn bị, không phải đặc quyền trì hoãn

Khoản 1 Điều 20 xác định Nghị định 395 có hiệu lực từ 07/12/2026; khoản 2 Điều 20 quy định Nghị định 103/2017/NĐ-CP hết hiệu lực từ ngày này.

Đáng chú ý, khoản 1 Điều 21 cho phép cơ sở đã được thành lập, cấp giấy phép hoạt động theo Nghị định 103/2017/NĐ-CP tiếp tục hoạt động và không phải thực hiện thông báo hoạt động ban đầu theo Điều 11.

Tuy nhiên, trong 02 năm kể từ ngày 07/12/2026, cơ sở phải rà soát, bảo đảm đáp ứng yêu cầu mới và gửi báo cáo kết quả đến cơ quan có thẩm quyền.

Mốc hoàn thành tương ứng là 07/12/2028.

Hết thời hạn này, cơ quan quản lý kiểm tra; nếu cơ sở không đáp ứng yêu cầu thì thực hiện tạm dừng theo Điều 13.

Khoảng thời gian hai năm cần được doanh nghiệp sử dụng để đánh giá toàn diện cơ sở vật chất, nhân lực, quy trình chăm sóc và khả năng tài chính cho việc nâng cấp.

Không nên dồn toàn bộ công việc vào cuối thời hạn, bởi các hạng mục xây dựng, phòng cháy, chữa cháy, tuyển dụng và đào tạo nhân lực có thể cần quá trình chuẩn bị đáng kể.

Đồng thời, cần phân biệt trách nhiệm chuyển tiếp đối với cơ sở đã được cấp phép theo quy định cũ với cơ sở mới thành lập sau khi Nghị định 395 có hiệu lực.

Khoản 2 Điều 21 cũng yêu cầu cơ quan quản lý công bố danh sách cơ sở đang hoạt động trong thời hạn ba tháng kể từ ngày Nghị định có hiệu lực.

Việc công khai giúp tạo thêm căn cứ để người dân và gia đình tìm hiểu tình trạng hoạt động của cơ sở, nhưng không thay thế việc đánh giá chất lượng chăm sóc thực tế.

Hai năm không dài đối với một cuộc tái cấu trúc hoạt động

Nghị định 395/2026/NĐ-CP xác định rõ hơn cơ chế quản lý cơ sở trợ giúp xã hội, từ thông báo hoạt động đến kiểm tra, tạm dừng và chấm dứt hoạt động.

Đối với cơ sở mới, cần đáp ứng đúng yêu cầu ngay từ khi bắt đầu cung cấp dịch vụ.

Đối với cơ sở đã được cấp phép theo quy định cũ, thời hạn chuyển tiếp hai năm là cơ hội để đầu tư nâng cấp, không phải căn cứ để trì hoãn khắc phục nguy cơ mất an toàn.

Doanh nghiệp cần có kế hoạch tuân thủ, dự phòng nguồn lực và phương án bảo vệ người được chăm sóc trong mọi tình huống.

Trong lĩnh vực trợ giúp xã hội, trách nhiệm bảo vệ con người chính là điều kiện quyết định quyền được tiếp tục hoạt động.