Thông tư 165/2026/TT-BQP không chỉ hướng dẫn phân loại, phân cấp công trình thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng mà còn xác định những đầu mối kiểm tra công tác nghiệm thu trong quá trình thi công và khi hoàn thành. Với doanh nghiệp xây dựng, một sai sót trong việc nhận diện cấp công trình hoặc cơ quan có trách nhiệm kiểm tra có thể kéo theo chậm trễ hồ sơ, phát sinh chi phí và tranh chấp tiến độ. Vấn đề cần quan tâm không chỉ là công trình thuộc cấp nào, mà là cấp đó dẫn đến trách nhiệm quản lý cụ thể ra sao.
Loại công trình và cấp công trình: Hai khái niệm không thể đánh đồng
Theo Điều 4 Thông tư 165/2026/TT-BQP, công trình quốc phòng được phân thành các loại A, B, C và D theo công năng sử dụng.
Trong đó, khoản 1 Điều 4 xác định loại A phục vụ nhiệm vụ tác chiến, phòng thủ; khoản 2 là loại B phục vụ huấn luyện, diễn tập; khoản 3 là loại C phục vụ cất trữ, sửa chữa, tiêu hủy trang bị và hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất sản phẩm quốc phòng; khoản 4 là loại D phục vụ sinh hoạt, học tập, làm việc thường xuyên và những nhiệm vụ khác theo quy định.
Tuy nhiên, loại công trình không đồng nhất với cấp công trình.
Theo khoản 1 Điều 5, cấp công trình được xác định theo Thông tư 34/2026/TT-BXD và Phụ lục I của Thông tư 165.
Điểm a khoản 2 Điều 5 quy định cấp của một công trình độc lập là cấp cao nhất được xác định theo các căn cứ đó; điểm b khoản 2 hướng dẫn cách xác định đối với tổ hợp công trình hoặc dây chuyền công nghệ nhiều hạng mục.
Sự phân biệt có ý nghĩa thực tiễn đối với doanh nghiệp nhận thầu.
Nếu hồ sơ dự thầu chỉ dựa vào tên công trình mà chưa làm rõ cấp công trình, nhà thầu có nguy cơ dự toán thiếu công việc phục vụ kiểm tra, nghiệm thu hoặc yêu cầu về năng lực chuyên môn.
Đáng chú ý, khoản 3 Điều 1 còn dẫn chiếu các quy chế chuyên biệt đối với một số công trình quốc phòng loại A, B và C.
Vì vậy, không thể áp dụng máy móc một quy trình giống nhau cho mọi công trình mang tên “quốc phòng”.
![]() |
| Thông tư 165/2026/TT-BQP: Phân cấp công trình quốc phòng, nhà thầu cần lưu ý gì khi nghiệm thu? |
Phân cấp nghiệm thu: Chủ đầu tư được tăng trách nhiệm, không phải được miễn kiểm soát
Theo điểm a khoản 1 Điều 6, cấp công trình được dùng để xác định thẩm quyền thẩm định, kiểm tra thiết kế và kiểm tra công tác nghiệm thu.
Đối với kiểm tra trong quá trình thi công, điểm a khoản 2 Điều 8 giao cơ quan chuyên môn về xây dựng Bộ Quốc phòng kiểm tra những nhóm công trình được quy định, trong đó có công trình thuộc dự án do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định đầu tư và công trình cấp II trở lên thuộc dự án do người đứng đầu doanh nghiệp quốc phòng quyết định đầu tư.
Các trường hợp khác được phân định tại điểm b, c khoản 2 Điều 8.
Đến giai đoạn hoàn thành, điểm a khoản 3 Điều 8 quy định cơ quan chuyên môn về xây dựng Bộ Quốc phòng kiểm tra công trình cấp đặc biệt thuộc các danh mục được dẫn chiếu và công trình được Bộ trưởng giao.
Đáng chú ý, điểm b khoản 3 Điều 8 xác định chủ đầu tư tổ chức kiểm tra đối với các công trình cấp I, cấp II thuộc phạm vi quy định, trừ trường hợp thuộc điểm a.
Như vậy, không thể mặc nhiên cho rằng mọi công trình cấp I, cấp II đều phải được một cơ quan cấp Bộ trực tiếp kiểm tra hoàn thành.
Nhưng cũng không thể hiểu việc chủ đầu tư tổ chức kiểm tra là bỏ qua trách nhiệm về chất lượng.
Khoản 4 Điều 8 tiếp tục quy định chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu hoàn thành đối với các công trình còn lại theo pháp luật về xây dựng và pháp luật liên quan.
Đối với nhà thầu nhỏ, việc xác định đúng đầu mối ngay trong kế hoạch triển khai giúp giảm nguy cơ chuẩn bị hồ sơ không phù hợp hoặc phải điều chỉnh lịch nghiệm thu vào thời điểm sát bàn giao.
Mẫu biểu và hồ sơ nghiệm thu: Rủi ro tiến độ bắt đầu từ công việc thường ngày
Khoản 3 Điều 9 quy định trình tự kiểm tra công tác nghiệm thu hoàn thành. Theo điểm a, chủ đầu tư hoặc đại diện chủ đầu tư gửi báo cáo hoàn thành thi công theo Mẫu số 03 Phụ lục II.
Theo điểm b, kết quả kiểm tra được thông báo theo Mẫu số 04.
Phụ lục II còn có Mẫu số 01 về khởi công và Mẫu số 02 về kết quả kiểm tra nghiệm thu trong quá trình thi công.
Những biểu mẫu này cho thấy yêu cầu về tính liên tục của thông tin dự án, từ khởi công đến hoàn thành.
Nhà thầu nên thống nhất với chủ đầu tư việc lập, đối chiếu và bàn giao hồ sơ ngay từ đầu hợp đồng; phân công người chịu trách nhiệm cung cấp tài liệu thiết kế, nhật ký thi công, kết quả kiểm tra và chứng cứ chất lượng.
Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, giải pháp thiết thực không nhất thiết là đầu tư ngay hệ thống phần mềm đắt tiền, mà là thiết lập quy trình hồ sơ có thể truy xuất, xác định rõ trách nhiệm của từng bộ phận.
Đối với hộ kinh doanh cung ứng vật liệu hoặc dịch vụ phụ trợ, nếu có tham gia chuỗi hợp đồng hợp pháp, cần chuẩn bị chứng từ và thông tin chất lượng theo yêu cầu của bên mua. Thông tư không trực tiếp biến mọi hộ kinh doanh vật liệu thành đối tượng phải thực hiện thủ tục nghiệm thu công trình quốc phòng.
Đúng cấp công trình mới xác định đúng trách nhiệm
Thông tư 165/2026/TT-BQP làm rõ mối liên hệ giữa phân loại, phân cấp công trình với thẩm quyền quản lý và kiểm tra nghiệm thu.
Đối với doanh nghiệp, sai sót ở bước xác định cấp công trình có thể kéo dài sang giai đoạn hoàn thành, ảnh hưởng chi phí và tiến độ hợp đồng.
Nhà thầu cần rà soát hồ sơ phân cấp, nhận diện đúng đầu mối kiểm tra và thống nhất kế hoạch nghiệm thu với chủ đầu tư trước khi thi công.
Khi trách nhiệm được xác định ngay từ đầu, kiểm soát chất lượng mới có thể trở thành công cụ giảm rủi ro, thay vì điểm nghẽn ở cuối dự án.
| Đón đọc kỳ 2: Thông tư 165/2026/TT-BQP: Hạng mục bị che khuất phải lưu ảnh, video để nghiệm thu thế nào? |
