Nghị định 248/2026/NĐ-CP: Từ "đăng ký để hoạt động" đến "quản trị để tồn tại", doanh nghiệp phải thay đổi tư duy vận hành thương mại điện tử

Nghị định số 248/2026/NĐ-CP không chỉ bổ sung các quy định hướng dẫn thi hành Luật Thương mại điện tử năm 2025 mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy quản lý: từ kiểm soát thủ tục sang giám sát năng lực quản trị. Với doanh nghiệp, đặc biệt là các nền tảng số, startup và doanh nghiệp nhỏ, đây là thời điểm phải chuyển từ tư duy "đăng ký để được hoạt động" sang "quản trị để tồn tại và phát triển bền vững".

Nghị định 248/2026/NĐ-CP: Từ "đăng ký để hoạt động" đến "quản trị để tồn tại" Doanh nghiệp phải thay đổi tư duy vận hành thương mại điện tử

Điểm khác biệt của Nghị định 248 là yêu cầu doanh nghiệp không chỉ đáp ứng điều kiện gia nhập thị trường mà còn phải duy trì năng lực quản trị trong suốt quá trình hoạt động. Điều này được thể hiện rõ tại Chương IV về thông báo, đăng ký và quản lý hoạt động thương mại điện tử.

Theo Điều 26, chủ quản nền tảng thương mại điện tử phải có nhân sự chuyên trách, xây dựng Đề án hoạt động thương mại điện tử và thiết lập cơ chế quản lý giao dịch phù hợp với mô hình kinh doanh. Đối với nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến hoặc livestream bán hàng và thực hiện giữ tiền của người bán, phải xây dựng quy trình quản lý dòng tiền, đối soát, thanh toán, rút tiền và quy định cụ thể trong hợp đồng điện tử với người bán. Đây không còn là yêu cầu mang tính hình thức mà là điều kiện để bảo đảm an toàn pháp lý trong toàn bộ vòng đời giao dịch.

Đáng chú ý, Điều 30 quy định Đề án hoạt động thương mại điện tử phải mô tả đầy đủ mô hình tổ chức, quy trình vận hành, cơ chế tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, biện pháp kiểm soát hàng hóa, dịch vụ vi phạm và phương án phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước. Đối với nền tảng số lớn, Đề án còn phải bổ sung giải pháp giám sát trực tuyến, phát hiện, cảnh báo và ngăn chặn hành vi tái phạm trên hệ thống.

Nhìn từ góc độ chính sách, đây là sự chuyển dịch từ mô hình quản lý dựa trên hồ sơ sang quản lý dựa trên năng lực quản trị. Doanh nghiệp sẽ không chỉ được đánh giá qua việc hoàn thành thủ tục thông báo hay đăng ký, mà còn qua khả năng kiểm soát rủi ro, bảo vệ người tiêu dùng, xử lý khiếu nại và bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động.

Nghị định 248/2026/NĐ-CP: Không còn "đứng ngoài cuộc" Doanh nghiệp, hộ kinh doanh, người bán và startup phải chuẩn bị gì trước luật chơi mới?

Xu hướng này cũng tương đồng với định hướng của Luật Thương mại điện tử năm 2025, Luật Giao dịch điện tử năm 2023, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 và các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, trong đó trách nhiệm của doanh nghiệp được mở rộng từ việc tuân thủ quy định sang chủ động phòng ngừa rủi ro phát sinh trong môi trường số.

Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, thách thức lớn nhất không nằm ở chi phí đăng ký mà ở việc đầu tư cho hệ thống quản trị. Việc chuẩn hóa quy trình xác thực người bán, lưu trữ chứng từ điện tử, quản lý dữ liệu khách hàng, xây dựng quy trình xử lý khiếu nại hay kiểm soát thông tin hàng hóa sẽ đòi hỏi nguồn lực nhất định. Tuy nhiên, nếu được thực hiện ngay từ giai đoạn đầu, đây sẽ là lợi thế giúp doanh nghiệp giảm tranh chấp, tăng uy tín với đối tác và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao từ các nền tảng thương mại điện tử.

Trong bối cảnh thương mại điện tử bước vào giai đoạn phát triển theo chiều sâu, Nghị định 248 gửi đi một thông điệp rõ ràng: tăng trưởng không thể tách rời quản trị. Doanh nghiệp chỉ có thể phát triển bền vững khi coi tuân thủ pháp luật là một phần của chiến lược kinh doanh, thay vì là nghĩa vụ phát sinh sau khi mở rộng thị trường. Với các chủ thể tham gia thương mại điện tử, đây không chỉ là yêu cầu của pháp luật mà còn là điều kiện để xây dựng niềm tin, nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với một môi trường kinh doanh số ngày càng minh bạch, chuyên nghiệp.