Mỹ kéo Trung Quốc vào căng thẳng với Iran vì eo biển Hormuz

Bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày Chủ nhật (22/6) đã kêu gọi Chính phủ Trung Quốc vào cuộc để ngăn Iran đóng cửa eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu thô toàn cầu quan trọng bậc nhất.

Mỹ kéo Trung Quốc vào căng thẳng với Iran vì eo biển Hormuz

Trong một cuộc phỏng vấn trên Fox News, Ngoại trưởng Rubio nhấn mạnh: “Tôi khuyến khích chính quyền Bắc Kinh gọi điện cho họ vì Trung Quốc phụ thuộc rất nhiều vào Hormuz cho nguồn dầu của mình”. Quan hệ thân thiết giữa Tehran và Bắc Kinh, cùng với việc Trung Quốc là khách hàng lớn nhất của thị trường dầu mỏ Iran, khiến lời kêu gọi này càng mang tính cấp thiết.

Ngay trước đó, Ngoại trưởng Iran cũng cảnh báo Tehran “có quyền sử dụng tất cả các lựa chọn để bảo vệ chủ quyền”, sau khi Mỹ không kích ba cơ sở hạt nhân chủ chốt của quốc gia Hồi giáo hồi cuối tuần qua. Truyền thông nhà nước Iran đưa tin quốc hội nước này ủng hộ việc đóng cửa eo biển Hormuz, nhưng quyền quyết định cuối cùng thuộc về Hội đồng An ninh Quốc gia Iran.

Sức ép khủng khiếp đối với thị trường dầu

Hormuz, tuyến hàng hải hẹp giữa Iran và Oman, là con đường vận chuyển của khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, chiếm 20% tổng tiêu dùng toàn cầu năm 2024, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA). Nếu bị phong tỏa kéo dài, giá dầu có thể dễ dàng vượt ngưỡng 100 USD/thùng, theo dự báo của Goldman Sachs và Rapidan Energy.

Dù vậy, các nhà phân tích tại ngân hàng JPMorgan đánh giá nguy cơ Iran đóng cửa eo biển Hormuz là thấp, vì Washington sẽ coi đó là hành động tuyên chiến. Ông Marco Rubio nêu rõ: Iran sẽ “tự sát kinh tế” nếu đóng cửa eo biển Hormuz, vì phần lớn xuất khẩu dầu của nước này đều đi qua tuyến huyết mạch đó.

Theo dữ liệu từ Kpler, Iran là nước sản xuất dầu lớn thứ ba trong OPEC, với sản lượng hiện tại khoảng 3,3 triệu thùng mỗi ngày; nước này xuất khẩu 1,84 triệu thùng vào tháng trước với phần lớn sản lượng được bán sang Trung Quốc. Ngoài ra, gần một nửa lượng dầu nhập khẩu đường biển của Trung Quốc đến từ vùng Vịnh.

Chuyên gia Matt Smith tại Kpler khẳng định: “Đó sẽ là đòn tự gây thương tích: Nếu phong tỏa Hormuz, Iran sẽ chặn đứng dòng dầu xuất khẩu chủ lực đến Trung Quốc, gián đoạn nguồn thu chính”.

Giá dầu Brent đã tăng vọt sau khi Israel tiến hành không kích các địa điểm tại Iran ngày 13/6, và có thể dễ dàng vượt ngưỡng 100 USD/thùng nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa (Ảnh: Trading Economics)

Washington sẵn sàng ứng phó

Bên cạnh đó, Ngoại trưởng Marco Rubio cũng khẳng định Mỹ “vẫn còn nhiều lựa chọn” để đối phó nếu Iran tìm cách đóng cửa Hormuz.

Ông Rubio nói trên Fox News: “Hành động đó sẽ gây thiệt hại cho nền kinh tế các nước nhiều hơn là cho chúng ta. Đó là một sự leo thang lớn đòi hỏi phải trả lời không chỉ từ phía chúng tôi mà cả các nước khác”.

Đa số chuyên gia trong ngành dầu khí tin rằng Hải quân Mỹ sẽ nhanh chóng vô hiệu hóa bất kỳ nỗ lực nào nhằm phong tỏa eo biển Hormuz. Tuy nhiên, một số cảnh báo rằng thị trường có thể đang đánh giá thấp mức độ nguy hiểm của những rủi ro tiềm tàng.

Ông Bob McNally, người sáng lập Rapidan Energy và từng là cố vấn năng lượng dưới thời Tổng thống George W. Bush, nhận định rằng: “Họ có thể khiến hoạt động vận tải qua Hormuz bị gián đoạn lâu hơn nhiều so với dự đoán của thị trường”. Theo ông, nếu xảy ra sự cố, gián đoạn có thể kéo dài hàng tuần, thậm chí hàng tháng, chứ không chỉ vài giờ hay vài ngày như nhiều người dự đoán.

“Cơn sốt” giá gạo tại Nhật đẩy lạm phát lên cao nhất kể từ 2023

Chi phí bảo hiểm hàng hải tăng vọt do căng thẳng Iran – Israel

Thụy Sĩ bước vào kỷ nguyên lãi suất 0% do lo ngại giảm phát