Khi Nga lên kế hoạch tịch thu tài sản của các công ty phương Tây rời khỏi nước này, các tập đoàn quốc tế phải đối mặt với sự lựa chọn khó khăn giữa những thiệt hại về tài chính, những cuộc chiến pháp lý tốn kém hoặc danh tiếng bị hủy hoại.
Tìm cách làm dịu bớt đòn trừng phạt đang siết chặt nền kinh tế của mình, Nga đã soạn thảo các đề xuất cho phép nước này nắm quyền kiểm soát tạm thời những công ty có tỉ lệ sở hữu nước ngoài cao hơn 25%.
Tổng thống Vladimir Putin nói trong một hội nghị truyền hình với các quan chức cấp cao là có thể tìm kiếm những phương thức khả thi về pháp lý để tịch thu tài sản các công ty nước ngoài dừng hoạt động tại Nga. Chẳng hạn chính phủ Nga sẽ thúc đẩy việc "đưa quản lý từ bên ngoài vào và sau đó chuyển giao các doanh nghiệp này cho những người thực sự muốn làm việc". "Có đủ công cụ pháp lý và thị trường để làm việc này" - ông Putin khẳng định.
Động thái này làm leo thang chiến dịch của Moscow nhằm trấn áp hàng loạt các công ty nước ngoài rút lui khỏi Nga đang gia tăng nhanh chóng, chẳng hạn như BP và Exxon Mobil, và những công ty đang tạm dừng hoạt động, như Sony Group.
Tháng này, Putin đã ký một sắc lệnh cấm mang hơn 10.000 USD ngoại tệ ra khỏi đất nước, và chính phủ đã hạn chế việc mua bán tài sản của Nga. Cả hai động thái này đều nhằm không khuyến khích các doanh nghiệp nước ngoài rời bỏ.
Các doanh nghiệp muốn rời hoạt động kinh doanh khỏi Nga hiện đang phải đối mặt với nhiều rào cản tiềm tàng.
Các đối tác Nga có thể kiện về các vấn đề như ngừng hoạt động liên doanh. Tranh chấp về các hợp đồng xuyên biên giới thường được giải quyết thông qua trọng tài quốc tế, với một nước thứ ba làm trung gian hòa giải. Nhưng những sửa đổi đối với luật của Nga vào năm 2020 đã tạo ra một ngoại lệ đáng kể.
Yoshimi Ohara, một luật sư có trụ sở tại Tokyo, tập trung vào trọng tài và hòa giải quốc tế, cho biết: “Các trường hợp liên quan đến các lệnh trừng phạt bây giờ phải được giải quyết tại tòa án Nga. Có những lo ngại rằng điều này có thể làm lệch sân chơi so với các công ty nước ngoài.
Ngay cả khi các cuộc đàm phán với các đối tác diễn ra suôn sẻ, các công ty khởi hành hiện có nguy cơ bị chính phủ thu giữ tài sản. Những động thái như vậy chống lại các doanh nghiệp Nhật Bản có thể sẽ vi phạm một thỏa thuận giữa Nhật Bản và Nga về việc cấm trưng thu hoặc quốc hữu hóa các khoản đầu tư mà không được đền bù thỏa đáng.
Kojiro Fujii, một luật sư Tokyo am hiểu về luật thương mại quốc tế, cho biết: “Nếu thỏa thuận bị vi phạm, các công ty Nhật Bản có thể kiện chính phủ Nga. Những trường hợp như vậy sẽ thông qua trọng tài đầu tư được trung gian ở Mỹ hoặc một bên thứ ba khác, nhưng điều này có nghĩa là một cuộc chiến pháp lý khó khăn kéo dài do chính phủ Nga tranh chấp quyết liệt. Những cân nhắc này đặt các công ty vào tình thế khó khăn.
Đường lối ngày càng cứng rắn của Moscow làm tăng rủi ro liên quan đến hoạt động kinh doanh ở Nga. Các công ty phương Tây và Nhật Bản có thể định hướng rõ ràng hơn trong tương lai, và đầu tư vào nước này cũng có thể cạn kiệt.
"Việc tịch thu tài sản của các công ty tư nhân sẽ gây rủi ro cho hoạt động kinh doanh của Nga trong trung và dài hạn", đại diện của một luật sư thương mại lớn cho biết.
Bảo Bảo (Theo Nikkei Asia)
