Giá nhà Hà Nội, TP.HCM gấp 25-30 lần thu nhập, đại biểu Quốc hội đề nghị đánh phí lũy tiến

Sáng 21/4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về tình hình kinh tế - xã hội, đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) dành phần lớn thời gian phân tích hai vấn đề: dòng tín dụng “chảy” sai địa chỉ kéo dài và hiệu quả đầu tư còn thấp. Theo ông, đây là một trong những nguyên nhân khiến thị trường bất động sản bị đẩy lên mức giá quá cao, tạo thêm áp lực cho người trẻ và doanh nghiệp.

Đại biểu Lê Hoàng Anh ( Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk)

Giá nhà vượt xa sức mua, người trẻ khó tiếp cận chốn an cư

Đại biểu Lê Hoàng Anh cho rằng đầu tư tư nhân tại Việt Nam hiện phụ thuộc khoảng 80% vào tín dụng ngân hàng. Trong bối cảnh lãi suất cho vay vẫn ở mức cao, chỉ những lĩnh vực có biên lợi nhuận lớn hoặc hoạt động đầu cơ tài sản mới dễ hấp thụ vốn, kéo theo nhiều hệ lụy cho nền kinh tế.

Ông dẫn thực tế giá nhà tại Hà Nội và TP.HCM hiện đã gấp 25-30 lần thu nhập bình quân năm. Trong khi đó, theo thông lệ quốc tế, tỷ lệ giá nhà trên thu nhập ở mức lành mạnh chỉ khoảng 4-6 lần. Khoảng cách quá lớn này khiến giấc mơ sở hữu nhà ở của người trẻ ngày càng xa vời.

“Người trẻ lao động cật lực 30 năm cũng không mua nổi một căn nhà bằng người thừa kế một mảnh đất”, đại biểu nêu quan điểm, cho rằng thị trường đang bộc lộ rõ sự mất cân đối giữa giá trị sử dụng thực và giá trị đầu cơ.

Không chỉ gây áp lực lên người mua nhà, mặt bằng giá bất động sản cao còn làm tăng chi phí sinh hoạt, chi phí lao động và tạo thêm gánh nặng cho doanh nghiệp tại các đô thị lớn, nhất là nhóm doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp nhỏ và vừa đang cần giữ chân lao động.

Theo số liệu do Thư viện Quốc hội cung cấp được đại biểu Lê Hoàng Anh trích dẫn, dư nợ tín dụng bất động sản tại 35 ngân hàng thương mại đã tăng 132% trong giai đoạn 2021-2025, từ 1,955 triệu tỷ đồng lên 4,541 triệu tỷ đồng. Mức tăng này cao gấp 2,4 lần tốc độ tăng tín dụng dành cho công nghiệp.

Riêng trong năm 2025, tín dụng bất động sản lớn gấp 1,81 lần tín dụng công nghiệp và gấp 5,3 lần tín dụng nông, lâm, thủy sản. Đáng chú ý, bất động sản và xây dựng hiện chiếm tới 27,4% tổng tín dụng toàn hệ thống.

Đại biểu cảnh báo, trong giai đoạn 2024-2025, tín dụng bất động sản tăng đột biến 37,6%, trong khi tín dụng công nghiệp chỉ tăng 9,4%. Theo ông, sự chênh lệch này cho thấy dòng vốn đang nghiêng mạnh vào khu vực tài sản, thay vì chảy vào những lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng, việc làm bền vững và năng lực xuất khẩu.

Ông cũng nhắc lại bài học từ Nhật Bản năm 1991, Mỹ năm 2008 và Trung Quốc giai đoạn gần đây, cho rằng nhiều cuộc khủng hoảng lớn đều có điểm khởi phát từ bong bóng bất động sản được nuôi bằng tín dụng ngân hàng.

Từ đó, đại biểu đề nghị Chính phủ kiểm soát tín dụng bất động sản đầu cơ bằng công cụ thị trường, thay vì chỉ dựa vào mệnh lệnh hành chính. Một trong những giải pháp được nêu là áp dụng cơ chế dự trữ bắt buộc phân biệt theo lĩnh vực để hướng tín dụng sang sản xuất, công nghệ và các ngành tạo giá trị thực.

Đề xuất đánh phí lũy tiến với nhà đất thứ hai bỏ không

Bên cạnh việc điều tiết tín dụng, đại biểu Lê Hoàng Anh đề xuất sớm áp dụng công cụ tài khóa nhằm hạn chế đầu cơ và nâng hiệu quả sử dụng đất.

Cụ thể, ông kiến nghị đưa vào Luật Thủ đô thông qua tại kỳ họp này, và cuối năm tiếp tục đưa vào Luật Đô thị đặc biệt áp dụng tại TP.HCM, quy định đất dự án chậm triển khai quá 24 tháng phải chịu mức phí tăng dần theo thời gian.

Đồng thời, nhà, đất thứ hai trở lên nếu không đưa vào sử dụng hoặc không cho thuê cần áp dụng mức phí lũy tiến phù hợp. Theo ông, đây là giải pháp đánh trực diện vào động cơ đầu cơ, buộc đất đai quay trở lại giá trị sử dụng thực, từ đó góp phần hạ nhiệt mặt bằng giá và mở thêm dư địa cho tăng trưởng thực chất.

Đại biểu cũng đề xuất toàn bộ nguồn thu từ các khoản phí này nên được đưa vào Quỹ nhà ở xã hội, tái thiết chung cư cũ và phát triển hạ tầng đô thị thiết yếu. Nếu được thiết kế hợp lý, chính sách không chỉ góp phần tăng nguồn lực cho an sinh đô thị mà còn hỗ trợ bài toán nhà ở cho người thu nhập trung bình và thấp.