Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng: Từ “siêu dự án” hạ tầng đến trục kinh tế huyết mạch miền Bắc

Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng: Từ “siêu dự án” hạ tầng đến trục kinh tế huyết mạch miền Bắc

Hành lang giao thương chiến lược, “đòn bẩy” cho kinh tế Bắc Bộ

Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng không chỉ là một công trình giao thông hiện đại, mà còn là dấu mốc quan trọng trong quá trình tái định hình mạng lưới vận tải khu vực phía Bắc.

Được khởi công từ tháng 9/2008 và chính thức thông xe toàn tuyến vào cuối năm 2015, tuyến cao tốc dài khoảng 105 km với tổng mức đầu tư hơn 45.000 tỷ đồng theo hình thức BOT do Tổng Công ty Phát triển hạ tầng và Đầu tư tài chính Việt Nam (VIDIFI) đầu tư đã mở ra một hành lang kết nối trực tiếp giữa trung tâm chính trị quốc gia với thành phố cảng lớn nhất miền Bắc.

Tuyến đường có điểm đầu tại Vành đai 3 Hà Nội, đi qua Hưng Yên, Hải Dương cũ và kết thúc tại khu vực Đình Vũ (Hải Phòng), được thiết kế theo tiêu chuẩn cao tốc hiện đại với tốc độ tối đa 120 km/h, quy mô 6 làn xe và 2 làn dừng khẩn cấp, mặt đường rộng 33 m.

Từ khi đưa vào khai thác, thời gian di chuyển Hà Nội - Hải Phòng được rút ngắn chỉ còn khoảng 1 - 1,5 giờ. Đây là bước tiến lớn giúp giảm tải cho Quốc lộ 5, nâng cao hiệu quả vận chuyển hàng hóa và tạo nền tảng phát triển mạnh mẽ cho công nghiệp, logistics, thương mại.

Sự xuất hiện của tuyến cao tốc đã góp phần thay đổi diện mạo kinh tế dọc hành lang phía Đông Thủ đô. Các khu công nghiệp tại Hưng Yên, Hải Dương cũ, Hải Phòng liên tục mở rộng, thu hút dòng vốn đầu tư, đặc biệt là các dự án sản xuất hướng tới xuất khẩu.

Với các doanh nghiệp vận tải, đây được xem là một cuộc “cách mạng” về kết nối khi thời gian quay vòng phương tiện giảm, chi phí vận hành được tối ưu, khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế được nâng cao.

Tuy nhiên, tốc độ phát triển nhanh chóng cũng khiến tuyến đường từng được đánh giá là hiện đại hàng đầu cả nước nhanh chóng đối mặt với áp lực khai thác lớn.

Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng: Từ “siêu dự án” hạ tầng đến trục kinh tế huyết mạch miền Bắc

Nếu thời điểm đầu vận hành, lưu lượng chỉ khoảng 18.000 xe quy đổi/ngày, thì hiện nay con số này đã tăng lên khoảng 65.000 lượt xe/ngày, cao gấp 3,6 lần ban đầu. Đến cuối năm 2024, cao tốc đã khai thác khoảng 90% năng lực thiết kế.

Tình trạng ùn ứ bắt đầu xuất hiện vào các dịp lễ, Tết, cuối tuần, trong khi Quốc lộ 5 song hành cũng đang quá tải, khiến vai trò của tuyến cao tốc ngày càng trở nên cấp thiết.

Mở rộng cao tốc - bước đi chiến lược cho giai đoạn phát triển mới

Trước nhu cầu vận tải ngày càng gia tăng, VIDIFI đã đề xuất nghiên cứu phương án nâng cấp, mở rộng cao tốc Hà Nội - Hải Phòng từ 6 làn xe hiện nay lên quy mô 8 - 10 làn xe.

Đây được xem là giải pháp dài hạn nhằm nâng cao năng lực khai thác, giảm nguy cơ quá tải và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế vùng trong những năm tới.

Theo ông Trần Anh Tú, Tổng Giám đốc VIDIFI, dự án có nhiều thuận lợi khi hành lang tuyến đã được giải phóng mặt bằng với bề rộng khoảng 100 m. Điều này giúp hạn chế chi phí giải phóng mặt bằng, rút ngắn thời gian triển khai và tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng.

Bên cạnh đó, phương án nâng cấp có thể tận dụng một phần làn dừng khẩn cấp hiện hữu để tổ chức mở rộng mặt đường, đồng thời hệ thống đường gom hai bên tuyến góp phần bảo đảm ổn định nền đường.

Dù vậy, việc mở rộng trên một tuyến cao tốc đang khai thác cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt là với hệ thống cầu trên toàn tuyến. Khoảng 30 cầu bê tông cốt thép dự ứng lực gồm cầu vượt sông, cầu vượt đường địa phương sẽ cần được nghiên cứu mở rộng.

Theo phương án dự kiến, các cầu mới sẽ được xây dựng song song hai bên cầu hiện hữu, bảo đảm quy mô khai thác đồng bộ, hạn chế ảnh hưởng đến giao thông đang vận hành.

Trong bối cảnh Việt Nam đang tập trung phát triển các vùng kinh tế động lực, các hành lang kinh tế và cực tăng trưởng mới, việc nâng cấp cao tốc Hà Nội - Hải Phòng không chỉ nhằm giải quyết bài toán giao thông mà còn tạo thêm dư địa phát triển cho toàn vùng Bắc Bộ.

Khi Hải Phòng ngày càng khẳng định vị thế là trung tâm cảng biển quốc tế, tuyến cao tốc này chính là cầu nối đưa dòng hàng hóa từ các khu công nghiệp miền Bắc ra thế giới, góp phần củng cố chuỗi cung ứng, thúc đẩy thu hút đầu tư và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Sau hơn 10 năm vận hành, cao tốc Hà Nội - Hải Phòng đã vượt khỏi vai trò của một tuyến đường thông thường để trở thành “mạch máu” kinh tế của miền Bắc. Việc mở rộng trong tương lai được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo lực đẩy mới, đưa hành lang kinh tế này bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ hơn.