Đường dây thực phẩm chức năng giả 539 tỷ đồng và "mánh khóe" bóp méo chất lượng

Sáng 27/7, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội mở phiên xét xử 14 bị cáo trong vụ án "Đưa, nhận hối lộ"; "Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm"; "Vi phạm quy định kế toán và Làm lộ bí mật công tác", xảy ra tại Công ty cổ phần dược phẩm liên doanh MediPhar và các đơn vị, tổ chức liên quan.

Trọng tâm của vụ án hướng về bị cáo Nguyễn Năng Mạnh - cựu Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty MediUSA. Bị cáo này đồng thời là Giám đốc Công ty MegaPhaco, Phó Giám đốc Công ty MediPhar, cổ đông sáng lập Công ty Hùng Phương.

Các bị cáo tại phiên xét xử (Ảnh: Hồng Nguyên/https://nhandan.vn).

Bị cáo Nguyễn Năng Mạnh bị đưa ra xét xử với 3 tội danh gồm: "Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm"; "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" và "Đưa hối lộ".

Cùng hầu tòa còn có các cán bộ từng giữ vị trí quản lý bị cáo buộc tội "Nhận hối lộ", gồm các bị cáo Nguyễn Thế Việt - cựu Phó Cục trưởng Cục Giám sát quản lý về Hải quan (Tổng cục Hải quan cũ); Nguyễn Hữu Tuân - cựu Phó phòng Giám quản 5, Cục Giám sát quản lý về Hải quan và Phan Công Chiến - cựu Trưởng phòng Quản lý kinh doanh dược, Cục Quản lý dược (Bộ Y tế).

Hồ sơ vụ án cho thấy, từ năm 2016-2025, Nguyễn Năng Mạnh cùng Đỗ Mạnh Hoàng và Khúc Minh Vũ là các cổ đông, thành lập, trực tiếp chi phối và điều hành Công ty MediPhar, MediUSA cùng các doanh nghiệp trong hệ thống. Nhóm này lợi dụng tư cách pháp nhân của doanh nghiệp để tổ chức sản xuất, phân phối, tiêu thụ thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe là hàng giả; che giấu, tiêu hủy chứng cứ, tài liệu nhằm đối phó cơ quan chức năng; đồng thời đưa hối lộ và làm lộ thông tin để tiêu hủy chứng cứ.

Chỉ tính riêng hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả quy mô đặc biệt lớn tại 2 nhà máy của Công ty MediPhar và MediUSA, tổng doanh thu thực tế thu về là hơn 1.762 tỷ đồng. Cơ quan tố tụng xác định có 88 sản phẩm, tương đương khoảng 100 tấn, là hàng giả với doanh thu thu về hơn 539 tỷ đồng, giúp Mạnh, Hoàng và Vũ thu lợi bất chính hơn 264 tỷ đồng.

Sự can thiệp tiêu cực diễn ra mang tính hệ thống, từ việc xin cấp Giấy chứng nhận đạt chuẩn GMP cho nhà máy, đưa tiền cho các đoàn thẩm định, kiểm tra để được tạo điều kiện, đến việc vi phạm trong đăng ký công bố sản phẩm, sau đó đẩy hàng ra tiêu thụ rộng khắp hầu hết các tỉnh, thành phố.

Để che giấu nguồn tiền khổng lồ, từ năm 2021 đến năm 2024, Mạnh, Hoàng, Vũ phân công, chỉ đạo kế toán, thủ quỹ lập và theo dõi 2 hệ thống sổ sách kế toán trên phần mềm Fast. Tổng doanh thu thực tế của 4 công ty MediPhar, MediUSA, Hùng Phương và MegaLife là hơn 2.155 tỷ đồng, nhưng chỉ kê khai thuế hơn 363 tỷ đồng, để ngoài sổ sách hơn 1.792 tỷ đồng. Mánh khóe này gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 304 tỷ đồng tiền thuế (sau khi trừ giá trị hàng giả, số tiền thiệt hại về thuế còn hơn 143 tỷ đồng). Bên cạnh đó, Mạnh còn bị cáo buộc lợi dụng các mối quan hệ để móc nối, liên hệ và đưa hối lộ cho một số lãnh đạo, cán bộ thuộc Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế).

Tự ý "biến tấu" công thức để tối ưu hóa lợi nhuận

Đứng trước bệ khai báo, bị cáo Nguyễn Năng Mạnh thừa nhận có chỉ đạo bộ phận kỹ thuật điều chỉnh công thức, giảm các thành phần đắt tiền nhằm giảm chi phí, tăng lợi nhuận. Việc cắt giảm này không phải bột phát mà được thực hiện ngay từ khâu lập kế hoạch sản xuất.

Bị cáo Nguyễn Năng Mạnh thừa nhận một phần mục đích của việc cắt giảm nguyên liệu là giảm giá thành sản phẩm để có lợi nhuận cao hơn (: Minh Anh - https://vtv.vn).

Đáng chú ý, các công thức chế biến được Mạnh sử dụng lại của các đơn vị thuê công ty của Mạnh gia công hoặc các sản phẩm đã có sẵn trên thị trường, các công thức này được Mạnh "biến tấu" chứ không có sản phẩm nào do công ty sáng tạo ra. Sau khi có công thức, bộ phận nghiên cứu chuyển xuống nhà máy để kiểm tra nguyên liệu, thử nghiệm và đánh giá các chỉ tiêu trước khi lập hồ sơ đăng ký tại Cục An toàn thực phẩm.

Khi bị cáo Mạnh cho rằng, việc giảm nguyên liệu nhằm để cạnh tranh, Hội đồng xét xử lập tức bác bỏ và nhấn mạnh không thể lấy lý do cạnh tranh để giải thích cho việc cắt giảm thành phần của sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng và "tất cả chỉ nhằm mục đích lợi nhuận". Trước lập luận của Tòa, bị cáo Mạnh sau đó thừa nhận một phần mục đích của việc cắt giảm nguyên liệu là giảm giá thành sản phẩm để có lợi nhuận cao hơn.

Sự sai lệch giữa hồ sơ công bố và thực tế sản xuất tiếp tục lộ rõ qua phần trả lời của bị cáo Phạm Văn Thụ - Phó Giám đốc Công ty MediUSA. Khai báo về quãng thời gian làm việc từ tháng 6/2022, bị cáo Thụ cho biết đối với một số sản phẩm công ty nhận gia công, khách hàng đã đăng ký hồ sơ công bố từ trước nhưng khi chuyển về nhà máy thì không thể sản xuất đúng theo hồ sơ do một số chỉ tiêu, hàm lượng đăng ký quá cao nên không phù hợp với thực tế sản xuất.

Trước thực trạng đó, Mạnh chỉ đạo bộ phận sản xuất kiểm tra lại các sản phẩm và xây dựng công thức phù hợp với thực tế. Bị cáo Thụ khai bản thân chỉ nhận chỉ đạo và thực hiện tại nhà máy, không rõ việc công ty có trao đổi lại với bên thuê gia công hay không. Không dừng lại ở hàng gia công, đối với các sản phẩm do công ty tự sản xuất, Thụ khai một số sản phẩm cũng có sự chênh lệch về hàm lượng so với hồ sơ đăng ký và nhiều sản phẩm không đạt đúng chất lượng.

Buông thả kiểm soát chất lượng, đẩy vô số sản phẩm ra thị trường

Sự buông lỏng trong quy trình vận hành nhà máy đạt đỉnh điểm khi thẩm phán đi sâu kiểm tra khâu kiểm soát chất lượng. Khi Thẩm phán tiếp tục hỏi Nguyễn Năng Mạnh về việc kiểm soát hàm lượng, nồng độ nguyên liệu, Mạnh khai công ty có máy móc, thiết bị phục vụ đo, kiểm nghiệm. Phòng kiểm nghiệm trước đây do một người tên Nam phụ trách. Tuy nhiên, đến thời điểm bị bắt, không còn người phụ trách bộ phận này.

Sự thiếu vắng vị trí nhân sự chốt chặn quan trọng này không hề khiến hoạt động sản xuất dừng lại. Mạnh thừa nhận tình trạng không có người kiểm soát việc đo, đong nguyên liệu và hàm lượng kéo dài khoảng 6 tháng. Trong thời gian này, công ty tiếp tục sản xuất hơn 200 sản phẩm. Dù quy mô sản xuất liên tục duy trì, khi được hỏi về số lượng sản phẩm đã đưa ra thị trường, Mạnh cho biết không nhớ chính xác.

Toàn bộ quy trình từ khâu đầu vào đến khâu phân phối hoàn toàn thiếu đi sự giám sát chuẩn mực. Khi được hỏi về việc giám sát chất lượng sản phẩm sau khi đưa ra thị trường, Mạnh thừa nhận công ty không có hệ thống giám sát riêng. Các phản hồi của khách hàng được bộ phận bán hàng và kinh doanh tiếp nhận qua số điện thoại của công ty.