Việt Nam có nhiều lợi thế phát triển du lịch, từ biển, núi, đồng bằng đến hệ thống di sản, đô thị cổ và làng nghề. Mỗi bước tăng trưởng tạo thêm doanh thu, việc làm và sinh kế, nhưng cũng làm tăng mức tiêu thụ năng lượng, nước, nhiên liệu cùng lượng chất thải.
Theo ThS Vũ Tuấn Anh - Chuyên gia tư vấn quốc gia Dự án du lịch Creative4Mekong, Mekong Institute tại Việt Nam - phần phát thải trong thời gian du khách trải nghiệm tại Việt Nam chính là khu vực có khả năng tạo chuyển biến rõ nhất.
 |
| ThS Vũ Tuấn Anh - Chuyên gia tư vấn quốc gia Dự án du lịch Creative4Mekong, Mekong Institute tại Việt Nam |
Phát thải từ các chuyến bay quốc tế phụ thuộc nhiều vào công nghệ động cơ, nhiên liệu hàng không, hãng vận chuyển và chính sách quốc tế. Việt Nam khó tự mình chi phối toàn bộ phần này. Trong khi đó, cách du khách đi lại, lưu trú, ăn uống, mua sắm và sử dụng dịch vụ trong nước lại nằm gần hơn với khả năng tác động của ngành.
Điểm khởi đầu là đo lường. Khi có dữ liệu, khách sạn có thể biết mức phát thải gắn với mỗi phòng; nhà hàng nhìn thấy dấu chân carbon phía sau thực đơn; doanh nghiệp lữ hành đánh giá từng tour; điểm tham quan nhận diện rõ hơn áp lực môi trường khi lượng khách tăng. Đây cũng là cơ sở để tour xanh, khách sạn xanh hay điểm đến xanh không chỉ dừng ở nhãn quảng bá.
Giao thông là mắt xích có thể thay đổi sớm. Xe điện, phương tiện công cộng, xe đạp và các tuyến trung chuyển tại khu vực đông khách vừa mở thêm lựa chọn giảm phát thải, vừa giảm áp lực lên hạ tầng.
Du lịch chậm cũng gợi ra một hướng đi đáng chú ý. Một hành trình không nhất thiết đi qua mười điểm trong một ngày. Khách có thể đến ít nơi hơn, ở lâu hơn, dành thời gian cho văn hóa, ẩm thực, làng nghề và đời sống bản địa. Khi quãng đường giảm nhưng thời gian lưu trú và chi tiêu tại chỗ tăng, giá trị kinh tế có cơ hội lan tỏa tới cộng đồng nhiều hơn.
Tại cơ sở lưu trú, chuyển đổi xanh liên quan đến nguồn năng lượng, hiệu suất điều hòa, nước nóng, quản lý đồ vải và chất thải. Các khoản đầu tư sẽ thuyết phục hơn khi doanh nghiệp lượng hóa được mức giảm phát thải và chi phí vận hành.
Giảm nhựa dùng một lần mới giải quyết một phần vấn đề. Kinh tế tuần hoàn còn hướng tới xử lý thực phẩm dư thừa, phân loại rác để tái chế và sử dụng bao bì có thể tái dùng. Một khách sạn xanh cũng chưa thể làm nên hành trình xanh nếu vận tải, nhà hàng và điểm tham quan chưa cùng thay đổi.
Theo gợi mở của chuyên gia, chính sách có thể tạo khung đo lường, tiêu chuẩn và động lực kinh tế cho quá trình chuyển đổi. Những nhãn nhận diện tour xanh, khách sạn xanh hay điểm đến xanh cần dựa trên tiêu chí có thể đo, kiểm tra và so sánh. Nếu thiếu các điều kiện này, màu xanh rất dễ chỉ còn là một cách tiếp thị.
Khi doanh nghiệp nhìn thấy hiệu quả kinh tế và du khách nhận được trải nghiệm tốt hơn, chuyển đổi xanh mới có thể đi vào vận hành, thay vì chỉ xuất hiện trong các chiến dịch truyền thông.
Số lượt khách vẫn quan trọng nhưng chưa đủ phản ánh chất lượng tăng trưởng. Giá trị tạo ra từ mỗi du khách, phần lợi ích giữ lại cho cộng đồng, lượng tài nguyên sử dụng và mức phát thải đi kèm cũng là những dữ liệu đáng quan tâm. Theo hướng đó, giảm phát thải có thể trở thành lợi thế giúp du lịch Việt Nam xây dựng hình ảnh xanh, có trách nhiệm và bền vững hơn.
