Ngày 14/8, Đoàn công tác xã Mỏ Vàng do ông Đỗ Cao Quyền, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) xã, làm trưởng đoàn đã đến tham quan, nghiên cứu và học tập kinh nghiệm tại Không gian văn hóa trà Suối Giàng, thôn Pang Cáng, xã Văn Chấn, tỉnh Lào Cai.
Đoàn tìm hiểu cách bảo tồn vùng chè cổ thụ, tổ chức không gian, chế biến, giới thiệu sản phẩm và xây dựng dịch vụ trải nghiệm. Những kinh nghiệm phù hợp sẽ được nghiên cứu, vận dụng vào quá trình phát triển du lịch và tìm đầu ra cho chè Shan tuyết cổ thụ Suối Dầm.
 |
| Sáng sớm ở Suối Giàng, mây trắng lững lờ ôm trọn núi rừng, không khí mát lạnh và tĩnh lặng đến mức chỉ nghe thấy tiếng gió khẽ lùa qua tán cây. Một vẻ đẹp trong veo, yên bình như chốn “trên mây” (Ảnh suoigiangtravel.com) |
Nằm bên rừng chè Shan tuyết cổ thụ, Không gian văn hóa trà Suối Giàng được thiết kế mộc mạc, hài hòa với cảnh quan. Tường đá, ván pơ mu, cột gỗ cùng bàn ghế bằng tre, trúc tạo cảm giác gần gũi. Từ khoảng sân rộng, du khách có thể nhìn ra những đỉnh núi xa mờ và bản làng người Mông ẩn hiện dưới tán chè.
Điểm đáng chú ý là nơi đây không chỉ bán trà. Du khách được tham quan rừng chè, tìm hiểu cách thu hái, chế biến, học pha trà và thưởng thức các dòng trà Shan tuyết.
 |
| Thưởng trà tại không gian văn hóa trà Suối Giàng (Ảnh suoigiangtravel.com) |
Không gian còn cung cấp dịch vụ chụp ảnh, check-in với trang phục dân tộc. Nhà gỗ, góc thưởng trà, sân đá và vườn cây trở thành bối cảnh cho những bộ ảnh cá nhân, gia đình hoặc nhóm bạn.
Sau những khung hình giữa mây núi, du khách có thể ngồi bên ấm trà nóng, nghe kể chuyện về cây chè và đời sống người Mông. Một sản vật địa phương nhờ đó tạo ra nhiều nguồn thu từ chế biến, lưu trú, ẩm thực, chụp ảnh và bán sản phẩm.
Đây là điểm Mỏ Vàng có thể tham khảo: không bán riêng một gói trà mà tạo ra một hành trình để du khách hiểu vùng đất đã sinh ra sản phẩm ấy.
 |
| Những cây chè san cổ thụ hàng trăm năm tuổi tại thôn Suối Dầm, xã Mỏ Vàng (Lào Cai) |
Trước chuyến khảo sát, UBND xã Mỏ Vàng đã giao cán bộ chuyên môn tham mưu xây dựng kế hoạch triển khai một số nội dung liên quan đến bảo tồn và phát triển chè Shan tuyết Suối Dầm.
Trọng tâm trước mắt là khảo sát, thống kê số lượng cây và tổng diện tích chè hiện có; xác định tuổi đời, đo chu vi gốc và tiến tới ghi nhận tọa độ từng cây nếu điều kiện cho phép.
Địa phương cũng dự kiến rà soát số hộ, tên chủ hộ đang trực tiếp quản lý; thống kê sản lượng hằng năm theo từng hộ, thậm chí từng cây đối với những trường hợp có thể lượng hóa. Các đầu mối thu mua, thị trường tiêu thụ, khả năng mở rộng diện tích và điều kiện tổ chức sản xuất cũng sẽ được đánh giá.
Một nội dung quan trọng khác là kiểm tra tình trạng pháp lý đất đai, đối chiếu vùng chè với quy hoạch sử dụng đất hiện hành. Đây là cơ sở để việc bảo tồn, mở rộng vùng nguyên liệu, xây dựng điểm trải nghiệm hoặc thu hút doanh nghiệp được thực hiện đúng quy định.
Việc lập hồ sơ đến từng cây chè có ý nghĩa lớn hơn một cuộc thống kê thông thường. Dữ liệu về tuổi đời, vị trí, người quản lý và sản lượng có thể giúp Mỏ Vàng xây dựng bản đồ chè cổ thụ, theo dõi nguồn tài nguyên, truy xuất nguồn gốc sản phẩm và thiết kế tuyến tham quan.
Khi mỗi cây chè có thông tin rõ ràng, địa phương cũng có thêm căn cứ để lựa chọn những cây tiêu biểu phục vụ bảo tồn, xây dựng câu chuyện sản phẩm và nghiên cứu hồ sơ công nhận cây di sản nếu đáp ứng các điều kiện.
 |
| Chè cổ thụ mọc tự nhiên, phân bố rải rác trên các sườn núi tại Suối Dầm |
Thông tin bước đầu cho thấy Suối Dầm có gần 100 hộ dân, hơn một nửa số hộ sở hữu chè cổ thụ. Tổng diện tích ước khoảng 15–20 ha, phần lớn phân bố rải rác trên triền đồi, ven rừng và phía sau những nếp nhà của đồng bào Mông.
Chè có thể cho thu hái nhiều vụ trong năm nhưng người dân hiện chủ yếu tập trung vào vụ xuân. Đầu ra thiếu ổn định, thiết bị chế biến còn hạn chế và sản xuất phân tán khiến giá trị cây chè chưa được khai thác tương xứng.
Suối Dầm có những nền tảng ban đầu để hình thành không gian trải nghiệm riêng: cây chè cổ, cảnh quan núi rừng, khí hậu vùng cao và đời sống văn hóa của đồng bào Mông.
Một hành trình có thể bắt đầu từ tham quan rừng chè, nhận diện từng cây, tìm hiểu cách thu hái, xem sao chè thủ công, thưởng trà và khám phá ẩm thực địa phương. Cảnh quan, nhà truyền thống, trang phục dân tộc và dụng cụ lao động cũng có thể trở thành chất liệu cho hoạt động chụp ảnh, check-in.
Sau trải nghiệm, du khách có thể mua sản phẩm chè Suối Dầm làm quà. Khi được chế biến đúng kỹ thuật, đóng gói chỉn chu và truy xuất nguồn gốc, chè sẽ có cơ hội tiếp cận thị trường tốt hơn thay vì chủ yếu bán búp tươi theo mùa vụ.
Mỏ Vàng không nhất thiết sao chép nguyên mẫu Suối Giàng. Điều đáng học hỏi là cách biến sản vật thành câu chuyện, cảnh quan thành trải nghiệm và người dân thành chủ thể làm du lịch.
 |
| Các thành viên Đoàn công tác xã Mỏ Vàng cùng Ban lãnh đạo khu du lịch Không gian văn hóa trà Suối Giàng chụp ảnh lưu niệm |
Chuyến khảo sát ngày 14/8 cùng kế hoạch xây dựng dữ liệu vùng chè cho thấy Mỏ Vàng đang đi từ việc nhận diện tài nguyên đến chuẩn bị điều kiện khai thác. Nếu tìm được hướng phù hợp, những cây chè Suối Dầm sẽ không còn “ngủ quên” giữa núi rừng mà có thể trở thành sinh kế mới cho người dân.
