Lào Cai tháo điểm nghẽn cho 41 dự án năng lượng vốn hơn 47.100 tỷ đồng

Chiều 13/8, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Lào Cai Ngô Hạnh Phúc chủ trì cuộc họp nghe báo cáo tiến độ thực hiện, kết quả chấp thuận chủ trương đầu tư và những khó khăn liên quan đến các dự án năng lượng trên địa bàn.

Quang cảnh hội nghị nghe báo cáo tiến độ thực hiện, kết quả chấp thuận chủ trương đầu tư và những khó khăn liên quan đến các dự án năng lượng trên địa bàn do Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lào Cai Ngô Hạnh Phúc chủ trì. (Ảnh: Linh Vũ)

Theo báo cáo của Sở Tài chính, đến ngày 12/8/2026, cơ quan này đang theo dõi, xử lý 41 dự án, hồ sơ liên quan đến nguồn và lưới điện. Báo cáo xác định tổng công suất 2.034,7 MW, vốn đầu tư dự kiến 47.106 tỷ đồng.

Danh mục đang được xem xét gồm 27 dự án thủy điện, công suất 264,7 MW, vốn dự kiến 9.537,8 tỷ đồng; 10 dự án điện mặt trời, công suất 1.670 MW, vốn dự kiến 31.218 tỷ đồng và 4 dự án lưới điện truyền tải, vốn đầu tư khoảng 2.850,2 tỷ đồng.

Cơ cấu này cho thấy điện mặt trời đang chiếm phần lớn công suất dự kiến trong danh mục, trong khi thủy điện vẫn giữ vai trò nguồn năng lượng có khả năng triển khai theo từng lưu vực và địa bàn cụ thể. Bốn dự án lưới điện truyền tải tuy không trực tiếp tạo ra điện nhưng lại quyết định khả năng đấu nối, giải tỏa công suất và hiệu quả vận hành của toàn bộ hệ thống.

Mức độ hoàn thiện thủ tục giữa các dự án còn khá chênh lệch. Trong 41 dự án, hồ sơ đang được theo dõi, mới có 6 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc chấp thuận nhà đầu tư; 3 dự án đã có báo cáo thẩm định; 15 dự án đã được thông báo kết quả thẩm định; 16 dự án đang lấy ý kiến, thẩm định và hoàn thiện hồ sơ. Một nhà đầu tư đã xin rút hồ sơ.

Những con số trên phản ánh khoảng cách khá lớn giữa tiềm năng đầu tư và khả năng chuyển hóa thành dự án thực tế. Việc một dự án được đưa vào danh mục hoặc quy hoạch mới chỉ là bước đầu. Tiến độ tiếp theo phụ thuộc vào chất lượng hồ sơ, sự phù hợp giữa các quy hoạch, khả năng bố trí đất và phương án kết nối với hệ thống điện.

Qua rà soát, khó khăn của các dự án không nằm ở một thủ tục riêng lẻ mà tập trung thành nhiều lớp: quy hoạch chung cấp xã; chỉ tiêu sử dụng đất; chồng lấn với quy hoạch khoáng sản; ảnh hưởng tới rừng, di tích và cảnh quan; phương án đấu nối, giải tỏa công suất; sự đồng thuận của chính quyền cơ sở và người dân.

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều xã đang phải đồng thời rà soát, xây dựng hoặc điều chỉnh quy hoạch chung. Đây là nguyên nhân khiến một số dự án dù đã được nghiên cứu từ trước nhưng chưa đủ căn cứ để hoàn thiện các thủ tục tiếp theo.

Ở chiều ngược lại, một số nhà đầu tư chưa chủ động bổ sung hồ sơ theo yêu cầu của cơ quan chuyên môn. Có dự án đã nhận được thông báo kết quả thẩm định nhưng chưa hoàn thiện và nộp lại hồ sơ. Với các dự án quy mô lớn, sự đan xen giữa đất đai, rừng, khoáng sản, dân cư, di tích và hạ tầng truyền tải khiến quá trình xử lý càng phức tạp.

Đáng chú ý, trên địa bàn tỉnh Lào Cai hiện có 17 dự án thủy điện đang thi công, tổng công suất 191,3 MW. Trong đó, 5 dự án với tổng công suất 48,8 MW dự kiến phát điện trong năm 2026.

Thủy điện Nậm Khóa 1-2, công suất 15 MW, đã chạy thử thiết bị và dự kiến phát điện thương mại trước ngày 20/8. Ba dự án Việt Tiến, Xuân Hòa và Hồ Bốn 2 dự kiến lần lượt hoàn thành trong tháng 8 và tháng 9. Thủy điện Lán Bò, công suất 7,6 MW, dự kiến phát điện vào tháng 11/2026. Dự án thủy điện Si Ma Cai, công suất 18 MW, đặt mục tiêu đưa hai tổ máy vào vận hành trong tháng 3 và tháng 4/2027.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lào Cai Ngô Hạnh Phúc phát biểu kết luận tại hội nghị (Ảnh: Linh Vũ)

Để xử lý các điểm nghẽn, lãnh đạo UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu quy hoạch chung cấp xã phải tuân thủ quy hoạch ngành, lĩnh vực cấp trên; trường hợp quy hoạch chung chưa được phê duyệt, cần thực hiện điều chỉnh cục bộ theo quy định.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao phối hợp với Sở Công Thương và UBND các xã rà soát nhu cầu sử dụng đất của các dự án nguồn điện, xác định khả năng đáp ứng chỉ tiêu đất công trình năng lượng. Sở Công Thương rà soát vị trí, quy mô từng dự án để cập nhật vào quy hoạch chung cấp xã, đồng thời phối hợp với đơn vị vận hành lưới điện và nhà đầu tư kiểm tra phương án đấu nối, khả năng giải tỏa công suất.

Những khu vực chồng lấn với quy hoạch khoáng sản, di tích và vùng bảo vệ cảnh quan cũng được yêu cầu rà soát cụ thể. Riêng các dự án chưa nhận được sự đồng thuận của người dân, chính quyền cấp xã phải có phương án xử lý phù hợp, gắn quá trình triển khai với việc bảo đảm quyền lợi và tạo sinh kế cho cộng đồng.

Danh mục 41 dự án cho thấy năng lượng có thể trở thành một dòng vốn đầu tư quan trọng của Lào Cai. Tuy nhiên, giá trị thực không chỉ nằm ở tổng vốn đăng ký hay công suất dự kiến, mà ở số dự án đủ điều kiện triển khai, phát điện đúng tiến độ và vận hành an toàn. Khi các điểm nghẽn được tháo gỡ minh bạch, đồng bộ, nguồn lực năng lượng mới có thể chuyển thành hạ tầng, sản lượng điện và đóng góp lâu dài cho kinh tế địa phương.