Lào Cai tháo gỡ điểm nghẽn dự án điện từ quy hoạch đến đồng thuận ở cơ sở

Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Nguyễn Tuấn Anh chủ trì cuộc họp đánh giá tình hình triển khai các dự án nguồn điện theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII và điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Lào Cai thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo báo cáo, toàn tỉnh Lào Cai hiện có 199 dự án thủy điện nằm trong quy hoạch, với tổng công suất lắp máy 2.977,05 MW. Trong đó, 107 dự án đã hoàn thành, đi vào phát điện; 16 dự án đang xây dựng và 16 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, đang hoàn thiện thủ tục để khởi công.

Ngoài ra, 60 dự án đã được bổ sung công suất theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, với tổng công suất tăng thêm 790,5 MW.

Hằng năm, các nhà máy thủy điện trên địa bàn cung cấp cho lưới điện quốc gia gần 8 tỷ kWh, đóng góp hơn 8.700 tỷ đồng vào giá trị sản xuất công nghiệp và nộp ngân sách nhà nước trên 1.750 tỷ đồng. Những con số này cho thấy thủy điện đang giữ vị trí quan trọng trong cơ cấu công nghiệp cũng như nguồn thu của tỉnh.

Trong số 16 dự án đang thi công, 13 dự án cơ bản bảo đảm tiến độ. Một số công trình có khối lượng thực hiện cao như thủy điện Si Ma Cai, Lán Bò, Đề Dính Máo. Các dự án Hồ Bốn 2 và Việt Tiến đang hoàn thiện thủ tục để đưa vào vận hành trong năm 2026.

Bên cạnh thủy điện, Lào Cai có bốn dự án điện sinh khối, tổng công suất 208 MW; ba dự án điện gió trên bờ, tổng công suất 360 MW; 16 dự án điện mặt trời tập trung, tổng công suất 1.761 MW cùng các dự án điện rác được phân bổ tổng công suất 13 MW.

Quy mô quy hoạch khá lớn, nhưng tiến độ triển khai vẫn bị chi phối bởi nhiều điểm nghẽn. Nổi lên là chỉ tiêu sử dụng đất cho công trình năng lượng, giải phóng mặt bằng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và rừng, thủ tục môi trường, đấu nối điện và sự chồng lấn với quy hoạch khoáng sản quốc gia.

Một số khu vực còn liên quan đến ranh giới bảo vệ Di tích lịch sử và Danh lam thắng cảnh quốc gia Hồ Thác Bà. Đây là những vấn đề cần được rà soát kỹ, bởi việc tháo gỡ cho dự án năng lượng phải đồng thời bảo đảm yêu cầu bảo vệ khoáng sản, tài nguyên rừng, môi trường và di sản.

Nếu những vướng mắc về quy hoạch, đất đai và thủ tục pháp lý cần sự phối hợp của các sở, ngành, thì tại cơ sở, sự đồng thuận của người dân lại là yếu tố quyết định khả năng triển khai và vận hành ổn định các công trình.

Thực tế này được thể hiện qua cuộc làm việc tại xã Mỏ Vàng liên quan đến phản ánh của người dân ở những khu vực chịu tác động trong quá trình tích nước, xả lũ và vận hành các công trình thủy điện Đồng Sung, Thác Cá 1 và Thác Cá 2.

Tại buổi làm việc, đại diện các cơ quan, đơn vị, các thôn và những hộ có đất bị ảnh hưởng đã trao đổi, cung cấp thông tin liên quan đến quá trình quản lý, theo dõi và giải quyết kiến nghị của người dân. Do một số nội dung đã tồn tại qua nhiều thời điểm, việc xử lý không thể chỉ dựa vào phản ánh ban đầu mà cần đối chiếu hồ sơ pháp lý, số liệu đo đạc và hiện trạng thực tế.

Đại diện các thôn Giàn Dầu, Khe Hóp và An Lương đề nghị đơn vị thủy điện phối hợp chặt chẽ với chính quyền cơ sở, Ban phát triển thôn và các hộ dân để kiểm tra từng vị trí. Người dân cũng thống nhất với chủ trương rà soát thực địa, đồng thời đề nghị quá trình này phải công khai, cụ thể và có sự tham gia của những hộ trực tiếp bị ảnh hưởng.

Từ các ý kiến trao đổi, Chủ tịch UBND xã Mỏ Vàng Đỗ Cao Quyền thống nhất ưu tiên kiểm tra khu vực hữu ngạn hạ lưu thủy điện Thác Cá 1. Việc kiểm tra thực địa nhằm xác định hiện trạng và phạm vi ảnh hưởng phải hoàn thành trước ngày 26/9/2026.

Đối với những vị trí khác liên quan đến hoạt động của các công trình thủy điện Đồng Sung, Thác Cá 1 và Thác Cá 2, các thôn phối hợp với Phòng Kinh tế rà soát, lập danh sách hộ có đất bị ảnh hưởng. Số liệu đo đạc phải được hoàn thành trước ngày 20/11/2026, làm căn cứ xác định mức độ ảnh hưởng và trách nhiệm của các bên.

Cách xử lý tại Mỏ Vàng cho thấy, tháo gỡ vướng mắc dự án điện không đồng nghĩa với việc chỉ tập trung đẩy nhanh mặt bằng. Khi quyền lợi người dân còn chưa được làm rõ, kiểm tra thực địa và đo đạc cụ thể chính là cơ sở để phân định trách nhiệm, giải quyết đúng đối tượng và hạn chế những kiến nghị kéo dài.

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường phát biểu

Lãnh đạo Sở Tài chính phát biểu

Kết luận cuộc họp, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Nguyễn Tuấn Anh yêu cầu các sở, ngành và địa phương tập trung xử lý những điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, đất đai, quy hoạch, thủ tục pháp lý, môi trường, lâm nghiệp, khoáng sản và đấu nối.

Sở Tài chính được giao hoàn thiện hồ sơ chấp thuận chủ trương đầu tư đối với 28 dự án thủy điện đã gửi hồ sơ, phấn đấu trình UBND tỉnh xem xét trong tháng 9/2026. Với 47 dự án chưa có hồ sơ hoặc chưa thu hút được nhà đầu tư, tỉnh tiếp tục rà soát, xúc tiến và tìm kiếm các nhà đầu tư có năng lực.

Sở Công Thương có trách nhiệm hỗ trợ chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu đưa các dự án Hồ Bốn 2, Việt Tiến và Lán Bò vào vận hành trong năm 2026. Những dự án năng lượng chồng lấn quy hoạch khoáng sản sẽ được rà soát, tổng hợp để báo cáo Bộ Công Thương và Thủ tướng Chính phủ xem xét trong quý IV/2026.

Cùng với đó, Công ty Điện lực Lào Cai tập trung hoàn thành các công trình lưới điện, bảo đảm khả năng giải tỏa công suất khi những nguồn điện mới được đưa vào vận hành.

Từ định hướng cấp tỉnh đến cách giải quyết tại Mỏ Vàng có thể thấy, tiến độ của một dự án năng lượng phụ thuộc vào nhiều mắt xích. Quy hoạch phải đồng bộ, thủ tục phải rõ, lưới điện phải đủ khả năng giải tỏa công suất, nhưng quyền lợi chính đáng của người dân tại khu vực bị ảnh hưởng cũng phải được xác minh và giải quyết minh bạch.

Khi chính quyền, doanh nghiệp và người dân cùng tham gia kiểm tra, đối thoại và xác định trách nhiệm bằng những số liệu cụ thể, các vướng mắc mới có cơ sở được tháo gỡ. Đây cũng là điều kiện để Lào Cai khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng, đồng thời giữ được sự ổn định và đồng thuận tại địa bàn có dự án.