Lào Cai: Năm tổ hợp tác ở Mỏ Vàng và bài toán biến liên kết thành giá trị kinh tế bền vững

Năm tổ hợp tác được thành lập năm 2026 gồm: chăn nuôi trâu, bò sinh sản tại Sài Lương 3; trồng măng sặt tại Khe Lóng; quế xanh; chăm sóc sắc đẹp tại An Lương và nuôi cá nước ngọt tại An Lương. Danh mục này phản ánh khá rõ cách lựa chọn mô hình từ điều kiện và nhu cầu sẵn có, thay vì đưa vào những ngành nghề xa lạ với người dân.

Bốn tổ hợp tác gắn với nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản, trong khi một tổ hợp tác hoạt động ở lĩnh vực dịch vụ. Sự kết hợp ấy có ý nghĩa ở chỗ kinh tế nông thôn không chỉ dựa vào đất đai, cây trồng hay vật nuôi. Nhu cầu dịch vụ tại chỗ cũng có thể tạo việc làm và thu nhập nếu người lao động được tập hợp, nâng kỹ năng và xây dựng uy tín nghề nghiệp.

Quang cảnh hội nghị ra mắt 5 tổ hợp tác, tạo động lực liên kết phát triển kinh tế tại xã Mỏ Vàng, tỉnh Lào Cai.

Với các hộ đang sản xuất riêng lẻ, tổ hợp tác là hình thức liên kết phù hợp ở giai đoạn đầu. Thành viên vẫn giữ sự chủ động của kinh tế hộ, đồng thời có thêm không gian để chia sẻ kinh nghiệm, phối hợp về giống, vật tư, kỹ thuật và tìm kiếm đầu ra. Đây chính là những khâu mà một hộ đơn lẻ thường khó tạo được lợi thế khi đàm phán hoặc mở rộng quy mô.

Điểm nghẽn của Mỏ Vàng, theo dữ liệu từ địa phương, không nằm ở việc người dân thiếu hoạt động sản xuất. Vấn đề là phần lớn hộ còn làm ở quy mô nhỏ, thiếu phối hợp trong cung ứng vật tư, áp dụng kỹ thuật, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Bởi vậy, việc hình thành tổ hợp tác trước hết là một thay đổi về cách tổ chức sản xuất: từ mạnh ai nấy làm sang cùng giải quyết những việc mà từng hộ khó tự làm hiệu quả.

Phó Bí thư Đảng ủy - Chủ tịch UBND xã Mỏ Vàng Đỗ Cao Quyền phát biểu chúc mừng các tổ hợp tác

Năm quyết định thành lập chưa đồng nghĩa với năm mô hình kinh tế đã vận hành hiệu quả. Khoảng cách từ một tổ hợp tác có tên gọi đến một tổ hợp tác tạo ra thu nhập nằm ở kế hoạch hoạt động, quy chế phối hợp và khả năng duy trì lợi ích chung giữa các thành viên. Nếu mỗi hộ vẫn mua vật tư riêng, áp dụng quy trình khác nhau và tự tìm đầu ra, sự liên kết sẽ khó vượt khỏi ý nghĩa tập hợp ban đầu.

Chủ tịch UBND xã Mỏ Vàng Đỗ Cao Quyền đã đặt trọng tâm vào liên kết thực chất, hiệu quả kinh tế và thu nhập của người dân. Cách tiếp cận này gợi ra một thước đo rõ hơn cho mô hình: chi phí đầu vào có giảm hay không; kỹ thuật có được áp dụng đồng đều hơn không; chất lượng sản phẩm có ổn định không; đầu ra có bền hơn và thu nhập của thành viên có được cải thiện hay không. Số cuộc họp hoặc số mô hình được thành lập chỉ là dữ liệu ban đầu, chưa thể thay thế những kết quả ấy.

Mỗi tổ hợp tác cũng có một bài toán riêng. Nhóm chăn nuôi trâu, bò sinh sản có thể tạo hiệu quả khi các hộ phối hợp về kỹ thuật, con giống và kế hoạch phát triển đàn. Măng sặt và quế xanh chỉ nâng được giá trị nếu chất lượng được giữ ổn định, khâu sơ chế và tiêu thụ được tính đến ngay từ đầu. Nuôi cá nước ngọt cần biến lợi thế mặt nước và kinh nghiệm của người dân thành quy trình chung. Với chăm sóc sắc đẹp, yếu tố quyết định lại nằm ở tay nghề, chất lượng dịch vụ và niềm tin của khách hàng.

Sự khác nhau giữa năm lĩnh vực cho thấy các tổ hợp tác khó có thể vận hành theo một khuôn mẫu duy nhất. Hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng kế hoạch hay kết nối thị trường sẽ chỉ có giá trị khi bám vào nhu cầu cụ thể của từng nhóm, từng thôn và từng loại sản phẩm, dịch vụ.

Lãnh đạo xã Mỏ Vàng tặng hoa chúc mừng 5 tổ hợp tác.

Cấp ủy, chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội xã Mỏ Vàng xác định tiếp tục phối hợp hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức sản xuất và hỗ trợ các tổ hợp tác tiếp cận chương trình phát triển kinh tế. Vai trò đồng hành này có thể giúp các nhóm vượt qua giai đoạn đầu thường dễ lúng túng về phương thức hoạt động. Tuy nhiên, nội lực của thành viên vẫn là yếu tố quyết định, bởi tổ hợp tác chỉ bền khi các hộ nhìn thấy lợi ích cụ thể từ việc cùng làm.

Nếu duy trì được hoạt động ổn định, các tổ hợp tác có thể trở thành bước đệm để hình thành quy mô sản xuất lớn hơn, kết nối với doanh nghiệp hoặc phát triển lên mô hình hợp tác chặt chẽ hơn khi đủ điều kiện. Quá trình đó không nhất thiết bắt đầu bằng những dự án lớn. Một quy trình sản xuất được thống nhất, một đầu mối mua vật tư, một hợp đồng tiêu thụ hoặc một sản phẩm có chất lượng đồng đều đều có thể là kết quả đầu tiên đáng giá.

Từ góc độ phát triển kinh tế địa phương, ý nghĩa của năm tổ hợp tác không nằm ở con số năm, mà ở khả năng tạo ra mô hình có thể kiểm chứng và nhân rộng. Khi một nhóm chứng minh được hiệu quả bằng chi phí, chất lượng, thị trường và thu nhập, người dân ở những khu vực khác sẽ có cơ sở để tham gia liên kết. Ngược lại, nếu hoạt động chỉ dừng ở tên gọi, mục tiêu khắc phục sản xuất manh mún sẽ khó đạt được.

Mỏ Vàng đã có bước khởi đầu cần thiết khi đưa các hộ cùng ngành nghề về chung một nhóm lợi ích. Phần việc đáng theo dõi từ nay không còn là những buổi ra mắt, mà là cách từng tổ hợp tác biến sự tự nguyện thành kỷ luật hợp tác, biến kinh nghiệm riêng lẻ thành quy trình chung và biến lợi thế địa phương thành sản phẩm có chỗ đứng trên thị trường. Đó mới là lúc liên kết thực sự tạo ra giá trị cho kinh tế hộ và sức bật cho địa phương.