Lào Cai đưa chuyển đổi số từ kế hoạch vào đời sống bằng kết quả thực chất

Theo Kế hoạch số 448 ngày 24/9/2026 của Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Lào Cai, các hoạt động hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia được triển khai từ nay đến hết tháng 10. Nội dung không chỉ giới thiệu chủ trương, chính sách hay kết quả chuyển đổi số của tỉnh mà hướng mạnh vào phổ cập kỹ năng số thiết yếu cho người dân, doanh nghiệp và đội ngũ cán bộ cơ sở.

Đây là cách tiếp cận đáng chú ý. Bởi khoảng cách lớn nhất trong chuyển đổi số hiện nay không hẳn nằm ở việc thiếu nền tảng hoặc công nghệ, mà ở khả năng đưa công nghệ vào giải quyết những nhu cầu cụ thể.

Với người dân, chuyển đổi số có thể bắt đầu từ việc nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, tra cứu thông tin hoặc sử dụng tài khoản định danh điện tử. Với hộ kinh doanh, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ, giá trị của công nghệ được thể hiện qua khả năng tiếp cận khách hàng, quản lý đơn hàng, quảng bá sản phẩm, tiết giảm chi phí và khai thác dữ liệu phục vụ kinh doanh.

Vì vậy, việc Lào Cai tổ chức “Ngày hội toàn dân học tập số”, kết hợp hướng dẫn trực tiếp và trực tuyến trong tháng 10, cho thấy trọng tâm đang chuyển từ tuyên truyền nhận thức sang hỗ trợ thực hành. Người dân không chỉ được nghe nói về chuyển đổi số mà có cơ hội được hướng dẫn ngay trên thiết bị, tài khoản và nhu cầu của mình.

Lãnh đạo tỉnh, các ngành và địa phương thực hiện nghi thức ra mắt mô hình “thôn số” đầu tiên của Lào Cai tại xã Bát Xát. (Ảnh: Hồng Oanh)

Tại các xã, phường, tổ công nghệ số cộng đồng sẽ mở đợt cao điểm tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số và các nền tảng phục vụ đời sống, sản xuất, kinh doanh.

Các điểm hướng dẫn kỹ năng số dự kiến được bố trí tại nhà văn hóa, khu dân cư, bộ phận phục vụ hành chính công và những địa điểm phù hợp. Đây là những “điểm chạm” quan trọng, nhất là tại địa bàn vùng cao, nơi điều kiện tiếp cận công nghệ và mức độ thành thạo kỹ năng số giữa các nhóm dân cư còn khác nhau.

Hiệu quả của hoạt động này sẽ không chỉ được phản ánh qua số buổi tuyên truyền hay số người tham dự. Thước đo có ý nghĩa hơn là số người có thể tự thực hiện một dịch vụ công, sử dụng thanh toán số an toàn hoặc biết khai thác nền tảng số để phục vụ công việc hằng ngày.

Vai trò của tổ công nghệ số cộng đồng vì thế cũng đang thay đổi. Từ lực lượng vận động, tuyên truyền ban đầu, các tổ có thể trở thành nơi hỗ trợ người dân xử lý những vướng mắc cụ thể trong quá trình sử dụng công nghệ.

Một nội dung quan trọng khác là các lớp đào tạo, tập huấn dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh, doanh nghiệp khởi nghiệp và cá nhân có nhu cầu.

Chương trình tập trung vào quản trị số, thương mại điện tử, marketing số, thanh toán số, khai thác dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Đây đều là những công cụ có khả năng tác động trực tiếp đến năng suất, chi phí vận hành và khả năng tiếp cận thị trường của khu vực kinh tế tư nhân.

Đối với một tỉnh có nhiều sản phẩm nông nghiệp, OCOP, du lịch và dịch vụ như Lào Cai, chuyển đổi số có thể giúp cơ sở sản xuất rút ngắn khoảng cách với thị trường. Một sản phẩm địa phương, nếu được chuẩn hóa thông tin, xây dựng nội dung số, truy xuất nguồn gốc và phân phối qua thương mại điện tử, sẽ có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng ngoài địa bàn.

Trí tuệ nhân tạo cũng mở ra những cách làm mới trong xây dựng nội dung quảng bá, chăm sóc khách hàng, phân tích nhu cầu thị trường và hỗ trợ quản trị. Tuy nhiên, công nghệ chỉ tạo ra giá trị khi người sử dụng hiểu đúng khả năng, giới hạn và biết kiểm soát chất lượng thông tin đầu ra.

Bởi vậy, các lớp tập huấn sẽ có ý nghĩa hơn nếu gắn với những tình huống thực tế của từng nhóm đối tượng, thay vì chỉ giới thiệu công cụ. Với hộ kinh doanh, đó có thể là cách xây dựng gian hàng số; với hợp tác xã là quản lý vùng nguyên liệu, đơn hàng và truy xuất nguồn gốc; còn với doanh nghiệp là khai thác dữ liệu để nâng cao hiệu quả điều hành.

Song song với phổ cập kỹ năng số, các sở, ban, ngành và địa phương sẽ rà soát, lựa chọn những nhiệm vụ trọng tâm có khả năng hoàn thành, đưa vào sử dụng hoặc tạo chuyển biến rõ nét trước ngày 30/10/2026.

Trọng tâm được xác định là hoàn thiện, kết nối và khai thác dữ liệu; phát huy hiệu quả các nền tảng số dùng chung; nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến; ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ số phù hợp trong quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh và cung cấp dịch vụ.

Mốc hoàn thành cụ thể cho thấy chuỗi hoạt động hưởng ứng 10/10 được gắn với sản phẩm đầu ra, thay vì chỉ tổ chức các sự kiện mang tính phong trào.

Trong quản trị hiện đại, dữ liệu chỉ có giá trị khi được chuẩn hóa, kết nối và phục vụ việc ra quyết định. Một nền tảng số chỉ phát huy hiệu quả khi cơ quan quản lý, cán bộ và người dân thực sự sử dụng. Tương tự, dịch vụ công trực tuyến chỉ được đánh giá cao khi thủ tục dễ tiếp cận, quy trình rõ ràng và người dân không phải đi lại nhiều lần để hoàn thiện hồ sơ.

Xã Văn Chấn ra mắt điểm hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến, giải quyết thủ tục hành chính tại khu vực thôn Đồng Khê

Việc mở rộng sử dụng dịch vụ số cũng kéo theo nguy cơ lộ lọt thông tin, giả mạo tài khoản, lừa đảo trực tuyến và những hình thức tấn công mạng ngày càng tinh vi.

Do đó, kế hoạch của tỉnh đồng thời chú trọng tuyên truyền kỹ năng an toàn số; tổ chức kiểm tra, đánh giá, diễn tập và thực hành xử lý sự cố; nâng cao khả năng phối hợp khi xảy ra sự cố an ninh mạng, an toàn thông tin.

Đây là phần không thể tách rời của quá trình chuyển đổi số. Người dân chỉ mạnh dạn sử dụng dịch vụ trực tuyến khi có đủ kỹ năng nhận diện rủi ro. Doanh nghiệp chỉ có thể khai thác dữ liệu hiệu quả khi hệ thống được bảo vệ. Cơ quan nhà nước cũng chỉ vận hành ổn định khi có phương án chủ động phòng ngừa và xử lý sự cố.

Cuộc thi trực tuyến tìm hiểu về chuyển đổi số diễn ra từ ngày 1 đến 9/10 cùng các hoạt động đào tạo, hướng dẫn cộng đồng và hoàn thiện những nhiệm vụ số trọng tâm đang tạo nên một tháng cao điểm trên toàn tỉnh.

Điều đáng quan tâm sau chuỗi hoạt động không chỉ là mức độ lan tỏa của Ngày Chuyển đổi số quốc gia, mà là những thay đổi còn ở lại sau ngày 10/10: thêm người dân sử dụng được dịch vụ công, thêm hộ kinh doanh tiếp cận thị trường số, thêm doanh nghiệp ứng dụng công nghệ và thêm dữ liệu được khai thác để phục vụ quản trị.

Khi công nghệ đi vào từng nhu cầu cụ thể, chuyển đổi số mới thực sự rời khỏi những bản kế hoạch để trở thành một phần của đời sống và động lực phát triển tại Lào Cai.