Khung kiến trúc Chính quyền số: Khánh Hòa chuyển từ đầu tư sang vận hành hiệu quả

Những năm qua, Khánh Hòa đã dành nguồn lực đáng kể cho hạ tầng phục vụ chuyển đổi số. Toàn tỉnh hiện có hệ thống điện toán đám mây riêng; mạng truyền số liệu chuyên dùng cấp II và mạng BCAnet kết nối từ trung ương đến xã, phường. Cáp quang băng rộng đã phủ 100% thôn có dân cư, trong khi tỷ lệ dân số được tiếp cận mạng 5G đạt 97,48%.

Hệ thống giám sát an toàn, an ninh mạng được triển khai theo mô hình 4 lớp, kết nối với hệ thống giám sát quốc gia. Đây là nền móng quan trọng, nhưng hạ tầng rộng và hiện đại mới chỉ là điều kiện ban đầu. Khi mỗi cơ quan phát triển một phần mềm, một cơ sở dữ liệu hoặc một quy trình riêng, nguy cơ phân tán nguồn lực, khó chia sẻ dữ liệu và đầu tư chồng chéo vẫn có thể xảy ra.

Bởi vậy, việc xây dựng Khung kiến trúc Chính quyền số cấp tỉnh mang ý nghĩa như một “bản quy hoạch” cho toàn bộ không gian số của Khánh Hòa. Khung này sẽ xác định rõ hệ thống nào tiếp tục được sử dụng, hệ thống nào cần nâng cấp, hợp nhất hoặc thay thế; đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa hạ tầng, dữ liệu, nền tảng, ứng dụng và các yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin.

Cách làm này giúp chuyển trọng tâm từ đầu tư theo từng dự án riêng lẻ sang tổ chức hệ sinh thái số thống nhất, có khả năng kế thừa và liên thông lâu dài.

Người dân đến Trung tâm phục vụ hành chính công phường Phan Rang giải quyết thủ tục hành chính. (Ảnh: Xuân Thoa)

Khánh Hòa đã vận hành nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu LGSP, kho dữ liệu dùng chung và kết nối Hệ thống thông tin kinh tế - xã hội với Hệ thống báo cáo Chính phủ. Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cũng được kết nối với Cổng Dịch vụ công của tỉnh theo Đề án 06; văn bản điện tử liên thông 3 cấp được xử lý trên môi trường mạng đạt 100%.

Đáng chú ý, tỉnh Khánh Hòa đã ban hành Khung kiến trúc dữ liệu, Khung quản trị dữ liệu và danh mục 23 cơ sở dữ liệu chuyên ngành tại 14 cơ quan. Những con số này cho thấy dữ liệu đang dần được nhìn nhận như một nguồn lực phục vụ điều hành, thay vì chỉ là hồ sơ điện tử được lưu trữ riêng tại từng đơn vị.

Tuy nhiên, số lượng cơ sở dữ liệu không phải thước đo cuối cùng. Hiệu quả thực chất nằm ở khả năng chia sẻ, tái sử dụng và tạo ra giá trị từ dữ liệu. Khi thông tin được kết nối đúng chuẩn, người dân có thể giảm việc cung cấp lại những giấy tờ đã có; doanh nghiệp có thêm cơ hội tiếp cận thủ tục hành chính thuận lợi hơn; cơ quan quản lý có thể sử dụng dữ liệu tổng hợp để hỗ trợ dự báo và ra quyết định.

Khung kiến trúc Chính quyền số vì thế sẽ đóng vai trò định hình “đường đi” của dữ liệu, xác định cơ quan chịu trách nhiệm quản trị và nguyên tắc khai thác. Đây cũng là cơ sở để hạn chế tình trạng dữ liệu có nhiều nhưng phân tán, khác chuẩn hoặc khó sử dụng chung.

Nhân viên Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục trực tuyến. (Ảnh: Nguyễn Vũ)

Một điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Khánh Hòa là cấp xã không xây dựng khung kiến trúc riêng, mà được xác định là một thành phần trong Khung kiến trúc Chính quyền số cấp tỉnh.

Theo đó, cấp tỉnh tập trung đầu tư hạ tầng, nền tảng số và giải pháp bảo đảm an toàn, an ninh mạng dùng chung. Cấp xã chủ yếu khai thác, vận hành hệ thống và trực tiếp hỗ trợ người dân. Việc phân định này có thể giảm áp lực đầu tư công nghệ tại cơ sở, hạn chế tình trạng mỗi địa phương sử dụng một giải pháp khác nhau và giúp cán bộ xã dành nhiều thời gian hơn cho chất lượng phục vụ.

Nền tảng số dùng chung cấp xã với 8 phân hệ cốt lõi đang được thí điểm tại 64 xã, phường là bước chuẩn bị cụ thể cho hướng đi đó. Khi nền tảng được thiết kế thống nhất, những kinh nghiệm tốt từ một địa phương có thể được nhân rộng mà không phải xây dựng lại từ đầu.

Tỉnh Khánh Hòa cũng không áp dụng một mô hình cứng cho mọi địa bàn. Các phường đô thị, khu vực du lịch và công nghiệp sẽ có yêu cầu khác với xã miền núi, vùng đông đồng bào dân tộc thiểu số. Tại khu vực khó khăn, truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông và các Tổ công nghệ số cộng đồng tiếp tục giữ vai trò hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ số.

Riêng với đặc khu Trường Sa, ưu tiên băng thông rộng chuyên dụng cho y tế, giáo dục từ xa cho thấy chuyển đổi số còn gắn với nhiệm vụ thu hẹp khoảng cách địa lý và bảo đảm chủ quyền biển, đảo.

Khánh Hòa đặt mục tiêu hoàn thành Khung kiến trúc Chính quyền số cấp tỉnh trong tháng 11-2026, sớm hơn 2 tháng so với thời hạn Chính phủ giao. Tiến độ này thể hiện sự chủ động, nhưng giá trị lâu dài sẽ phụ thuộc vào khả năng đưa khung kiến trúc vào từng dự án, quy trình và hoạt động điều hành.

Một bản kiến trúc tốt không nên dừng ở sơ đồ kỹ thuật. Nó cần giúp kiểm soát đầu tư, xác định rõ trách nhiệm quản trị dữ liệu, bảo đảm các hệ thống có thể kết nối và tạo ra những thay đổi mà người dân, doanh nghiệp cảm nhận được.

Từ nền tảng hạ tầng đã có, Khung kiến trúc Chính quyền số mở ra cơ hội để Khánh Hòa chuyển từ phát triển số theo chiều rộng sang vận hành có chiều sâu. Khi dữ liệu được dùng đúng chỗ, nền tảng được chia sẻ và nguồn lực đầu tư được tổ chức thống nhất, chính quyền số mới thực sự trở thành công cụ nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ.