Đề xuất ưu đãi đặc thù cho dự án lấn biển, logistics và điện gió ngoài khơi

Các dự án đô thị lấn biển, logistics, điện gió ngoài khơi và nuôi biển công nghệ cao có thể được hưởng hàng loạt cơ chế ưu đãi vượt trội nếu những đề xuất trong Dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) được thông qua.

Doanh nghiệp làm dự án logistics, đô thị lấn biển, điện gió ngoài khơi được đề xuất giảm thuế, giao khu vực biển không qua đấu giá, đồng thời miễn, giảm tiền sử dụng.

Đây là nội dung được Cục Biển và Hải đảo Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đưa ra tại hội thảo xây dựng chính sách diễn ra ngày 9/7, với mục tiêu tạo động lực mới cho phát triển kinh tế biển bền vững.

Theo ông Nguyễn Thanh Tùng - Phó Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, dự thảo đề xuất bổ sung cơ chế ưu đãi đặc thù về thuế, hạ tầng, thủ tục đầu tư, tài chính xanh và chia sẻ rủi ro đối với các dự án áp dụng công nghệ xanh, công nghệ tiên tiến, bảo vệ môi trường biển hoặc có tác động lan tỏa đến phát triển kinh tế.

Ba nhóm hoạt động được đề xuất áp dụng cơ chế đặc thù gồm các dự án xanh như điện gió ngoài khơi, nuôi biển công nghệ cao, logistics; các mô hình phát triển mới như khu đô thị lấn biển, khu kinh doanh và dịch vụ trên biển; cùng các dự án hỗ trợ phát triển kinh tế biển.

Đề xuất miễn giảm thuế, giao biển tới 70 năm

Theo cơ quan soạn thảo, mặc dù pháp luật hiện hành đã có một số chính sách ưu đãi đầu tư, song phần lớn được thiết kế cho các dự án trên đất liền. Trong khi đó, đầu tư trên biển phải đối mặt với chi phí lớn, thời gian thu hồi vốn dài và rủi ro cao do thiên tai, biến đổi khí hậu.

Vì vậy, dự thảo đề xuất các dự án trên biển được hưởng chính sách ưu đãi tương đương các ngành nghề ưu đãi đầu tư đặc biệt hoặc dự án thực hiện tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Đáng chú ý, nhiều ưu đãi về tài chính được đưa ra như miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn hoặc giảm tiền sử dụng khu vực biển và mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn tài chính xanh.

Bên cạnh đó, thủ tục đầu tư cũng được đề xuất đơn giản hóa theo hướng giao khu vực biển không phải đấu giá, đồng thời thực hiện chấp thuận chủ trương đầu tư gắn với chấp thuận nhà đầu tư để rút ngắn thời gian triển khai dự án.

Một điểm đáng chú ý khác là thời hạn giao khu vực biển được đề xuất kéo dài tới 70 năm, cao hơn 20 năm so với thời hạn áp dụng đối với nhiều dự án ưu đãi trên đất liền hiện nay.

Doanh nghiệp mong có "sổ xanh" để huy động vốn

Từ góc độ doanh nghiệp, nhiều ý kiến cho rằng việc đầu tư trên biển cần có cơ chế riêng để bù đắp những rủi ro đặc thù.

Các doanh nghiệp cũng đề nghị được cấp "sổ xanh", tức quyền sử dụng biển, tương tự "sổ đỏ" với nhà đất. Sổ xanh này sẽ xác lập quyền tài sản, được phép chuyển nhượng, thế chấp để vay vốn.

Đại diện Sun Group, đơn vị đang triển khai dự án đô thị lấn biển tại Đà Nẵng, cho rằng hoạt động lấn biển thực chất tạo thêm quỹ đất phục vụ phát triển nên cần được hưởng các chính sách ưu đãi, đồng thời đề xuất ưu tiên tiếp cận nguồn vật liệu, đặc biệt là cát xây dựng.

Chia sẻ về thực tế hoạt động trên biển, ông Bùi Khắc Bình - Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH Dịch vụ Kỹ thuật Nghi Sơn, cho biết doanh nghiệp chỉ có thể khai thác khoảng 7 đến 7,5 tháng mỗi năm do ảnh hưởng của thời tiết.

Ông Bùi Khắc Bình cho biết: "7 năm hoạt động, chúng tôi lỗ 18 tỷ đồng". Theo ông, trong năm 2025, doanh nghiệp chịu tác động của 15 cơn bão, 6 đợt áp thấp nhiệt đới và 8 đợt gió mùa, trong khi chi phí sử dụng khu vực biển lại cao hơn so với đầu tư trên đất liền. Do đó, doanh nghiệp kiến nghị áp dụng cơ chế hỗ trợ tài chính và chính sách giao biển tương tự như giao đất.

Ở góc độ cộng đồng doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước quan tâm đến các lĩnh vực như nuôi biển công nghệ cao hay hạ tầng lấn biển, nhưng vẫn băn khoăn về sự ổn định và minh bạch của khung pháp lý.

Ông Đậu Anh Tuấn nhấn mạnh: "Một chính sách ưu đãi hấp dẫn nhưng phụ thuộc vào cơ chế xin - cho, 'chạy' nhiều cửa, sẽ làm giảm động lực đầu tư của doanh nghiệp". Theo ông, ưu đãi chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng với cải cách thủ tục hành chính, cơ chế phối hợp liên ngành thông suốt và xác lập rõ quyền tài sản trên biển.

Một trong những kiến nghị đáng chú ý của doanh nghiệp là cấp quyền sử dụng biển dưới hình thức "sổ xanh", tương tự giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nếu được luật hóa, cơ chế này sẽ giúp doanh nghiệp có quyền chuyển nhượng, thế chấp để huy động vốn, tạo thêm nguồn lực cho các dự án kinh tế biển.

Theo ông Nguyễn Quốc Toản - Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) dự kiến sẽ được trình Quốc hội xem xét trong tháng 10. Nếu được thông qua, đây được kỳ vọng sẽ là bước hoàn thiện quan trọng về thể chế, tạo môi trường đầu tư thuận lợi hơn cho các ngành kinh tế biển, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng của 21 trong số 34 tỉnh, thành phố có biển và thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn tới.