Sửa Luật An toàn, vệ sinh lao động: Doanh nghiệp được gì?

Chính phủ vừa thông qua dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động, với nhiều nội dung tác động trực tiếp đến người lao động và doanh nghiệp sử dụng lao động. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc mở rộng phạm vi bảo hiểm mà còn ở yêu cầu tiếp tục chuẩn hóa hoạt động huấn luyện, kiểm định và quan trắc môi trường lao động.

Mở rộng phạm vi bảo vệ người lao động

Theo Nghị quyết số 275/NQ-CP ngày 17/9/2026, Chính phủ thông qua dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động trên cơ sở đề nghị của Bộ Nội vụ và giao cơ quan này hoàn thiện hồ sơ để trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo quy định.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị quyết số 275/NQ-CP ngày 17/9/2026 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động.

Một thay đổi đáng chú ý là dự thảo đề xuất mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp bắt buộc đối với người đang hưởng chế độ hưu trí nhưng tiếp tục làm việc theo hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên.

Nếu được thông qua, quy định này sẽ bổ sung lớp bảo vệ về tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp cho nhóm người đã hưởng lương hưu nhưng vẫn tiếp tục tham gia quan hệ lao động.

Đây cũng là hướng sửa đổi nhằm bảo đảm sự thống nhất với hệ thống pháp luật về bảo hiểm xã hội và nâng hiệu quả thực hiện chính sách bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Mức hưởng có thể tăng đáng kể

Một nội dung khác có tác động trực tiếp tới quyền lợi người lao động là đề xuất thay mức “lương cơ sở” bằng “mức lương tối thiểu vùng” làm căn cứ tại một số quy định về chế độ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Theo thông tin từ Bộ Nội vụ được Chính phủ công bố, thay đổi này nhằm góp phần nâng mức hưởng của người bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, ước khoảng 50% so với hiện hành.

Nếu trở thành quy định chính thức, tác động dễ nhận thấy là mức bảo đảm đối với người lao động khi xảy ra rủi ro nghề nghiệp có thể được nâng lên. Đây là thay đổi đáng chú ý trong bối cảnh tiền lương và hệ thống bảo hiểm xã hội đang được điều chỉnh theo hướng đồng bộ hơn.

Doanh nghiệp phải chuẩn hóa nhiều khâu hơn

Với cộng đồng doanh nghiệp - ở góc độ người sử dụng lao động, dự án Luật không chỉ liên quan đến việc chi trả hoặc tham gia bảo hiểm. Các quy định về huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động, kiểm định kỹ thuật an toàn lao động và quan trắc môi trường lao động cũng được đề xuất sửa đổi, bổ sung.

Đây là những hoạt động gắn trực tiếp với quá trình tổ chức sản xuất, sử dụng máy móc, thiết bị và kiểm soát các yếu tố nguy hiểm, có hại tại nơi làm việc.

Bộ Nội vụ trước đó đánh giá, qua tổng kết thi hành Luật An toàn, vệ sinh lao động giai đoạn 2016-2025, Luật đã góp phần hình thành hành lang pháp lý tương đối đồng bộ, nâng cao nhận thức của người sử dụng lao động và người lao động, cải thiện điều kiện làm việc và từng bước xây dựng văn hóa an toàn trong sản xuất.

Tuy nhiên, quá trình tổng kết cũng chỉ ra một số quy định chưa theo kịp sự phát triển của khoa học - công nghệ và kinh tế số, chưa bao quát đầy đủ khu vực lao động không có quan hệ lao động, đồng thời còn có điểm chồng chéo với một số luật chuyên ngành và yêu cầu hội nhập quốc tế.

Việc sửa Luật vì vậy có thể tạo cơ sở để doanh nghiệp cập nhật lại quy trình quản trị an toàn lao động theo một khung pháp lý đồng bộ hơn.

Lợi ích của doanh nghiệp nằm ở quản trị rủi ro

Với doanh nghiệp sử dụng lao động, lợi ích đáng chú ý của việc hoàn thiện pháp luật không nên chỉ nhìn ở việc giảm hay tăng một khoản chi phí cụ thể.

Một hệ thống huấn luyện, kiểm định và quan trắc được tổ chức bài bản giúp doanh nghiệp nhận diện sớm nguy cơ mất an toàn, kiểm soát điều kiện làm việc và giảm khả năng xảy ra sự cố trong quá trình sản xuất.

Khi tai nạn lao động được phòng ngừa tốt hơn, doanh nghiệp cũng có cơ sở hạn chế những tổn thất kéo theo như gián đoạn sản xuất, thiếu hụt nhân lực, chi phí xử lý sự cố và tranh chấp phát sinh từ quan hệ lao động.

Ở góc độ quản trị, việc chuẩn hóa dữ liệu về người lao động, tiền lương, điều kiện làm việc và các hoạt động an toàn, vệ sinh lao động còn giúp doanh nghiệp chủ động hơn khi thực hiện các nghĩa vụ pháp lý liên quan.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với doanh nghiệp sản xuất, xây dựng, khai khoáng, logistics và những ngành sử dụng nhiều máy móc, thiết bị hoặc có yếu tố nguy hiểm, có hại trong môi trường làm việc.

Từ tuân thủ sang phòng ngừa

Dự án sửa Luật đang được xây dựng theo hướng đồng bộ hơn với pháp luật về bảo hiểm xã hội, đồng thời cập nhật các quy định liên quan đến hoạt động huấn luyện, kiểm định và quan trắc môi trường lao động.

Với người lao động, trọng tâm là mở rộng phạm vi bảo vệ và nâng mức hưởng trong một số trường hợp. Với doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra là tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản trị an toàn, vệ sinh lao động và kiểm soát rủi ro tại nơi làm việc.

Nếu được Quốc hội thông qua, những thay đổi này sẽ không chỉ tác động đến cách doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ pháp luật mà còn đặt an toàn lao động gần hơn với quản trị vận hành, quản trị nhân sự và kiểm soát rủi ro kinh doanh.

Tại thời điểm hiện nay, đây vẫn là dự án Luật. Chính phủ mới thông qua dự án để hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội; các nội dung nêu trên chưa phải quy định có hiệu lực áp dụng.