Sửa Luật Đo lường: Làm rõ chủ thể chịu trách nhiệm khi thiết bị đo sai

Tại phiên họp, đa số các ĐBQH cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường nhằm nâng cao độ tin cậy của kết quả đo, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

Một chiếc công tơ ghi sai chỉ số, một phần mềm đo lường gặp lỗi hoặc một thiết bị cân không bảo đảm độ chính xác có thể ảnh hưởng đến nhiều giao dịch, nhưng người mua thường không có đủ thông tin để nhận biết phạm vi sai lệch. Vì vậy, vấn đề đặt ra khi sửa Luật Đo lường không chỉ là phát hiện thiết bị vi phạm, mà còn là xác định ai phải chủ động tìm lại các giao dịch bị ảnh hưởng, cung cấp dữ liệu và khắc phục thiệt hại cho người sử dụng.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp - Ảnh: https://quochoi.vn

Tại phiên thảo luận ở hội trường sáng 26/10, Quốc hội xem xét dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Nhiều đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm của các chủ thể liên quan, tăng quyền kiểm chứng kết quả đo và bảo đảm việc quản lý dựa trên rủi ro không làm suy giảm khả năng bảo vệ người tiêu dùng. Đây là những nội dung đang được thảo luận, chưa phải toàn bộ các quy định đã được Quốc hội thông qua.

Không thể chờ từng khách hàng phát hiện sai số

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga - Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng - nêu quan điểm đề nghị làm rõ trách nhiệm chủ động rà soát giao dịch khi phát hiện phương tiện đo hoặc phần mềm có lỗi chung. Theo đại biểu, nếu một lỗi kỹ thuật có khả năng ảnh hưởng đến nhiều giao dịch, không thể chỉ trông chờ từng khách hàng tự yêu cầu kiểm tra, bởi họ khó biết thiết bị nào bị ảnh hưởng, trong khoảng thời gian nào và có bao nhiêu giao dịch liên quan.

Đề xuất này đặt ra yêu cầu phân định trách nhiệm ngay từ khâu phát hiện sai số. Việc rà soát cần có căn cứ kỹ thuật xác định khả năng ảnh hưởng, bảo toàn dữ liệu và cho phép kiểm chứng; không thể mặc nhiên kết luận mọi thiết bị cùng loại đều sai chỉ vì một thiết bị phát hiện có lỗi.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị bổ sung nguyên tắc trách nhiệm chủ động rà soát tại Điều 38 của dự thảo, đồng thời làm rõ nghĩa vụ phối hợp giữa các chủ thể. Khi xác định được giao dịch bị ảnh hưởng, đơn vị liên quan cần thông báo kết quả, cung cấp căn cứ tính toán và thực hiện việc khắc phục theo quy định pháp luật áp dụng.

Nguyễn Thị Việt Nga - Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng - Ảnh: https://quochoi.vn

Nếu được cụ thể hóa rõ ràng, cơ chế này có thể giúp chuyển trọng tâm từ xử lý một thiết bị sai sang giải quyết đầy đủ hậu quả đối với những giao dịch thực tế. Tuy nhiên, trách nhiệm rà soát, phạm vi dữ liệu phải kiểm tra và thời hạn thực hiện cần được thiết kế phù hợp với từng nhóm phương tiện đo, tránh chồng chéo với quy định chuyên ngành.

Có dữ liệu mới có thể kiểm chứng hóa đơn

Với người tiêu dùng, quyền kiểm chứng chỉ có ý nghĩa khi dữ liệu đủ để đối chiếu. Đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa), nêu thực tế người dân thường phải dựa vào chỉ số do đơn vị cung cấp dịch vụ thông báo, trong khi khả năng tự kiểm tra còn hạn chế.

Theo đại biểu, khi hóa đơn tiền nước tăng bất thường, người sử dụng cần có thông tin về chỉ số đầu kỳ, cuối kỳ, thời điểm ghi nhận và thời hạn kiểm định đồng hồ. Một con số tổng hợp trên hóa đơn chưa đủ để xác định sai lệch nếu người dân không thể tiếp cận dữ liệu làm căn cứ tính tiền.

Đại biểu đề nghị hoàn thiện các Điều 34b, 34c theo hướng quy định rõ quyền tiếp cận, trích xuất dữ liệu đo liên quan đến giao dịch, cùng trách nhiệm giải thích và thời hạn trả lời của đơn vị cung cấp dịch vụ.

Trong phần giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết dự thảo đã bổ sung quyền yêu cầu trích xuất dữ liệu đo liên quan đến giao dịch để người dân sử dụng làm chứng cứ khi khiếu nại, yêu cầu bồi thường. Dự thảo cũng làm rõ trách nhiệm bồi thường của tổ chức, cá nhân vi phạm gây thiệt hại theo pháp luật dân sự và pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân - Ảnh: https://quochoi.vn

Cần phân biệt rõ: việc đưa các quyền này vào dự thảo là bước hoàn thiện chính sách, không có nghĩa mọi đề xuất về thời hạn trả lời hay hoàn tiền tự động đã trở thành nghĩa vụ pháp lý mới. Những nội dung đó cần được xác định cụ thể trong luật hoặc văn bản hướng dẫn có thẩm quyền trước khi có thể áp dụng như quy định bắt buộc.

Chống gian lận nhưng không gây vướng cho việc sửa sai hợp pháp

Bên cạnh quyền của người tiêu dùng, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng), đề nghị phân biệt hành vi giả mạo, tẩy xóa hoặc sửa chữa trái pháp luật nhằm làm sai lệch kết quả đo với việc đính chính, thay thế hoặc thu hồi chứng thư đúng thẩm quyền.

Theo đại biểu, quy định cấm nếu không phân định rõ có thể gây vướng mắc cho việc sửa lỗi hành chính trong chứng thư hợp lệ. Quá trình đính chính cần lưu lại nội dung gốc, lý do, thời điểm, chủ thể thực hiện và lịch sử thay đổi. Ngược lại, nếu kết quả kỹ thuật không còn đáng tin cậy, việc sửa giấy tờ không thể thay thế cho đánh giá hoặc xử lý lại kết quả đo.

Về quản lý theo rủi ro, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên), đề nghị phân biệt rủi ro kỹ thuật của phương tiện đo với nguy cơ không tuân thủ của tổ chức, cá nhân sử dụng phương tiện đó. Thiết bị ổn định không đồng nghĩa với việc không thể bị can thiệp trong quá trình sử dụng. Các tiêu chí đánh giá rủi ro vì vậy cần khách quan, công khai và có thể kiểm chứng, hạn chế nguy cơ áp dụng tùy nghi.

Từ sửa luật đến cơ chế khắc phục thực chất

Những góp ý tại Quốc hội nối tiếp vấn đề đã được đặt ra trong bài viết “Sửa Luật Đo lường để bảo vệ quyền lợi người dân và doanh nghiệp” đăng trên Tạp chí điện tử Doanh nghiệp và Hội nhập ngày 19/10: dữ liệu đo phải minh bạch, kết quả cần có khả năng kiểm chứng và trách nhiệm khắc phục thiệt hại phải rõ ràng.

Điểm bổ sung trong diễn biến lần này là yêu cầu xác định trách nhiệm rà soát chủ động khi một lỗi có thể tác động đến nhiều giao dịch. Nếu chỉ dừng ở quyền khiếu nại của từng người, việc khắc phục có nguy cơ phụ thuộc vào khả năng phát hiện và theo đuổi vụ việc của khách hàng. Ngược lại, nếu quy định rõ đầu mối rà soát, căn cứ kỹ thuật, nghĩa vụ cung cấp dữ liệu và thời hạn xử lý, người dân sẽ có cơ sở tốt hơn để bảo vệ quyền lợi, còn doanh nghiệp cũng có quy trình minh bạch để xử lý sự cố.

Vấn đề cần tiếp tục được làm rõ khi hoàn thiện dự thảo là cách xác định phạm vi giao dịch bị ảnh hưởng, phương thức thông báo, thời hạn hoàn trả khoản thu thừa và trách nhiệm phối hợp giữa các bên. Đây là những kiến nghị chính sách cần được cụ thể hóa; không nên hiểu rằng mọi trường hợp sai số hiện đã mặc nhiên phát sinh cơ chế hoàn tiền tự động.

Hiệu quả sửa Luật Đo lường vì thế không chỉ nằm ở việc tăng độ chính xác của thiết bị hay số hóa dữ liệu. Thước đo quan trọng còn là khả năng phát hiện sai lệch, truy xuất căn cứ tính tiền và khắc phục đầy đủ hậu quả khi người dân hoặc doanh nghiệp bị thiệt hại.

Tin bài khác

Giám định sở hữu trí tuệ dự kiến chuyển sang cơ chế thông báo

24/10/2026 16:51

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ đề xuất chuyển từ cơ chế cấp phép theo điều kiện kinh doanh sang cơ chế thông báo đối với hoạt động giám định sở hữu trí tuệ. Cùng với việc đơn giản hóa thủ tục chuyển nhượng quyền và thống nhất đầu mối quản lý, dự thảo đặt ra yêu cầu kiểm soát chất lượng giám định nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và các chủ thể sở hữu trí tuệ.

Trưng mua, trưng dụng tài sản phải rõ căn cứ và trách nhiệm

23/10/2026 13:35

Hoàn thiện quy định về trưng mua, trưng dụng tài sản cần bảo đảm khả năng ứng phó tình huống khẩn cấp, đồng thời kiểm soát quyền lực, xác định rõ trách nhiệm chi trả, bồi thường và cơ chế giám sát. Các đề xuất về kéo dài hiệu lực văn bản và cải cách thủ tục hành chính cũng được đặt ra theo hướng minh bạch, có lộ trình.

Sửa Luật Nhà ở, bổ sung chương riêng về phát triển nhà ở cho thuê

22/10/2026 14:26

Việc bổ sung chương riêng về phát triển nhà ở cho thuê là một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). Cùng với định hướng phân loại nhà ở thành 4 nhóm, dự thảo hướng tới đa dạng hóa nguồn cung, tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp và đáp ứng nhu cầu chỗ ở, song vẫn đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt đối tượng thụ hưởng chính sách.

Sửa Luật Đo lường để bảo vệ quyền lợi người dân và doanh nghiệp

19/10/2026 15:17

Từ tiền điện, tiền nước đến chất lượng hàng hóa và kết quả đo trong y tế, độ chính xác của phép đo ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người dân, chi phí doanh nghiệp và độ tin cậy của hoạt động quản lý. Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, lãnh đạo Đảng, Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu hiện đại hóa hạ tầng đo lường, minh bạch dữ liệu và bảo vệ người sử dụng.

Doanh nghiệp có thể giảm thuế khi trả lương cho nhân tài

19/10/2026 10:09

Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội đề xuất cho doanh nghiệp tính thêm 50% chi phí tiền lương, tiền thưởng trả cho nhân tài và đội ngũ cộng sự khi thực hiện nhiệm vụ chiến lược. Nếu áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 20%, khoản chi bổ sung 5 tỷ đồng có thể giúp giảm tối đa 1 tỷ đồng tiền thuế, với điều kiện đáp ứng quy định.

Nhập khẩu hàng tân trang: Đề xuất phân cấp cấp phép, doanh nghiệp cần lưu ý gì?

15/10/2026 16:51

Bộ Công Thương đề xuất sửa đổi quy định quản lý nhập khẩu hàng hóa tân trang theo các hiệp định thương mại tự do, hướng đến phân cấp thẩm quyền, cắt giảm thủ tục hành chính. Doanh nghiệp cần chú ý việc xác định mã hàng, chuẩn hóa hồ sơ và đáp ứng điều kiện cấp phép.

Vi phạm trong kinh doanh xổ số có thể đối mặt mức phạt 200 triệu đồng

14/10/2026 15:40

Bộ Tài chính đang xây dựng quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số, thay thế khuôn khổ được áp dụng từ năm 2013. Điểm đáng chú ý là mức phạt tối đa được đề xuất lên tới 200 triệu đồng đối với tổ chức, cùng các quy định bổ sung về phòng, chống rửa tiền và trách nhiệm xử lý vi phạm.

Bồi thường oan sai: Đề xuất tính đủ thiệt hại, giảm thủ tục cho người dân

09/10/2026 16:46

Một quyết định bồi thường không chỉ cần đúng quy định mà còn phải phản ánh sát những tổn thất người dân thực tế phải gánh chịu. Tại hội thảo do Bộ Tư pháp tổ chức sáng 9/10 tại Hà Nội, nhiều ý kiến của các đại tập trung vào việc tính đủ thiệt hại, bổ sung thu nhập bị mất trong thời gian chờ giải quyết và tháo gỡ khó khăn về chứng minh thu nhập đối với lao động tự do.

Tây Ninh yêu cầu chuẩn hóa giấy giới thiệu, hồ sơ phóng viên thường trú

09/10/2026 11:12

Tây Ninh yêu cầu các cơ quan báo chí, phóng viên, nhà báo hoạt động trên địa bàn tỉnh thực hiện nghiêm Luật Báo chí năm 2025 và những văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến hoạt động báo chí.

Mở thêm dư địa ưu đãi cho các mỏ dầu khí khó khai thác

06/10/2026 17:41

Một loạt cơ chế mới đang được Bộ Công Thương đề xuất nhằm tăng khả năng khai thác những mỏ, lô dầu khí có điều kiện khó khăn hoặc hiệu quả kinh tế chưa đạt yêu cầu. Đáng chú ý, chính sách ưu đãi được gắn với thẩm định hiệu quả, hạch toán riêng chi phí và cơ chế bảo đảm lợi ích của Nhà nước.