Nhập khẩu hàng tân trang: Đề xuất phân cấp cấp phép, doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Bộ Công Thương đang hoàn thiện dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định về quản lý nhập khẩu hàng hóa tân trang theo các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam tham gia. Những nội dung được đề xuất không chỉ liên quan đến cơ quan giải quyết thủ tục mà còn tác động trực tiếp đến cách doanh nghiệp xác định mã hàng, chuẩn bị hồ sơ và thực hiện quy trình cấp phép.

Theo hồ sơ dự thảo, việc sửa đổi nhằm phân cấp thẩm quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, cập nhật chức năng của các cơ quan sau sắp xếp tổ chức bộ máy và tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Chuyển thẩm quyền cấp phép, tránh phát sinh thủ tục giữa các địa phương

Một nội dung đáng chú ý là đề xuất chuyển thẩm quyền cấp Giấy phép nhập khẩu hàng hóa tân trang và Giấy chứng nhận đủ điều kiện là hàng hóa tân trang theo EVFTA, UKVFTA từ các bộ quản lý chuyên ngành sang UBND cấp tỉnh, theo phương án phân cấp tại Nghị quyết số 19/2026/NQ-CP.

Trong thời đại mà tiết kiệm và tiêu dùng bền vững ngày càng được ưu tiên, khái niệm hàng hóa tân trang dần trở nên quen thuộc với người tiêu dùng thông thái.

Việc điều chỉnh còn nhằm bảo đảm cơ chế phân cấp được duy trì khi Nghị quyết số 19/2026/NQ-CP hết hiệu lực vào ngày 1/3/2027. Tuy nhiên, hiệu quả cải cách không chỉ phụ thuộc vào việc chuyển thẩm quyền mà còn ở khả năng tổ chức thực hiện thống nhất trên toàn quốc.

Trong quá trình góp ý dự thảo, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đề nghị đánh giá cụ thể năng lực nhân sự, chuyên môn, hạ tầng kỹ thuật và cơ chế phối hợp của cơ quan cấp tỉnh. Tổ chức này cũng lưu ý nguy cơ mỗi địa phương hướng dẫn thủ tục theo cách khác nhau, khiến doanh nghiệp phải mất thêm thời gian và chi phí.

Để hạn chế tình trạng đó, VCCI đề xuất Bộ Công Thương ban hành hướng dẫn nghiệp vụ thống nhất. Theo giải trình của cơ quan soạn thảo, dự thảo đã được chỉnh sửa theo hướng bỏ yêu cầu UBND cấp tỉnh ban hành văn bản hướng dẫn thi hành nghị định, đồng thời quy định cụ thể hồ sơ và thủ tục cấp phép.

Việc thẩm định dự kiến tập trung vào tính hợp lệ của hồ sơ và đối chiếu thông tin hàng hóa với mã số tân trang đã được Bộ Công Thương cấp. Đây là cơ sở quan trọng để áp dụng quy trình chung, hạn chế cách hiểu khác nhau giữa các địa phương.

Với doanh nghiệp, điểm cần theo dõi là quy trình thực tế sau khi quy định được ban hành: cơ quan tiếp nhận, thành phần hồ sơ, cách đối chiếu mã hàng và thời gian xử lý. Khi chưa có văn bản chính thức thay thế, doanh nghiệp không nên mặc định các đề xuất trong dự thảo đã trở thành quy định có hiệu lực.

Sai mã hàng có thể khiến hồ sơ mất thêm thời gian xử lý

Bên cạnh thẩm quyền cấp phép, dự thảo đề xuất rà soát, sắp xếp danh mục hàng hóa tân trang theo phạm vi quản lý của các bộ, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ sau khi tổ chức bộ máy được điều chỉnh.

Đối với hàng hóa theo CPTPP, danh mục được xây dựng trên cơ sở các mặt hàng thuộc cam kết về hàng hóa tân trang, đồng thời đối chiếu với danh mục hàng đã qua sử dụng cấm nhập khẩu. Theo hồ sơ giải trình, 16 mã hàng thuộc diện Việt Nam bảo lưu theo CPTPP được loại trừ theo nguyên tắc xây dựng danh mục.

Với EVFTA và UKVFTA, dự thảo hợp nhất các dòng hàng trước đây thuộc phạm vi quản lý, phù hợp với việc sáp nhập Bộ Thông tin và Truyền thông vào Bộ Khoa học và Công nghệ.

Danh mục hàng hóa được xác định theo mã số và mô tả trong Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam. Nếu mã hàng được ghi ở cấp bốn hoặc sáu số, phạm vi áp dụng bao gồm các mã thuộc nhóm hoặc phân nhóm tương ứng. Trường hợp danh mục ghi đến tám số, quy định áp dụng đối với những mã được liệt kê cụ thể.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải đối chiếu đồng thời mã số, mô tả kỹ thuật và đặc điểm thực tế của sản phẩm. Tên thương mại hoặc cách gọi thông thường chưa đủ để xác định một mặt hàng có thuộc danh mục điều chỉnh hay không.

Đặc biệt, hàng hóa tân trang không đồng nhất với hàng đã qua sử dụng nói chung. Theo quy định hiện hành về hàng hóa tân trang theo CPTPP, sản phẩm phải đáp ứng các tiêu chí về mã hàng, vật tư được phục hồi, thời hạn sử dụng và chức năng, chất lượng theo quy định tương ứng. Trong khi đó, hàng đã qua sử dụng có thể thuộc diện cấm nhập khẩu hoặc chịu điều kiện quản lý riêng.

Doanh nghiệp vì vậy cần rà soát mã hàng dự kiến giao dịch, hồ sơ kỹ thuật và tình trạng sản phẩm trước khi ký hợp đồng hoặc tiến hành thủ tục. Với mặt hàng có nhiều cấu hình, bộ phận hoặc thông số khác nhau, việc phân loại cần dựa trên đặc điểm cụ thể thay vì chỉ sử dụng một mô tả chung cho toàn bộ dòng sản phẩm.

Chuẩn hóa hồ sơ kỹ thuật, kiểm tra yêu cầu của thị trường đích

Đối với doanh nghiệp nhập khẩu, việc xác định đúng mã hàng và đáp ứng điều kiện cấp phép trong nước là những khâu quan trọng. Với doanh nghiệp có kế hoạch đưa hàng tân trang ra thị trường nước ngoài, yêu cầu còn mở rộng sang quy định tại nước tiếp nhận.

Hàng hóa tân trang chỉ được nhập khẩu vào Việt Nam khi có giấy phép của bộ quản lý chuyên ngành - Ảnh minh họa.

TS Khúc Đại Long - Khoa Marketing, Trường Đại học Thương mại, lưu ý doanh nghiệp cần tìm hiểu liệu thị trường mục tiêu có công nhận sản phẩm là hàng tân trang hay không, đồng thời xác định phạm vi hàng hóa được phép lưu thông và những yêu cầu liên quan đến chất lượng, an toàn, nhãn hàng hóa, bảo hành.

Hồ sơ sản phẩm cần thể hiện rõ nguồn gốc, mã hàng, tình trạng trước và sau tân trang, năm hoàn thành tân trang, chế độ bảo hành, bảo dưỡng và các thông tin kỹ thuật liên quan. Đây cũng là những nội dung xuất hiện trong mẫu Giấy phép nhập khẩu hàng hóa tân trang theo EVFTA và UKVFTA tại hồ sơ dự thảo phụ lục.

Việc chuẩn hóa dữ liệu ngay từ đầu giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn khi làm việc với cơ quan có thẩm quyền và đối tác thương mại. Ngược lại, hồ sơ thiếu thông tin hoặc mô tả sản phẩm không thống nhất có thể khiến quá trình đối chiếu, bổ sung tài liệu kéo dài.

Trong thời gian chờ nghị định sửa đổi được ban hành, doanh nghiệp có thể chủ động thực hiện ba việc: rà soát mã hàng theo danh mục liên quan; hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật và tài liệu chứng minh tình trạng tân trang; kiểm tra điều kiện lưu thông tại thị trường dự kiến xuất khẩu.

Những bước chuẩn bị này không thay thế yêu cầu pháp lý chính thức, nhưng giúp doanh nghiệp nhận diện sớm điểm còn thiếu và hạn chế việc điều chỉnh hồ sơ vào sát thời điểm giao dịch.

Việc phân cấp cấp phép chỉ thực sự tạo thuận lợi khi đi cùng quy trình rõ ràng, cách áp dụng thống nhất và sự chuẩn bị chủ động từ phía doanh nghiệp. Với hàng hóa tân trang, hiểu đúng phạm vi điều chỉnh, xác định chính xác mã hàng và phân biệt yêu cầu của thị trường trong nước với thị trường xuất khẩu sẽ là nền tảng để giảm rủi ro thủ tục và chi phí tuân thủ.