Đề xuất dành 20% giá trị mua sắm công cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tỷ lệ tối thiểu 20% tổng giá trị mua sắm từ ngân sách nhà nước dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa là một nội dung được yêu cầu làm rõ khi chỉnh lý dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây là cơ hội mở rộng thị trường, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào cách thiết kế và tổ chức thực hiện. Chính sách cần vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia, vừa ngăn việc chia nhỏ gói thầu hoặc chia, tách doanh nghiệp để hưởng ưu đãi.

Làm rõ cơ hội nhận đơn hàng từ ngân sách

Chiều tối 10/11, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Những nội dung về mua sắm công, tiêu chí xác định đối tượng và quan hệ giữa các cơ chế hỗ trợ tiếp tục được đặt ra.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi trình bày tóm tắt báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật - Ảnh: https://quochoi.vn

Theo báo cáo do Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi trình bày, cơ quan soạn thảo chỉnh lý theo hướng giao Chính phủ quy định cơ chế xử lý khi cơ quan, tổ chức mua sắm từ ngân sách không đáp ứng tỷ lệ 20% theo quy định, hoặc không có gói thầu giá trị không quá 20 tỷ đồng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, cách thiết kế này nhằm tạo sự linh hoạt trước biến động giá, quy mô mua sắm và năng lực doanh nghiệp, giúp chính sách được điều chỉnh kịp thời mà không phải sửa luật.

Tuy nhiên, ngưỡng 20 tỷ đồng và cách xác định tỷ lệ 20% vẫn là những nội dung cần tiếp tục thống nhất. Báo cáo giải trình nêu hướng giao Chính phủ quy định giá trị gói thầu trong từng thời kỳ, trong khi dự thảo vẫn ghi mức không quá 20 tỷ đồng.

Trình bày ý kiến của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Chủ nhiệm Ủy ban Phan Văn Mãi đề nghị thống nhất nội dung giải trình với dự thảo; làm rõ cách tính tỷ lệ tối thiểu 20% tổng giá trị mua sắm, bảo đảm phù hợp pháp luật đấu thầu và phòng ngừa chia nhỏ gói thầu để hưởng ưu đãi.

Với doanh nghiệp, điều cần từ quy định này là khả năng nhận diện cơ hội thị trường: gói thầu nào thuộc phạm vi ưu tiên, điều kiện tham gia ra sao và cơ chế được thực hiện như thế nào. Nếu cách tính và phạm vi áp dụng thiếu rõ ràng, một chủ trương mở rộng thị trường có thể khó chuyển thành cơ hội dự thầu cụ thể.

Ưu tiên cũng cần gắn với năng lực thực hiện hợp đồng. Giá trị chính sách nằm ở việc giúp doanh nghiệp đủ năng lực tiếp cận đơn hàng, từng bước tích lũy kinh nghiệm và phát triển, đồng thời bảo đảm chất lượng mua sắm từ ngân sách.

Xác định đúng doanh nghiệp để hỗ trợ đúng nhu cầu

Cơ hội thị trường phải đi cùng tiêu chí thụ hưởng có thể kiểm chứng. Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ quy định cụ thể, khả thi tại nghị định, giúp cơ quan, địa phương xác định đúng doanh nghiệp và quy mô tại thời điểm xét hỗ trợ trên cơ sở dữ liệu nhà nước.

Phòng ngừa chia, tách doanh nghiệp để hưởng chính sách là yêu cầu được cơ quan thẩm tra nhấn mạnh. Nếu không kiểm soát tốt, nguồn lực dành cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể bị phân tán, làm giảm cơ hội của những đơn vị thực sự cần hỗ trợ.

Cùng với mua sắm công, các chính sách phát triển thị trường trong nước, thương mại điện tử, nâng cao năng lực đáp ứng thị trường và hệ thống phân phối được rà soát theo hướng luật quy định nguyên tắc, Chính phủ cụ thể hóa nội dung, điều kiện và mức hỗ trợ.

Các công cụ này cần được nhìn trong cùng quá trình phát triển của doanh nghiệp. Mở cơ hội nhận đơn hàng sẽ hiệu quả hơn khi doanh nghiệp đồng thời cải thiện được sản phẩm, quản trị và khả năng cung ứng. Đây cũng là mạch vấn đề Doanh nghiệp và Hội nhập đặt ra trong bài Sửa luật để doanh nghiệp nhỏ và vừa thực sự lớn lên.

Thống nhất cơ chế để doanh nghiệp dễ tiếp cận

Một yêu cầu khác là xử lý quan hệ giữa dự thảo Luật và Nghị quyết số 198. Với phương án cho doanh nghiệp lựa chọn áp dụng, cơ quan thẩm tra đề nghị xác định rõ thời hạn, phạm vi, không để hai cơ chế cùng tồn tại đối với một nội dung hỗ trợ và không chi ngân sách trùng lặp.

Đối với phiếu hỗ trợ, việc cấp, sử dụng, thanh toán và quyết toán cần được quy định cụ thể. Các quỹ hỗ trợ cũng phải được rà soát, sắp xếp, bảo đảm an toàn vốn nhà nước và làm rõ điều kiện miễn, loại trừ trách nhiệm của người quản lý quỹ đầu tư mạo hiểm tư nhân có sử dụng vốn nhà nước.

Về thuế, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị chuyển quy định về ngưỡng doanh thu được lựa chọn phương pháp tính thuế sang dự án luật sửa đổi về thuế; các nội dung thuế khác dẫn chiếu tới luật chuyên ngành.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính phối hợp các cơ quan liên quan tiếp tục tiếp thu, giải trình, hoàn thiện dự án Luật trước khi trình Quốc hội thông qua.

Các nội dung trên đang trong quá trình hoàn thiện dự thảo, chưa phải quyền ưu tiên mới đã có hiệu lực. Thước đo cần hướng tới khi sửa luật là doanh nghiệp có nhận diện được chính sách, tiếp cận được hỗ trợ và chuyển cơ hội đó thành năng lực kinh doanh bền vững hay không.