Đẩy nhanh lộ trình mở rộng cao tốc Bắc - Nam phía Đông lên 6 làn

Cao tốc Bắc - Nam phía Đông, trục giao thông huyết mạch của nền kinh tế, đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới khi Bộ Xây dựng xây dựng kịch bản mở rộng nhiều đoạn tuyến lên quy mô 6 làn xe. Đây không chỉ là bước đi mang tính kỹ thuật nhằm giải quyết áp lực giao thông, mà còn phản ánh yêu cầu cấp thiết của nền kinh tế trong bối cảnh nhu cầu vận tải ngày càng gia tăng.

Thực tế cho thấy, chỉ sau chưa đầy hai năm đưa vào khai thác giai đoạn 2017 - 2020, nhiều đoạn cao tốc đã bắt đầu bộc lộ những hạn chế về năng lực thông hành. Với quy mô 4 làn xe hạn chế, không ít đoạn tuyến rơi vào tình trạng quá tải cục bộ, đặc biệt trong các dịp cao điểm hoặc tại những khu vực có tốc độ phát triển kinh tế nhanh. Việc thiếu làn dừng khẩn cấp liên tục cũng khiến công tác cứu hộ, xử lý sự cố gặp nhiều khó khăn, làm gia tăng nguy cơ ùn tắc kéo dài và tai nạn liên hoàn.

Đẩy nhanh lộ trình mở rộng cao tốc Bắc - Nam phía Đông lên 6 làn (Ảnh: Minh họa)

Chính vì vậy, phương án mở rộng lên 6 làn xe được xem là hướng đi tất yếu nhằm nâng cao năng lực khai thác, đồng thời đảm bảo an toàn giao thông trên toàn tuyến. Theo định hướng của Bộ Xây dựng, việc mở rộng sẽ được triển khai theo lộ trình rõ ràng, có tính toán kỹ lưỡng về nhu cầu vận tải, khả năng cân đối nguồn lực cũng như hiệu quả kinh tế - xã hội mang lại.

Một điểm đáng chú ý là quá trình chuẩn bị đầu tư được thực hiện khá bài bản. Bộ Xây dựng đã gửi hồ sơ nghiên cứu tiền khả thi tới các bộ, ngành và địa phương liên quan để lấy ý kiến, trong đó đặc biệt nhấn mạnh vai trò của Bộ Công an trong việc đánh giá các yếu tố đảm bảo an toàn giao thông. Các địa phương có tuyến đi qua cũng được yêu cầu tham gia góp ý về nhu cầu vận tải, định hướng phát triển và khả năng kết nối vùng, nhằm đảm bảo dự án khi triển khai sẽ phù hợp với thực tiễn từng khu vực.

Không chỉ dừng lại ở góc độ kỹ thuật, việc mở rộng cao tốc còn được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Các đoạn tuyến có lưu lượng giao thông lớn, đóng vai trò động lực tăng trưởng sẽ được ưu tiên đầu tư trước. Theo kế hoạch, một số đoạn quan trọng có thể được khởi công mở rộng ngay từ năm 2027, trong khi các đoạn còn lại sẽ triển khai từ năm 2028, hướng tới mục tiêu hoàn thiện toàn tuyến vào năm 2030.

Bài toán nguồn vốn tiếp tục là thách thức lớn trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn đang được triển khai đồng thời trên cả nước. Để giải quyết vấn đề này, cơ quan quản lý đưa ra nhiều phương án đầu tư, kết hợp giữa vốn ngân sách và hình thức đối tác công tư (PPP). Đối với các đoạn tuyến đã đầu tư theo hình thức BOT, việc mở rộng sẽ cần sự phối hợp chặt chẽ với các nhà đầu tư hiện hữu để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả tài chính.

Theo các phương án nghiên cứu, một kịch bản ưu tiên tập trung mở rộng những đoạn tuyến có nhu cầu vận tải cao với tổng chiều dài hơn 500 km, tổng mức đầu tư khoảng hơn 63.000 tỷ đồng. Trong khi đó, phương án mở rộng toàn bộ các đoạn tuyến đang khai thác theo quy mô phân kỳ có thể lên tới hơn 1.100 km, với tổng vốn đầu tư hơn 150.000 tỷ đồng. Việc lựa chọn phương án nào sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng cân đối nguồn lực trong từng giai đoạn.

Tuy nhiên, điểm cốt lõi không chỉ nằm ở quy mô đầu tư, mà ở hiệu quả dài hạn mà dự án mang lại. Khi được nâng cấp đồng bộ lên 6 làn xe, cao tốc Bắc - Nam phía Đông sẽ trở thành hành lang vận tải hiện đại, rút ngắn thời gian lưu thông, giảm chi phí logistics và tăng khả năng kết nối giữa các vùng kinh tế trọng điểm. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, đồng thời đẩy mạnh thu hút đầu tư nước ngoài và phát triển chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, việc nâng cấp hạ tầng giao thông còn mở ra không gian phát triển mới cho các địa phương dọc tuyến. Những khu vực trước đây chưa được khai thác hiệu quả có thể trở thành điểm đến của các dự án công nghiệp, đô thị và dịch vụ, góp phần tái cấu trúc không gian kinh tế theo hướng cân bằng và bền vững hơn.

Ở góc độ quản lý, việc xây dựng kịch bản nâng cấp sớm cũng giúp tránh tình trạng đầu tư chắp vá, phải mở rộng nhiều lần gây lãng phí nguồn lực. Đây là cách tiếp cận mang tính chiến lược, hướng tới phát triển hạ tầng đồng bộ ngay từ đầu, thay vì chạy theo nhu cầu phát sinh.

Có thể thấy, lộ trình nâng cấp cao tốc Bắc - Nam phía Đông không đơn thuần là một dự án giao thông, mà là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển hạ tầng quốc gia. Khi được triển khai đúng tiến độ và hiệu quả, dự án sẽ góp phần tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng kinh tế trong nhiều năm tới, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong khu vực.