Chuyên gia Phạm Xuân Hòe: Dòng tiền vào nền kinh tế đang thiếu hụt

Trao đổi với Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập ông Phạm Xuân Hòe, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tình hình dòng tiền vào nền kinh tế Việt Nam trong năm 2024 đang có những dấu hiệu thiếu hụt nghiêm trọng. Ông chỉ ra nhiều yếu tố có ảnh hưởng lớn đến dòng tiền, đồng thời cảnh báo về tác động của tình trạng này đối với sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam trong tương lai gần.

Ông Phạm Xuân Hòe nhấn mạnh, trong khi tín dụng của Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, với mức tăng trên 15% trong năm 2024, thì dòng tiền vào nền kinh tế, cụ thể là phương tiện thanh toán M2, lại chỉ tăng trưởng 7,05%. Sự chênh lệch này cho thấy một vấn đề nghiêm trọng: tài sản ngoại tệ đang bị "âm", tức là dòng tiền không chỉ không đổ vào nền kinh tế mà còn chảy ra ngoài.

Ông Phạm Xuân Hòe, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng Nhà nước (Ảnh: Phan Chính)

Ông Phạm Xuân Hòe đã chỉ ra ba lý do chính dẫn đến tình trạng thiếu hụt dòng tiền trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay.

Đầu tiên, dòng tiền đang chảy ra ngoài nền kinh tế Việt Nam. Cụ thể, dòng tiền FII (đầu tư quốc tế vào chứng khoán Việt Nam) đã rút khỏi thị trường chứng khoán trong năm 2024, với khoảng 25 tỷ USD chuyển ra ngoài. Điều này cho thấy một xu hướng không tích cực khi các nhà đầu tư quốc tế đang tìm cách thoái vốn và chuyển lợi nhuận ra khỏi Việt Nam.

Bên cạnh đó, dòng tiền ngoại tệ mà các ngân hàng huy động được cũng không thể đưa vào nền kinh tế, bởi ngân hàng không thể cho vay những nguồn vốn này, dẫn đến tình trạng âm trên cán cân thanh toán của các tổ chức tín dụng.

Thứ hai, việc người dân và các tổ chức đầu tư vào vàng. Theo ông, với sự biến động mạnh của giá vàng và sự bất ổn của nền kinh tế, người dân có xu hướng chuyển vốn sang vàng như một kênh đầu tư an toàn. Điều này khiến dòng tiền trong nền kinh tế bị phân tán và không còn đổ vào các kênh sản xuất, kinh doanh hay tiêu dùng.

Ông Hòe cũng nêu ra ví dụ việc mua vàng lậu qua biên giới, một vấn đề đã được các cơ quan chức năng bắt giữ với các vụ việc lên đến hàng tấn vàng. Đây là một dấu hiệu cho thấy dòng tiền đang bị thất thoát ra ngoài nền kinh tế Việt Nam và không thể được sử dụng hiệu quả trong các hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Thứ ba, mức độ tiết kiệm của người dân Việt Nam cũng không cao. Việc gửi tiền tiết kiệm và mức độ tăng trưởng tiết kiệm không đủ mạnh để thúc đẩy dòng tiền trong nền kinh tế. Hơn nữa, sự thiếu hụt về nguồn vốn đầu tư cũng phản ánh qua việc thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp đang gặp khó khăn.

Theo ông Hòe, tình hình này được thể hiện rõ qua sự sụt giảm trong vốn hóa thị trường chứng khoán và tình trạng doanh nghiệp nợ trái phiếu mà không thể trả. Đồng thời, đầu tư tư nhân trong năm 2024 chỉ tăng trưởng có hơn 2%, một con số rất thấp so với trước đây.

Với việc dòng tiền đang thiếu hụt nghiêm trọng, ông Hòe cho hay, nền kinh tế Việt Nam năm 2025 đang gặp rất nhiều khó khăn. Dòng tiền không đủ mạnh sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động sản xuất, tiêu dùng và đầu tư, từ đó làm giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

Ngoài ra, ông Phạm Xuân Hòe phân tích, nếu không có các biện pháp để kích thích dòng tiền, nền kinh tế sẽ tiếp tục đối mặt với tình trạng chậm lại, đặc biệt là khi tỷ lệ tiêu dùng của người dân đang giảm mạnh. Theo số liệu từ năm 2024, mức tiêu dùng thực tế chỉ bằng 1/2 so với năm 2022, chứng tỏ người dân rất ít tiền và đang phải thắt chặt chi tiêu. Điều này càng làm rõ hơn vấn đề thiếu hụt dòng tiền trong nền kinh tế.

Ông Hòe cho rằng, để giải quyết tình trạng thiếu hụt dòng tiền, Chính phủ cần thực hiện một số biện pháp kích thích tăng trưởng dòng tiền trong nền kinh tế năm 2025. Một trong những giải pháp quan trọng là thúc đẩy đầu tư công, sử dụng nguồn tiền này để tạo ra những tác động kích thích vào nền kinh tế.

Bên cạnh đó, cần cải cách hệ thống tài chính ngân hàng để khuyến khích việc huy động và sử dụng vốn hiệu quả hơn, giúp doanh nghiệp có thể tiếp cận vốn vay dễ dàng hơn. Đồng thời, chính sách tài khóa linh hoạt và thúc đẩy tiêu dùng cũng là những yếu tố cần thiết để tạo ra một môi trường kinh tế thuận lợi.

Tình trạng dòng tiền thiếu hụt trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay đang là một vấn đề cần được giải quyết kịp thời để tránh tác động tiêu cực đến sự phát triển kinh tế. Các biện pháp kích thích dòng tiền, cải cách hệ thống tài chính ngân hàng và thúc đẩy đầu tư công là những yếu tố quan trọng để khôi phục nền kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.