Chậm đóng quá 60 ngày có thể bị khởi tố - BHXH TP. Hồ Chí Minh siết xử lý trốn đóng bảo hiểm

Quy định mới nhằm tăng cường kỷ cương pháp luật, ngăn chặn tình trạng nợ đọng, chiếm dụng tiền bảo hiểm, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động. Đây được xem là bước siết chặt chế tài, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách an sinh trên địa bàn thành phố.

Ngày 15/12/2025, Bộ Công an ban hành Công văn số 5659/BCA-CSKT hướng dẫn kiến nghị khởi tố các hành vi vi phạm theo Điều 214, 215 và 216 Bộ luật Hình sự trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Hướng dẫn được thống nhất với Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tối cao.

BHXH TP. Hồ Chí Minh vừa triển khai hướng dẫn của Bộ Công an về kiến nghị khởi tố các hành vi gian lận, trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp.

Thực hiện chỉ đạo trên, BHXH TP. Hồ Chí Minh cho biết, hồ sơ kiến nghị khởi tố sẽ gồm văn bản kiến nghị của cơ quan BHXH cùng các tài liệu, chứng cứ liên quan, là bản chính hoặc bản sao hợp pháp theo quy định, hoặc dữ liệu điện tử đã được chuyển đổi bảo đảm giá trị pháp lý.

Các hồ sơ được lập đối với những hành vi có dấu hiệu phạm các tội: gian lận BHXH, BHTN (Điều 214); gian lận BHYT (Điều 215); và trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động (Điều 216 Bộ luật Hình sự).

Đáng chú ý, theo Nghị định 274/2025/NĐ-CP ngày 16/10/2025, hành vi chậm đóng bảo hiểm sẽ bị xác định là trốn đóng nếu người sử dụng lao động chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ sau 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn đóng theo quy định hoặc sau khi đã được cơ quan BHXH đôn đốc bằng văn bản nhưng vẫn không thực hiện nghĩa vụ.

Cụ thể, nếu văn bản đôn đốc được gửi trong vòng 45 ngày kể từ thời hạn chậm đóng mà doanh nghiệp vẫn không nộp tiền, hành vi sẽ bị tính là trốn đóng từ ngày thứ 61. Trường hợp văn bản đôn đốc gửi sau 45 ngày, thời điểm xác định trốn đóng được tính từ ngày thứ 15 kể từ ngày ban hành văn bản.

Tình trạng doanh nghiệp kê khai mức tiền lương thấp hơn thực tế để giảm số tiền đóng bảo hiểm cũng bị xác định là hành vi trốn đóng.(Ảnh minh họa)

Đối với các đơn vị thuộc diện bắt buộc tham gia BHXH, nếu quá 60 ngày kể từ thời hạn đăng ký theo quy định tại khoản 1 Điều 28 Luật BHXH năm 2024 mà vẫn chưa đăng ký tham gia, hành vi chậm đóng cũng được xem là trốn đóng theo pháp luật.

Bên cạnh đó, tình trạng doanh nghiệp kê khai mức tiền lương thấp hơn thực tế để giảm số tiền đóng bảo hiểm cũng bị xác định là hành vi trốn đóng. Thời điểm tính vi phạm được xác định từ tháng liền kề sau kỳ phát sinh tiền lương đối với đơn vị đóng hằng tháng, hoặc sau chu kỳ đóng tiếp theo đối với hình thức đóng 3 tháng hoặc 6 tháng một lần.

Trong quá trình xử lý, nếu cơ quan chức năng phát hiện vụ việc có dấu hiệu tội phạm, người có thẩm quyền đang giải quyết vụ việc phải chuyển toàn bộ hồ sơ cho cơ quan tiến hành tố tụng hình sự để điều tra, xử lý theo quy định.

Theo BHXH TP. Hồ Chí Minh, việc triển khai hướng dẫn của Bộ Công an thể hiện quyết tâm tăng cường phòng ngừa, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi gian lận, trốn đóng bảo hiểm; qua đó bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động, xây dựng môi trường tuân thủ pháp luật và củng cố niềm tin của người dân đối với chính sách an sinh xã hội.