 |
| Hơn 43% lao động được đóng BHXH thấp hơn thu nhập thực tế |
Báo cáo khảo sát hơn 250 doanh nghiệp và 1.600 người lao động trên nhiều lĩnh vực, loại hình và quy mô, cho thấy một tỷ lệ lớn doanh nghiệp vẫn lựa chọn đóng BHXH trên mức lương cơ bản hoặc mức lương tối thiểu vùng, thay vì trên tổng thu nhập thực tế của người lao động. Cụ thể: 43% doanh nghiệp đóng BHXH trên mức lương cố định, thấp hơn tổng thu nhập thực tế. 11% chỉ đóng BHXH ở mức tối thiểu vùng, như mức 4,96 triệu đồng tại TP.HCM, Hà Nội (vùng I – năm 2025). 5% hoàn toàn không tham gia BHXH cho người lao động.
Đáng chú ý, chỉ 0,12% người lao động được đóng BHXH trên toàn bộ thu nhập thực nhận, còn lại hơn 38% được đóng trên toàn bộ thu nhập hàng tháng (không bao gồm các khoản thưởng và hỗ trợ không tính đóng BHXH).
Navigos Group lý giải rằng nhiều doanh nghiệp đã chia nhỏ thu nhập thành lương cơ bản và các khoản phụ cấp, hỗ trợ – một cách để giảm chi phí đóng BHXH. Ngoài lý do tài chính, việc thiếu hiểu biết pháp lý hoặc cố tình lách luật cũng là nguyên nhân phổ biến, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, áp lực cạnh tranh gia tăng.
Theo quy định hiện hành, mức lương làm căn cứ đóng BHXH gồm: Lương theo công việc hoặc chức danh; Và các khoản phụ cấp ổn định, như: chức vụ, trách nhiệm, thâm niên, khu vực... Tuy nhiên, các khoản như tiền thưởng, ăn ca, xăng xe, nhà ở, điện thoại... lại không được tính vào mức đóng, tạo ra khoảng trống đáng kể giữa thu nhập thực tế và mức được bảo hiểm.
Việc đóng BHXH không đúng với thu nhập khiến người lao động thiệt thòi về: Chế độ ngắn hạn như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp,...hoặc về lương hưu dài hạn, đặc biệt khi về già, gây áp lực lớn cho hệ thống an sinh xã hội.
Về phía doanh nghiệp, thiếu minh bạch và chưa thực thi đúng chính sách BHXH có thể dẫn đến rủi ro pháp lý, mất uy tín thương hiệu và ảnh hưởng đến khả năng thu hút, giữ chân nhân tài, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và cạnh tranh nhân lực chất lượng cao.
Dù còn nhiều bất cập, báo cáo cũng ghi nhận 62% người lao động được điều chỉnh tăng lương trong năm 2025, chủ yếu ở mức dưới 10%. Trong trung hạn, các doanh nghiệp đang có xu hướng ưu tiên đãi ngộ tốt hơn cho nhóm nhân sự có năng lực công nghệ, khả năng thích ứng và đổi mới, phản ánh nhu cầu chuyển dịch sang mô hình nhân sự chiến lược.
