Doanh nghiệp có phải trích lợi nhuận tăng thêm để tăng lương cho người lao động?

Doanh nghiệp có phải trích lợi nhuận tăng thêm để tăng lương cho người lao động?

Kiến nghị doanh nghiệp trích một phần lợi nhuận tăng thêm để bổ sung tiền lương, tiền thưởng cho người lao động vừa được Bộ Nội vụ phản hồi trong văn bản trả lời cử tri TP Đà Nẵng.

Cử tri cho rằng giá nhiều mặt hàng thiết yếu tăng trong khi thu nhập của một bộ phận người lao động còn thấp. Bên cạnh đề xuất điều chỉnh lương tối thiểu vùng, cử tri kiến nghị nghiên cứu quy định yêu cầu doanh nghiệp trích một tỷ lệ phù hợp từ phần lợi nhuận tăng thêm nhờ nâng cao năng suất lao động để bổ sung trực tiếp vào quỹ tiền lương, tiền thưởng.

Theo kiến nghị, cơ chế này có thể góp phần chia sẻ thành quả tăng năng suất giữa doanh nghiệp và người lao động, cải thiện thu nhập và tạo động lực để nhân sự gắn bó lâu dài.

Doanh nghiệp được tự chủ chính sách tiền lương

Bộ Nội vụ cho biết chính sách tiền lương hiện nay được xây dựng theo nguyên tắc thị trường của Bộ luật Lao động 2019. Theo đó, tiền lương hình thành trên cơ sở thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động, gắn với năng suất lao động và chất lượng thực hiện công việc.

Nhà nước không can thiệp trực tiếp vào chính sách trả lương của doanh nghiệp mà quy định mức lương tối thiểu nhằm bảo vệ người lao động yếu thế trên thị trường lao động.

Cơ chế này đồng nghĩa doanh nghiệp được chủ động xây dựng thang, bảng lương, xác định mức lương và cách trả lương phù hợp với hoạt động sản xuất kinh doanh, miễn bảo đảm các quy định của pháp luật lao động.

Đối với lao động có chuyên môn, chuyên gia hoặc nhân sự chất lượng cao, chính sách hiện hành cũng không giới hạn mức lương tối đa. Doanh nghiệp có thể sử dụng tiền lương, tiền thưởng và các chế độ đãi ngộ như công cụ thu hút, giữ chân nhân sự.

Như vậy, từ phản hồi của Bộ Nội vụ, chưa có cơ sở cho việc áp dụng một quy định chung bắt buộc doanh nghiệp phải trích một tỷ lệ cố định từ phần lợi nhuận tăng thêm để tăng lương cho người lao động.

Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, nguyên tắc này đáng chú ý bởi chi phí nhân công thường chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi phí hoạt động. Nếu áp dụng một tỷ lệ trích lợi nhuận cứng, doanh nghiệp có thể gặp khó trong cân đối dòng tiền, tái đầu tư và dự phòng rủi ro. Ngược lại, cơ chế tự chủ cho phép doanh nghiệp thiết kế chính sách thưởng theo năng suất, doanh thu hoặc lợi nhuận phù hợp với khả năng tài chính.

Lương tối thiểu năm 2027 được đề xuất tăng 7,8%

Bên cạnh kiến nghị về việc chia sẻ lợi nhuận, cử tri Đà Nẵng đề nghị điều chỉnh lương tối thiểu vùng phù hợp với biến động giá cả và đời sống của người lao động.

Từ ngày 1/1/2026, mức lương tối thiểu đã tăng bình quân 7,2%. Lương tối thiểu tháng hiện ở mức 5,31 triệu đồng tại vùng I; 4,73 triệu đồng vùng II; 4,14 triệu đồng vùng III và 3,7 triệu đồng vùng IV.

Ngày 16/7/2026, Hội đồng Tiền lương quốc gia thống nhất khuyến nghị Chính phủ điều chỉnh lương tối thiểu năm 2027 tăng bình quân 7,8%.

Theo phương án này, lương tối thiểu vùng I dự kiến tăng lên 5,7 triệu đồng/tháng; vùng II 5,08 triệu đồng; vùng III 4,45 triệu đồng và vùng IV 4,04 triệu đồng. Mức tăng tương ứng khoảng 310.000-390.000 đồng mỗi tháng so với hiện nay.

Lương tối thiểu theo giờ cũng được đề xuất tăng lên 27.400 đồng tại vùng I, 24.400 đồng vùng II, 21.400 đồng vùng III và 19.400 đồng vùng IV.

Bộ Nội vụ cho biết sẽ căn cứ khuyến nghị của Hội đồng Tiền lương quốc gia để tham mưu Chính phủ ban hành quy định về mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng.

Nếu phương án được thông qua và áp dụng từ đầu năm 2027, doanh nghiệp, đặc biệt nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng nhiều lao động, sẽ cần tính lại quỹ lương, chi phí bảo hiểm và cơ cấu tiền lương cho năm tài chính tiếp theo.

Điểm đáng chú ý là tăng lương tối thiểu và chia sẻ lợi nhuận với người lao động là hai vấn đề khác nhau. Lương tối thiểu là mức sàn do Nhà nước quy định, trong khi mức lương thực tế cao hơn, tiền thưởng và chính sách phân phối thành quả từ tăng năng suất về cơ bản thuộc quyền thỏa thuận giữa doanh nghiệp và người lao động theo quy định pháp luật.