Hơn 4,1 triệu tỷ đồng vốn tín dụng chảy vào doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tại Hội nghị Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng phụ trách Vụ Tín dụng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), cho biết khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tiếp tục là một trong những đối tượng được ưu tiên trong chính sách tín dụng.

Theo ông Nguyễn Xuân Bắc, NHNN thời gian qua đã triển khai nhiều giải pháp về tiền tệ, tín dụng và ngân hàng nhằm tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh; đồng thời hoàn thiện khung khổ pháp lý, cải tiến quy trình cho vay và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ.

Các quy định mới theo hướng tăng tính minh bạch, đơn giản hóa một số điều kiện đối với khoản vay giá trị nhỏ, mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng qua kênh điện tử. Danh mục tài sản cho thuê tài chính cũng được mở rộng sang phần mềm, quyền khai thác, tài sản trí tuệ và dữ liệu.

Trong năm 2026, NHNN điều hành tăng trưởng tín dụng theo hướng chủ động, linh hoạt, với mức dự kiến khoảng 15%, đồng thời định hướng nguồn vốn vào sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng.

Ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng phụ trách Vụ Tín dụng.

Tín dụng DNNVV tăng nhanh hơn mặt bằng chung

DNNVV tiếp tục nằm trong nhóm lĩnh vực được ưu tiên tiếp cận tín dụng. Theo ông Nguyễn Xuân Bắc, những doanh nghiệp có tình hình tài chính minh bạch, lành mạnh được hưởng trần lãi suất cho vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam hiện ở mức 4%/năm.

Trên cơ sở các chuẩn mực Basel II và Basel III, hệ số rủi ro đối với khoản phải đòi của DNNVV được quy định ở mức 85-90%, thấp hơn mức từ 100% trở lên áp dụng đối với doanh nghiệp khác, qua đó tạo thêm điều kiện để các tổ chức tín dụng mở rộng cấp vốn cho khu vực này.

Số liệu tại hội nghị cho thấy quy mô tín dụng dành cho DNNVV tiếp tục tăng. Giai đoạn 2021-2025, doanh số cho vay DNNVV đạt hơn 21,7 triệu tỷ đồng, bình quân trên 4,3 triệu tỷ đồng mỗi năm.

Đến cuối tháng 8/2026, doanh số giải ngân lũy kế từ đầu năm cho DNNVV đạt hơn 3,8 triệu tỷ đồng. Dư nợ đạt hơn 4,1 triệu tỷ đồng, tăng 12,37% so với cuối năm 2025, cao hơn mức tăng tín dụng chung của nền kinh tế là 10,24%.

Dư nợ DNNVV hiện chiếm khoảng 20% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Trong đó, thương mại, dịch vụ chiếm 70,48% tổng dư nợ của khu vực này. Riêng 4 ngân hàng thương mại Nhà nước có dư nợ khoảng 1,3 triệu tỷ đồng, tương đương 32,6% tổng dư nợ DNNVV.

Một chương trình tín dụng hướng tới các động lực tăng trưởng kinh tế và DNNVV được triển khai từ tháng 8/2026 cũng đã thu hút 19 ngân hàng thương mại đăng ký tham gia, với quy mô khoảng 407.000 tỷ đồng. Các khoản vay trong chương trình được áp dụng lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng cho vay.

Gỡ nút thắt từ dữ liệu và tài sản bảo đảm

Dù nguồn vốn dành cho DNNVV tiếp tục tăng, khả năng tiếp cận tín dụng của khu vực này vẫn gặp nhiều trở ngại.

Biến động kinh tế thế giới, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, chi phí đầu vào tăng và thị trường tiêu thụ thu hẹp có thể tác động đến doanh thu, dòng tiền và khả năng trả nợ. Khi đầu ra thiếu ổn định, doanh nghiệp vừa giảm nhu cầu vay, vừa có thể gặp khó trong việc đáp ứng yêu cầu về hiệu quả của phương án sản xuất, kinh doanh.

Ở phía ngân hàng, yêu cầu quản trị rủi ro ngày càng cao đòi hỏi thông tin về khách hàng, phương án sử dụng vốn, dòng tiền và khả năng trả nợ phải đầy đủ, đáng tin cậy. Vì vậy, mở rộng tín dụng không đồng nghĩa với hạ thấp các điều kiện cấp vốn.

Một trong những điểm nghẽn là dữ liệu phục vụ đánh giá DNNVV còn phân tán. Việc kết nối thông tin từ thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội, hiệp hội ngành nghề và các nguồn chính thống khác chưa đầy đủ, hạn chế khả năng đánh giá doanh nghiệp dựa trên dòng tiền và lịch sử hoạt động.

Trong khi đó, nhiều DNNVV có vốn chủ sở hữu hạn chế, năng lực quản trị chưa đồng đều; một bộ phận chưa bảo đảm tính minh bạch, thống nhất của báo cáo tài chính. Doanh nghiệp mới thành lập hoặc hoạt động trong lĩnh vực mới cũng thiếu dữ liệu lịch sử để phục vụ đánh giá tín dụng.

Theo định hướng của NHNN, thời gian tới, hệ thống ngân hàng tiếp tục cải tiến quy trình, thủ tục cho vay, xây dựng cơ sở dữ liệu khách hàng DNNVV và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu.

Phương thức đánh giá tín dụng sẽ được thúc đẩy theo hướng khai thác nhiều hơn các yếu tố như phương án sản xuất, kinh doanh, dòng tiền, chuỗi giá trị, lịch sử tín dụng và năng lực quản trị, qua đó từng bước giảm sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

Bên cạnh tín dụng truyền thống, các hình thức bảo lãnh, bao thanh toán, cho thuê tài chính, tài trợ chuỗi cung ứng và sản phẩm tài chính số cũng được định hướng phát triển, mở thêm kênh vốn cho DNNVV.

Mục tiêu đặt ra là tạo điều kiện để doanh nghiệp có phương án khả thi, minh bạch và có khả năng trả nợ tiếp cận vốn thuận lợi hơn, đồng thời bảo đảm an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng.