Phật giáo Việt Nam trước yêu cầu đổi mới trong giai đoạn phát triển mới

Từ ngày 5 đến 7/11/2026, tại Học viện Phật giáo Việt Nam, xã Bình Lợi, TP. Hồ Chí Minh, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2026-2031, kết hợp Đại lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội (7/11/1981-7/11/2026). Sự kiện dự kiến quy tụ gần 2.000 đại biểu, đánh dấu bước chuyển mới trong tổ chức và hoạt động Phật sự của Giáo hội.

Đây là sự kiện quan trọng của Tăng Ni, Phật tử Việt Nam trong và ngoài nước, diễn ra trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Đại hội lần thứ X được tổ chức sớm hơn một năm so với nhiệm kỳ 5 năm (2022-2027), nhằm kiện toàn hệ thống tổ chức Giáo hội phù hợp với việc sắp xếp đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trước đó, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại 34 tỉnh, thành phố đã tổ chức thành công đại hội nhiệm kỳ 2026-2031.

Theo Ban Thường trực Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Đại hội có nhiệm vụ tổng kết công tác Phật sự nhiệm kỳ IX (2022-2026), đánh giá những kết quả đạt được, hạn chế và bài học kinh nghiệm; đồng thời thảo luận, quyết định phương hướng hoạt động nhiệm kỳ X.

Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ IX: Ảnh: TL

Một trong những nội dung trọng tâm là kiện toàn tổ chức, suy tôn bổ sung thành viên Hội đồng Chứng minh, suy cử Hội đồng Trị sự nhiệm kỳ mới, thông qua Hiến chương Giáo hội Phật giáo Việt Nam sửa đổi lần thứ VIII và Nghị quyết Đại hội. Đại hội cũng tổ chức suy tôn hàng giáo phẩm năm 2026 và khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích trong hoạt động Phật sự.

Đại hội dự kiến có gần 2.000 đại biểu, trong đó có 1.645 đại biểu Tăng Ni, cùng các Phật tử tiêu biểu đại diện cho cộng đồng Phật giáo trong nước và các Hội Phật tử Việt Nam ở nước ngoài. Ngoài ra, sự kiện còn có sự tham dự của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đại diện các cơ quan Trung ương và địa phương.

Với chủ đề xuyên suốt là “Kỷ cương – Đổi mới – Hiệu lực – Hiệu quả”, Giáo hội đặt mục tiêu xây dựng tổ chức đoàn kết, hòa hợp, kỷ cương và phát triển bền vững. Trong đó, giới luật và đạo hạnh của Tăng Ni được xác định là nền tảng; đổi mới công tác hoằng pháp, giáo dục là nhiệm vụ trọng tâm; phụng sự nhân sinh là phương châm hành động.

Nhiều dấu ấn trong nhiệm kỳ 2022-2026

Nhìn lại nhiệm kỳ IX, Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho biết đã đạt nhiều kết quả trên các lĩnh vực tổ chức, tăng sự, giáo dục, hoằng pháp, từ thiện xã hội và đối ngoại.

Hiện Giáo hội có gần 65.000 Tăng Ni, khoảng 19.000 cơ sở tự viện và 250 điểm nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung. Hằng năm, có hơn 50.000 Tăng Ni tham gia an cư kết hạ. Trong nhiệm kỳ, Giáo hội tổ chức 47 Đại giới đàn với 18.819 giới tử thụ giới, có 3.699 cư sĩ xuất gia.

Hoạt động hoằng pháp cũng có nhiều đổi mới khi kết hợp phương thức truyền thống với công nghệ thông tin, truyền thông số và trí tuệ nhân tạo. Trong nhiệm kỳ, hơn 200 chương trình thuyết giảng được truyền hình trực tiếp; kho bài giảng Phật pháp từng bước được số hóa.

Tại các chùa và cơ sở tự viện hiện có hơn 3.000 đạo tràng với khoảng 500.000 Phật tử tham gia tu học, sinh hoạt thường xuyên. Các hoạt động dành cho thanh thiếu niên, khóa tu mùa hè và Gia đình Phật tử tiếp tục được duy trì, góp phần lan tỏa các giá trị đạo đức, từ bi và trí tuệ trong đời sống xã hội.

Một dấu ấn đáng chú ý khác là hoạt động từ thiện và an sinh xã hội. Theo thống kê của Giáo hội, tổng giá trị các hoạt động từ thiện, an sinh xã hội trong nhiệm kỳ đạt hơn 7.500 tỷ đồng. Gần 200 Tuệ Tĩnh đường, 700 phòng chẩn trị y học dân tộc và các cơ sở khám chữa bệnh từ thiện tiếp tục hoạt động, hỗ trợ người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn và các nhóm yếu thế.

Trong lĩnh vực đối ngoại, việc tổ chức thành công Đại lễ Vesak Liên hợp quốc năm 2025 tại TP. Hồ Chí Minh được xem là dấu mốc quan trọng. Đặc biệt, hoạt động cung rước và tôn trí Xá lợi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni từ Ấn Độ về Việt Nam đã thu hút hơn 17 triệu lượt người đến chiêm bái, đảnh lễ.

Giáo hội hiện duy trì kết nối, hướng dẫn hoạt động Phật sự tại 35 quốc gia, vùng lãnh thổ, đồng thời hỗ trợ phát triển 22 Hội Phật tử Việt Nam ở nước ngoài. Những hoạt động này góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, tăng cường kết nối cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và quảng bá hình ảnh đất nước.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao năng lực quản trị

Theo thông cáo báo chí của ban tổ chức đại hội, bước vào nhiệm kỳ 2026-2031, Giáo hội xác định đổi mới quản trị và chuyển đổi số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, hướng đến xây dựng nền tảng quản lý hiện đại, nâng cao hiệu lực điều hành và hiệu quả hoạt động Phật sự.

Đại lễ Vesak Liên hợp quốc 2025 được long trọng tổ chức tại TP Hồ Chí Minh. Ảnh: Báo Đồng Tháp

Nhân dịp Đại hội lần thứ X, mạng xã hội Phật giáo Butta ra mắt phiên bản mới, được nâng cấp về công nghệ, nội dung, quản trị và phương thức vận hành. Nền tảng này phát triển các tiện ích như “Thiền đường số”, “Không gian lễ Phật”, “Thư viện Phật pháp”, hỗ trợ học tập, thực hành Phật pháp trực tuyến, kết nối Tăng Ni, Phật tử và tổ chức các hoạt động thiện nguyện cộng đồng.

Butta cũng xây dựng lộ trình nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ chuỗi khối (blockchain) và các giải pháp bảo mật dữ liệu, hướng đến hệ sinh thái hoằng pháp số an toàn, minh bạch, tuân thủ giáo lý, Hiến chương Giáo hội và quy định pháp luật.

Bên cạnh chuyển đổi số, Giáo hội đặt mục tiêu tăng cường công tác pháp chế, kiểm tra, giám sát, củng cố kỷ cương và xây dựng đội ngũ Tăng Ni có đạo hạnh, trí tuệ, năng lực phụng sự. Các hoạt động bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và chăm lo an sinh xã hội tiếp tục được xác định là những nhiệm vụ quan trọng.

Đáng chú ý, phương hướng nhiệm kỳ mới cũng đề cập việc phát huy vai trò doanh nhân Phật tử, phát triển nguồn lực và nâng cao năng lực tự chủ tài chính của Giáo hội.

Cùng với Đại hội, Đại lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam sẽ diễn ra với các hoạt động ôn lại lịch sử hình thành, phát triển, tri ân các thế hệ tiền bối, tôn vinh những đóng góp của Tăng Ni, Phật tử. Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, triển lãm và giao lưu Phật giáo cũng được tổ chức trong khuôn khổ sự kiện.