Bắc Ninh chủ động nguồn đất san lấp, giữ nhịp các dự án hạ tầng trọng điểm

Tại công trường Cụm công nghiệp Ngọc Châu, xã Ngọc Thiện, thành phố Bắc Ninh những chuyến xe chở đất liên tục ra vào, máy xúc, máy ủi hoạt động khẩn trương để san nền, thi công đường giao thông nội bộ và hệ thống thoát nước. Với quy mô khoảng 75 ha, chia thành hai giai đoạn, dự án đòi hỏi khối lượng vật liệu lớn để sớm hoàn thiện hạ tầng, tạo mặt bằng đón các nhà đầu tư thứ cấp.

Ông Lê Đức Lộc, Phó trưởng Ban Quản lý dự án Cụm công nghiệp Ngọc Châu, cho biết giai đoạn I đang tập trung thi công san nền, đường giao thông nội bộ, hệ thống cấp thoát nước và chiếu sáng. Dù nhà thầu đã chủ động tìm kiếm nguồn đất từ các mỏ trong và ngoài địa bàn, lượng cung ứng có thời điểm vẫn chưa đáp ứng nhu cầu thực tế.

Để tháo gỡ khó khăn, tháng 7/2026, thành phố cấp phép cho Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hà Anh City khai thác 300.000 m³ đất và Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Ngọc An khai thác 500.000 m³ đất tại hai mỏ thuộc xã Đồng Kỳ và phường Bố Hạ.

Nguồn vật liệu được bổ sung giúp nhà thầu chủ động hơn trong tổ chức thi công, triển khai nhiều mũi công việc cùng lúc. Đến nay, giai đoạn I của dự án đạt khoảng 60% tiến độ. Chủ đầu tư phấn đấu hoàn thành san nền, giao thông và các hạng mục hạ tầng vào ngày 31/12/2026; giai đoạn II dự kiến tiếp tục triển khai trong quý I/2027.

Không chỉ tại các khu, cụm công nghiệp, việc bảo đảm nguồn đất san lấp còn tác động trực tiếp đến tiến độ những công trình giao thông quan trọng của địa phương.

Dự án nâng cấp, mở rộng tuyến đường tỉnh 293, đoạn từ phường Bắc Giang đến tuyến nhánh vào chùa Vĩnh Nghiêm, có chiều dài hơn 8,8 km, khởi công cuối tháng 3/2026 và cần khoảng 800.000 m³ đất san lấp. Trước nhu cầu lớn, giữa tháng 9/2026, UBND thành phố cấp giấy phép khai thác khoáng sản cho Công ty TNHH Tập đoàn Trường Sơn BH tại phường Bố Hạ để cung cấp đất cho công trình.

Hiện lượng đất cung ứng đạt khoảng 1.000 m³/ngày, tạo điều kiện để nhà thầu tiếp tục thi công nền đường, đường gom và các nút giao, hướng tới hoàn thành dự án theo kế hoạch.

Tại dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn thành phố Bắc Ninh, yêu cầu về vật liệu cũng rất lớn. Có thời điểm, nhu cầu đất đắp lên tới 10.000 m³/ngày, trong khi nguồn cung chỉ đạt khoảng 6.000 m³/ngày, thiếu hụt khoảng 4.000 m³ mỗi ngày.

Thành phố đã cấp phép cho Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Hải Thọ khai thác đất san lấp tại phường Nếnh để phục vụ dự án. Việc bổ sung nguồn cung giúp nhà thầu giảm áp lực về vật liệu, chủ động hơn trong kế hoạch thi công, hướng tới mục tiêu thông xe kỹ thuật trước ngày 31/12/2026 và hoàn thành dự án vào tháng 5/2027.

Thực tế tại các công trường cho thấy, vật liệu san lấp không chỉ là một đầu vào xây dựng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tổ chức thi công, tiến độ giải ngân và kế hoạch hoàn thành dự án. Khi nguồn đất không đáp ứng đủ nhu cầu, các hạng mục liên quan có thể phải chờ đợi, kéo theo chi phí máy móc, nhân công và vận hành công trường tăng lên.

Ngược lại, nguồn cung ổn định giúp nhà thầu bố trí nhân lực, thiết bị hợp lý, hạn chế thời gian chờ vật liệu và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư.

Nguồn cung đất san lấp bảo đảm, nhà thầu tăng tốc thi công Cụm công nghiệp Ngọc Châu. (Ảnh: Minh Linh)

Theo ông Ngô Chí Quang, Phó Giám đốc Sở Công Thương, tổng nhu cầu đất san lấp phục vụ các dự án phát triển kinh tế - xã hội của thành phố giai đoạn 2025-2030 là hơn 602 triệu m³. Quy hoạch đến năm 2030 có 259 mỏ đất san lấp, với tài nguyên dự báo hơn 668 triệu m³. Đến nay, thành phố đã khoanh định, chấp thuận khảo sát, thăm dò 182 mỏ với trữ lượng hơn 650 triệu m³.

Giữa năm 2026, UBND thành phố Bắc Ninh bổ sung 28 khu vực đất san lấp, với tài nguyên dự báo hơn 210 triệu m³. Tính đến tháng 10/2026, địa bàn có 78 mỏ được cấp phép khai thác đất san lấp.

Đáng chú ý, việc cấp phép khai thác đang được gắn với nhu cầu sử dụng cụ thể của các dự án. Tại khu vực thôn Đồi Hồng, phường Bố Hạ, Công ty TNHH Tập đoàn Trường Sơn BH được cấp phép khai thác hơn 9,2 triệu m³ khoáng sản để phục vụ 12 dự án, công trình, trong đó có Cụm công nghiệp Quang Châu, Khu công nghiệp Nghĩa Hưng, dự án đường tỉnh 293, đường Vành đai 4 và một số công trình khác.

Cách tổ chức này tạo điều kiện để doanh nghiệp khai thác xây dựng kế hoạch sản xuất, vận chuyển phù hợp với nhu cầu thực tế; đồng thời giúp chủ đầu tư chủ động hơn trong tiếp nhận, phân bổ vật liệu cho từng hạng mục.

Xét về hiệu quả kinh tế, việc gắn nguồn cung với nhu cầu cụ thể còn giúp tăng khả năng phối hợp giữa đơn vị khai thác, doanh nghiệp vận tải và nhà thầu xây dựng. Khi kế hoạch cung ứng được xác định rõ hơn, các bên có cơ sở bố trí phương tiện, nhân lực, thời gian giao nhận, hạn chế tình trạng thiếu vật liệu cục bộ tại những công trường có nhu cầu cao.

Đối với các dự án khu, cụm công nghiệp, tiến độ hoàn thiện mặt bằng và hạ tầng có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo điều kiện cho nhà đầu tư thứ cấp triển khai nhà xưởng, lắp đặt thiết bị và tổ chức sản xuất. Vì vậy, bảo đảm vật liệu san lấp cũng là một khâu hỗ trợ quá trình hình thành năng lực sản xuất mới, tạo việc làm và mở rộng hoạt động kinh doanh trên địa bàn.

Tuy nhiên, nguồn tài nguyên theo quy hoạch và trữ lượng đã được khảo sát, thăm dò không đồng nghĩa với toàn bộ khối lượng có thể đưa ngay vào khai thác. Khả năng cung ứng thực tế còn phụ thuộc vào điều kiện cấp phép, năng lực khai thác, hạ tầng vận chuyển và yêu cầu bảo vệ môi trường. Do đó, cùng với việc mở rộng nguồn cung, công tác quản lý cần bảo đảm hoạt động khai thác đúng quy định, hạn chế thất thoát tài nguyên và những tác động tiêu cực đến đời sống người dân.

Trong những tháng cuối năm 2026, khi nhiều dự án đồng loạt tăng tốc thi công, việc theo dõi sát nhu cầu từng công trình, điều tiết nguồn cung giữa các địa bàn và đẩy nhanh thủ tục đối với các mỏ đủ điều kiện tiếp tục là nhiệm vụ quan trọng.

Chủ động vật liệu san lấp vì thế không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu trước mắt của các công trường. Nếu được thực hiện đồng bộ với quản lý khai thác, vận chuyển và giám sát môi trường, đây còn là điều kiện để Bắc Ninh duy trì tiến độ đầu tư hạ tầng, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và sớm đưa các công trình vào khai thác, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.