Bắc Ninh xây dựng vườn cây ăn quả thành điểm đến du lịch trải nghiệm

Sở Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành hướng dẫn tiêu chí lựa chọn “Vườn cây ăn quả đẹp” năm 2026 trên địa bàn thành phố Bắc Ninh. Điểm đáng chú ý là các tiêu chí không chỉ đánh giá quy mô, kỹ thuật canh tác và chất lượng nông sản, mà còn đặt ra yêu cầu về cảnh quan, môi trường, khả năng đón khách và kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Theo hướng dẫn, vườn cây gồm cam, bưởi, táo, ổi, na và các loại cây ăn quả khác; diện tích từ 0,5 ha trở lên đối với chủ hộ và từ 5 ha trở lên đối với hợp tác xã, đang trong thời kỳ cho thu hoạch ổn định. Vườn cần được trồng tập trung, có cơ cấu giống phù hợp, thuận tiện cho chăm sóc, thu hoạch và tổ chức tham quan.

Quy định này tạo cơ sở lựa chọn những vườn có quy mô và điều kiện sản xuất phù hợp để phát triển thành điểm trải nghiệm. Tuy nhiên, diện tích lớn hay cây sai quả chưa đủ tạo nên sức hút du lịch. Điều quan trọng là không gian phải được quy hoạch hợp lý, lối đi an toàn, cảnh quan sạch đẹp và có hoạt động trải nghiệm mang lại giá trị thực chất cho du khách.

Theo đó, các vườn cần được chăm sóc, cắt tỉa, tạo tán khoa học, bảo đảm thông thoáng, có nguồn nước tưới tiêu chủ động và hệ thống giao thông thuận tiện. Việc bố trí thảm cỏ, hoa ven lối đi, biển tên cây trồng, bảng chỉ dẫn và điểm chụp ảnh phù hợp cũng được khuyến khích nhằm nâng cao trải nghiệm tham quan.

Một vườn cây đẹp chỉ có thể phát triển lâu dài khi chất lượng nông sản và an toàn sản xuất được bảo đảm. Vì vậy, hướng dẫn đặt ra những yêu cầu cụ thể về sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, phòng trừ sâu bệnh và truy xuất nguồn gốc.

Người trồng phải sử dụng vật tư nông nghiệp theo quy định, tuân thủ nguyên tắc “4 đúng” khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và bảo đảm thời gian cách ly. Các vườn được khuyến khích áp dụng VietGAP, GlobalG.A.P., sản xuất hữu cơ, sử dụng chế phẩm sinh học và thực hiện quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp.

Việc ghi chép nhật ký canh tác, theo dõi quá trình chăm sóc, bón phân, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh và thu hoạch cũng góp phần nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng. Khi kết hợp với truy xuất nguồn gốc, những thông tin này giúp du khách hiểu rõ hơn về sản phẩm mình lựa chọn, đồng thời tạo niềm tin cho hoạt động tiêu thụ.

Bảo vệ môi trường là yêu cầu không thể tách rời. Vườn cây phải sạch sẽ, không tồn đọng rác thải, bao bì thuốc bảo vệ thực vật và phân bón; đất trồng, nguồn nước tưới phải đáp ứng quy định. Việc tận dụng lá cây, cành tỉa để ủ phân hữu cơ được khuyến khích, góp phần giảm chất thải và hướng tới phương thức sản xuất thân thiện với môi trường.

Những yêu cầu này không chỉ phục vụ việc lựa chọn vườn cây đẹp mà còn tạo nền tảng cho mô hình du lịch nông nghiệp an toàn, có trách nhiệm.

Du khách trải nghiệm Lục Ngạn mùa cam bưởi (Ảnh: Nguyễn Thúy)

Theo định hướng của hướng dẫn, các vườn được khuyến khích tạo điều kiện để du khách tham quan, tìm hiểu quy trình chăm sóc, trực tiếp thu hái và thưởng thức trái cây tại chỗ. Chủ vườn cần thân thiện, am hiểu đặc tính cây trồng và có khả năng giới thiệu nét văn hóa địa phương.

Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa kinh tế. Thay vì chỉ bán quả sau thu hoạch, người trồng có thể tạo thêm giá trị từ hoạt động tham quan, trải nghiệm mùa vụ và giới thiệu sản phẩm tại vườn. Du khách vừa có cơ hội tìm hiểu sản xuất nông nghiệp, vừa có thể mua nông sản trực tiếp, qua đó rút ngắn khoảng cách giữa người sản xuất và người tiêu dùng.

Tuy nhiên, để hình thành điểm đến hấp dẫn, cần quan tâm đến nhiều yếu tố ngoài cảnh quan. Lối đi phải an toàn, hoạt động tham quan phù hợp với điều kiện sản xuất, thông tin hướng dẫn rõ ràng và chất lượng phục vụ được duy trì. Việc tổ chức đón khách cũng cần gắn với lịch mùa vụ, tránh ảnh hưởng đến chăm sóc, thu hoạch và chất lượng cây trồng.

Bên cạnh đó, hướng dẫn yêu cầu vườn cây có sản lượng, chất lượng đáp ứng nhu cầu tiêu thụ ổn định trong nước và có định hướng xuất khẩu. Chủ vườn cần chủ động kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trước thu hoạch, tăng cường liên kết với doanh nghiệp từ sản xuất đến tiêu thụ theo chuỗi giá trị.

Việc lựa chọn “Vườn cây ăn quả đẹp” năm 2026 cho thấy định hướng kết hợp giữa nâng cao chất lượng nông nghiệp và khai thác giá trị du lịch tại Bắc Ninh. Để chủ trương phát huy hiệu quả, cần gắn tiêu chí lựa chọn với điều kiện thực tế của từng vùng trồng, đồng thời khuyến khích hợp tác xã, hộ sản xuất liên kết với doanh nghiệp lữ hành và các đơn vị phân phối nông sản.

Khi vườn cây được tổ chức tốt, sản phẩm bảo đảm an toàn, cảnh quan được gìn giữ và hoạt động trải nghiệm có chất lượng, nông nghiệp không chỉ tạo ra nguồn thu từ trái cây mà còn có thể mở thêm cơ hội phát triển dịch vụ tại địa phương.

Từ những vườn cây ăn quả, Bắc Ninh có thêm hướng khai thác giá trị cảnh quan nông thôn, quảng bá nông sản đặc trưng và nâng cao thu nhập cho người dân. Hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào khả năng biến các tiêu chí thành mô hình cụ thể, có khách tham quan, có sản phẩm được tiêu thụ và có lợi ích kinh tế thiết thực cho người trồng.