Bắc Ninh chuyển tư duy phát triển hạ tầng, ưu tiên kết nối và hạn chế đầu tư dàn trải

Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Bắc Ninh vừa ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Quyết định số 1856/QĐ-TTg ngày 26/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ về phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, thông minh, xanh và an toàn, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững.

Điểm đáng chú ý của kế hoạch là định hướng chuyển từ cách tiếp cận đầu tư theo từng ngành, từng công trình riêng lẻ sang phát triển một hệ thống hạ tầng có tính liên kết, liên thông, đa tầng và khả năng chống chịu cao. Đây là yêu cầu quan trọng đối với Bắc Ninh khi nhu cầu kết nối giao thông, vận chuyển hàng hóa, phát triển công nghiệp và mở rộng không gian đô thị ngày càng gắn chặt với nhau.

Trên thực tế, một tuyến đường mới chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi kết nối thuận lợi với khu công nghiệp, cụm công nghiệp, trung tâm logistics và các khu dân cư. Tương tự, việc mở rộng đô thị sẽ khó đạt hiệu quả bền vững nếu hạ tầng giao thông, cấp nước, thoát nước, trường học và cơ sở y tế không được chuẩn bị đồng bộ.

Vì vậy, kế hoạch đặt ra yêu cầu khắc phục những hạn chế trong công tác quy hoạch, đầu tư, huy động và phân bổ nguồn lực; nâng cao chất lượng chuẩn bị dự án, hiệu quả quản lý và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng. Sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị và địa phương cũng được xác định là yếu tố cần thiết để bảo đảm tính thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Hạ tầng giao thông đô thị Bắc Ninh hướng tới phát triển đồng bộ, hiện đại và bền vững.

Trong công tác quy hoạch, Sở Xây dựng được giao chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và UBND các xã, phường tham mưu triển khai Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075.

Thành phố Bắc Ninh đồng thời tổ chức lập các quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, bảo đảm thống nhất với Quy hoạch tỉnh Bắc Ninh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Nhiệm vụ này dự kiến hoàn thành trong năm 2027.

Mốc thời gian trên đặt ra yêu cầu đáng kể về tiến độ và chất lượng phối hợp giữa các cơ quan chuyên môn. Quy hoạch không chỉ cần bảo đảm đúng trình tự, thủ tục mà còn phải xác định rõ không gian phát triển công nghiệp, đô thị, dịch vụ, giao thông và các công trình công cộng, tránh tình trạng mỗi dự án được triển khai theo một hướng, thiếu sự kết nối với tổng thể.

Đối với doanh nghiệp, quy hoạch rõ ràng và ổn định có ý nghĩa trực tiếp trong việc lựa chọn địa điểm đầu tư, xây dựng kế hoạch sản xuất, bố trí kho bãi và tổ chức vận chuyển hàng hóa. Đối với người dân, quy hoạch đồng bộ giúp hạn chế những bất cập về giao thông, thiếu không gian công cộng hoặc quá tải các công trình phục vụ đời sống.

Bên cạnh đó, thành phố Bắc Ninh rà soát các quy định liên quan đến đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), ngân sách nhà nước, đấu thầu và quản lý tài sản công; kịp thời đề xuất sửa đổi, bổ sung những nội dung bất cập, chồng chéo. Việc cập nhật cơ sở dữ liệu quy hoạch, dữ liệu giám sát, đánh giá đầu tư và nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu về tài sản công cũng được triển khai theo hướng dẫn của Bộ Tài chính.

Một trong những nội dung có ý nghĩa quyết định đối với khả năng hiện thực hóa kế hoạch là huy động và phân bổ nguồn lực. Thành phố Bắc Ninh định hướng tăng cường thu hút đầu tư tư nhân, nghiên cứu danh mục dự án PPP và khai thác các kênh huy động vốn hợp pháp khác.

Nguồn lực được ưu tiên cho các công trình hạ tầng nền tảng, liên vùng, những dự án giao thông và đô thị trọng điểm có quy mô lớn, khả năng kết nối và sức lan tỏa. Đồng thời, thành phố đặt mục tiêu hạn chế đầu tư phân tán, dàn trải, kéo dài.

Đây là hướng đi cần thiết trong điều kiện nhu cầu đầu tư hạ tầng thường lớn, trong khi nguồn lực ngân sách và khả năng huy động vốn có giới hạn. Tuy nhiên, hiệu quả không chỉ nằm ở việc huy động được bao nhiêu vốn mà còn phụ thuộc vào khả năng lựa chọn dự án, chuẩn bị mặt bằng, kiểm soát tiến độ, quản lý chi phí và khai thác công trình sau đầu tư.

Với khu vực doanh nghiệp, việc mở rộng các hình thức hợp tác đầu tư có thể tạo thêm cơ hội tham gia phát triển hạ tầng. Dù vậy, các dự án cần có cơ chế phân chia rủi ro rõ ràng, phương án tài chính khả thi và thông tin minh bạch để thu hút nhà đầu tư có năng lực.

Thành phố Bắc Ninh cũng khuyến khích thu hút nguồn vốn trong và ngoài nước gắn với tiếp nhận, chuyển giao công nghệ tiên tiến, công nghệ cao và công nghệ chiến lược. Việc nghiên cứu khai thác giá trị đất đai tăng thêm từ đầu tư hạ tầng, phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng phải bảo đảm công khai, minh bạch và tuân thủ pháp luật.

Theo định hướng đến năm 2045, hạ tầng giao thông được ưu tiên đầu tư và phối hợp đầu tư, trong đó có các tuyến cao tốc, đường sắt tốc độ cao, đường sắt khổ tiêu chuẩn Hà Nội - Đồng Đăng, các tuyến đường sắt đô thị kết nối với Thủ đô Hà Nội và những tuyến đường trục kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Hệ thống logistics và cảng cũng thuộc nhóm hạ tầng được chú trọng.

Cùng với các công trình giao thông đối ngoại, thành phố hướng tới tăng cường kết nối khu công nghiệp, cụm công nghiệp với mạng lưới giao thông, trung tâm logistics và các khu đô thị dịch vụ.

Sự kết nối này có ý nghĩa đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Khi giao thông thuận lợi, hàng hóa có thể được vận chuyển nhanh hơn, việc tổ chức chuỗi cung ứng có thêm lựa chọn và doanh nghiệp có điều kiện giảm những chi phí phát sinh do ùn tắc hoặc kết nối thiếu đồng bộ.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hạ tầng logistics hiệu quả còn giúp cải thiện khả năng tiếp cận các nhà cung ứng, đối tác và thị trường tiêu thụ. Tuy nhiên, lợi ích đó chỉ thực sự rõ rệt khi các tuyến đường kết nối được triển khai đồng bộ, dịch vụ logistics đáp ứng nhu cầu thực tế và chi phí sử dụng hạ tầng phù hợp với khả năng của doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực công nghiệp, thành phố Bắc Ninh ưu tiên các dự án phục vụ công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, sản xuất xanh và chuyển đổi năng lượng. Đây là định hướng gắn phát triển hạ tầng với chuyển dịch mô hình tăng trưởng, thay vì chỉ tập trung mở rộng quy mô xây dựng.

Bên cạnh giao thông và công nghiệp, kế hoạch đặt ra yêu cầu phát triển đô thị đồng bộ, bền vững. Hạ tầng kỹ thuật tại các khu đô thị, khu dân cư mới cần được hoàn thiện trước khi đưa vào khai thác; các khu vực đô thị hiện hữu được chỉnh trang, nâng cấp, từng bước bổ sung cây xanh, công viên, quảng trường và không gian công cộng.

Thành phố Bắc Ninh cũng chú trọng nâng cao năng lực cấp nước sạch, cải tạo hệ thống thoát nước, xử lý các điểm ngập úng cục bộ; tăng cường thu gom, phân loại, vận chuyển và xử lý chất thải, kiểm soát nguồn thải từ khu công nghiệp, cụm công nghiệp và khu dân cư.

Những nhiệm vụ này cho thấy phát triển hạ tầng không thể chỉ được đánh giá bằng số lượng công trình hay quy mô vốn đầu tư. Khả năng thoát nước, chất lượng môi trường, diện tích không gian xanh và mức độ tiếp cận các dịch vụ thiết yếu mới là những yếu tố trực tiếp phản ánh chất lượng đô thị.

Ở lĩnh vực số, Bắc Ninh định hướng phát triển hạ tầng viễn thông, mạng băng rộng, đồng bộ cơ sở dữ liệu dùng chung, tăng cường kết nối giữa các cấp chính quyền và đẩy mạnh ứng dụng nền tảng bản sao số trong quản lý đô thị. Nếu được triển khai hiệu quả, các nền tảng này có thể hỗ trợ cơ quan quản lý theo dõi hiện trạng hạ tầng, phối hợp xử lý sự cố và nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công.

Song song với đó, thành phố Bắc Ninh sẽ rà soát, đầu tư nâng cấp trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa, thể thao và các công trình phúc lợi công cộng; bảo đảm quỹ đất cho những công trình thiết yếu tại các khu đô thị, khu dân cư mới.

Từ quy hoạch đến triển khai dự án, yêu cầu xuyên suốt là bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Để kế hoạch phát huy giá trị thực tế, tiến độ thực hiện cần đi cùng chất lượng công trình, trách nhiệm quản lý và khả năng đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp, người dân. Khi hạ tầng giao thông, công nghiệp, logistics, môi trường và dịch vụ xã hội được kết nối hợp lý, Bắc Ninh sẽ có thêm nền tảng để phát triển kinh tế bền vững và nâng cao chất lượng sống đô thị.