Cà Mau đặt mục tiêu phổ cập AI trong chính quyền và doanh nghiệp

UBND tỉnh Cà Mau vừa ban hành Kế hoạch số 634/KH-UBND ngày 30/10/2026, cụ thể hóa Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Với các chỉ tiêu phủ rộng từ chính quyền đến doanh nghiệp, địa phương đang đặt nền móng cho một phương thức quản trị và sản xuất dựa trên dữ liệu.

Cà Mau hướng đến ứng dụng AI trong quản trị, thủy sản và kinh tế biển đến năm 2030. Ảnh: Cà Mau Online.

Kế hoạch triển khai trí tuệ nhân tạo Cà Mau xác định năm 2030 là mốc quan trọng để AI trở thành công cụ hỗ trợ quản lý nhà nước và phát triển các ngành kinh tế chủ lực. Thủy sản, nông nghiệp, kinh tế biển, logistics và du lịch được lựa chọn làm những lĩnh vực ưu tiên. Cách tiếp cận này có cơ sở từ đặc điểm kinh tế của địa phương. Cà Mau có thế mạnh nuôi trồng, chế biến và xuất khẩu thủy sản. Tuy nhiên, sản xuất vẫn chịu tác động lớn từ dịch bệnh, chất lượng nguồn nước, biến đổi khí hậu và những biến động của thị trường.

Kế hoạch đặt ra việc ứng dụng AI kết hợp Internet vạn vật (IoT) để giám sát chất lượng nước, dự báo dịch bệnh trên tôm và truy xuất nguồn gốc thủy sản xuất khẩu. Nếu triển khai hiệu quả, doanh nghiệp có thể phát hiện sớm rủi ro trong vùng nuôi, giảm thiệt hại và kiểm soát tốt hơn chất lượng nguyên liệu.

Trong lĩnh vực tài nguyên, AI kết hợp thiết bị bay không người lái (UAV) và dữ liệu vệ tinh sẽ hỗ trợ giám sát rừng ngập mặn, kiểm kê carbon, theo dõi sạt lở bờ biển. Đây là những dữ liệu có giá trị đối với công tác quy hoạch, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế biển.

Một hướng đi khác là ứng dụng AI vào logistics đường thủy, quản lý kho bãi và chuỗi cung ứng lạnh. Với ngành thủy sản, chi phí bảo quản và vận chuyển có ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh hàng xuất khẩu. Bởi vậy, tối ưu vận hành bằng dữ liệu có thể mang lại lợi ích kinh tế rõ ràng hơn những ứng dụng mang tính trình diễn.

Chính quyền số đặt mục tiêu xử lý công việc bằng AI

Ở khu vực công, Cà Mau đặt mục tiêu 100% cán bộ, công chức, viên chức có trợ lý ảo phục vụ công việc hằng ngày. Toàn bộ hồ sơ thủ tục hành chính được hỗ trợ xử lý bằng AI. Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) cấp tỉnh cũng sẽ được nâng cấp, tích hợp AI.

Đáng chú ý, tỉnh đặt mục tiêu 60% quyết định chỉ đạo, điều hành của cơ quan nhà nước được hỗ trợ bởi dữ liệu và AI trong giai đoạn 2027 - 2030. Chỉ tiêu này đòi hỏi các cơ quan phải thay đổi cách thu thập, xử lý và khai thác thông tin. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy tác dụng khi dữ liệu đủ sạch, thống nhất và được cập nhật thường xuyên. Kế hoạch yêu cầu 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành được rà soát, có phương án chuẩn hóa, số hóa và sẵn sàng khai thác bằng AI.

Tỉnh cũng đặt mục tiêu hoàn thành Trung tâm dữ liệu đạt chuẩn Tier 3. Đây là điều kiện quan trọng để duy trì hoạt động ổn định, bảo đảm khả năng lưu trữ và xử lý thông tin. Nếu dữ liệu giữa các ngành còn phân tán, thiếu kết nối, việc đầu tư hệ thống AI có nguy cơ làm tăng chi phí mà hiệu quả quản trị chưa tương xứng.

Doanh nghiệp có thêm cơ hội, nhưng phải giải được bài toán chi phí

Một nội dung đáng quan tâm là Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh chuyển đổi bằng AI mang tên AI-SME Cà Mau. Tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu 100% doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh được tiếp cận giải pháp AI trong giai đoạn 2027 - 2030.

Các tổ công nghệ số cộng đồng sẽ tham gia hướng dẫn hộ kinh doanh ứng dụng AI trong quản lý đơn hàng, tiếp thị số và mở rộng thị trường tiêu thụ. Đây là hướng hỗ trợ thiết thực, bởi phần lớn cơ sở kinh doanh nhỏ khó bố trí ngân sách riêng cho bộ phận công nghệ. Điều doanh nghiệp cần không phải là sở hữu một công cụ AI đắt tiền. Họ cần giải pháp giúp giảm thời gian xử lý đơn hàng, tiết kiệm nhân công, kiểm soát tồn kho và tiếp cận khách hàng hiệu quả hơn. Tỉnh cũng yêu cầu theo dõi mức tăng năng suất, giảm chi phí vận hành sau khi ứng dụng để đánh giá và nhân rộng mô hình.

Bên cạnh đó, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), hợp tác công - tư (PPP) và đặt hàng trực tiếp sẽ mở thêm không gian cho doanh nghiệp công nghệ tham gia giải quyết các bài toán của địa phương. Sản phẩm AI Make in Viet Nam được ưu tiên trong các dự án công nghệ thông tin và chuyển đổi số.

Ứng dụng công nghệ AI giúp doanh nghiệp thủy sản kiểm soát chất lượng nước, giảm rủi ro trong sản xuất. Ảnh minh họa.

Nhân lực và an toàn dữ liệu là phép thử thực chất

Kế hoạch đặt mục tiêu hằng năm tổ chức ít nhất một lớp đào tạo, tập huấn AI giai đoạn 2027 - 2030. Tỉnh cũng hướng đến ít nhất ba thỏa thuận hợp tác với trường đại học, viện nghiên cứu về đào tạo nhân lực AI.

Song song đó, Công an tỉnh được giao chủ trì giám sát, phát hiện và ứng cứu sự cố an toàn thông tin. Các mô hình AI phải được kiểm tra độc lập về độ tin cậy và tính chính xác trước khi đưa vào phục vụ chỉ đạo, điều hành và cung cấp dịch vụ công. Lộ trình được chia thành hai giai đoạn. Trong năm 2026 - 2027, tỉnh tập trung chuẩn hóa dữ liệu, đào tạo kỹ năng cơ bản và thí điểm mô hình giám sát, cảnh báo sớm. Giai đoạn 2028 - 2030 sẽ hoàn thiện, nhân rộng những mô hình chứng minh được hiệu quả.

Vấn đề đặt ra là nguồn lực thực hiện. Kế hoạch huy động ngân sách nhà nước, quỹ khoa học công nghệ, vốn đầu tư và đóng góp từ doanh nghiệp. Tuy nhiên, đầu tư hạ tầng chỉ là bước khởi đầu. Khả năng duy trì hệ thống, đào tạo nhân lực và tạo ra lợi ích đo đếm được mới quyết định hiệu quả.

Với Cà Mau, thước đo thành công của chiến lược AI không nằm ở số lượng phần mềm được đưa vào sử dụng. Điều quan trọng hơn là người nuôi tôm giảm được thiệt hại, doanh nghiệp tiết kiệm được chi phí, thủ tục hành chính thuận tiện hơn và chính quyền dự báo chính xác hơn những rủi ro đang tác động đến đời sống, sản xuất.