Chuyển đổi số Khánh Hòa: dữ liệu cho tôm hùm, drone cho bãi biển

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thanh Hà phát biểu tại Ngày hội Công nghệ số tỉnh Khánh Hòa năm 2026.

Ở chuyên đề thứ tư trong chuỗi hội thảo do Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, chuyển đổi số Khánh Hòa được bàn qua những chuyện rất cụ thể của một tỉnh biển. Một bên là con tôm hùm trong lồng bè, muốn đi xuất khẩu phải có hồ sơ ghi rõ nguồn gốc. Một bên là bãi biển Nha Trang đông khách cả ngày lẫn đêm. Lời giải cho cả hai đều bắt đầu từ dữ liệu.

Tỉnh đặt hàng công nghệ cho kinh tế biển

Hội thảo "Mở lối kỷ nguyên tăng trưởng số – Cùng tỉnh Khánh Hòa kiến tạo hạ tầng số hiện đại" diễn ra tại Quảng trường 2/4 (phường Nha Trang), do Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức, Công ty FPT IS (Tập đoàn FPT) cùng các đối tác công nghệ đồng hành. Tham dự có lãnh đạo UBND tỉnh, các sở, ngành, chính quyền địa phương và nhiều doanh nghiệp trên địa bàn.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thanh Hà cho biết 9 tháng đầu năm 2026, tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) tăng 11,21%, xếp thứ 8 trong 34 tỉnh, thành. Theo ông, muốn giữ đà này, tỉnh không thể chỉ trông vào những động lực tăng trưởng quen thuộc.

Ông Hà cho rằng nguồn lực tri thức của tỉnh không hề nhỏ: 5 trường đại học, 15 trường cao đẳng, trung cấp và 60 tổ chức khoa học và công nghệ. Nhưng giữa nguồn lực ấy và thực tiễn sản xuất vẫn còn khoảng trống. Kết quả nghiên cứu chưa đi được bao xa ra lồng bè, nhà máy. Ông nhắc đến cách làm tỉnh theo đuổi: "nghiên cứu có địa chỉ, sản phẩm có thị trường". Nói nôm na, nghiên cứu phải trả lời đúng câu hỏi của người sản xuất, và làm ra thứ có người dùng.

Từ đó, ông mong doanh nghiệp công nghệ cùng tỉnh xác định những vấn đề cấp thiết để đặt hàng nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ ngoài thực tế, chuyển giao kết quả và đào tạo nhân lực làm chủ công nghệ ngay tại địa phương. Ông cũng dành nhiều thời gian nói về drone (thiết bị bay không người lái) ở vùng ven biển, nhất là trong cứu hộ và quản lý du lịch.

Ông Trần Trung Thành, Giám đốc FPT IS TP.HCM (Tập đoàn FPT), phát biểu khai mạc hội thảo.

Con tôm hùm cũng cần lý lịch

Theo số liệu ông Cao Trương Duy, chuyên gia tư vấn giải pháp FPT IS, trình bày tại hội thảo, Khánh Hòa có hơn 147.000 ô lồng nuôi biển. Tỉnh còn là vùng sản xuất tôm giống các loại lớn của cả nước, gần 50 tỷ con mỗi năm, khoảng 31% tổng lượng. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2025 ước đạt 870 triệu USD.

Vấn đề nằm ở chỗ khác. Người mua ngày càng hỏi kỹ. Con tôm nuôi ở vùng nào? Giống lấy từ đâu? Từ lồng về nhà máy mất mấy tiếng, có được giữ lạnh đúng cách không?

Mỗi thị trường hỏi theo cách riêng. Với hải sản đánh bắt, Liên minh châu Âu dùng "thẻ vàng IUU" để cảnh báo những nước chưa kiểm soát tốt việc khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định. Mỹ áp dụng Đạo luật Bảo vệ thú biển (MMPA), từ đầu năm 2026 hạn chế nhập khẩu hải sản từ những nghề khai thác chưa kiểm soát được việc làm chết, làm bị thương cá heo, cá voi. Còn với tôm hùm nuôi bán sang Trung Quốc, cơ sở xuất khẩu phải được đăng ký, hàng phải truy được về vùng nuôi.

Có thể hình dung mỗi lô tôm có một cuốn sổ lý lịch, ghi lại nguồn con giống, quá trình nuôi và hành trình tới khi xuất khẩu. Theo diễn giả, cuốn sổ ấy hiện còn rời rạc. Hồ sơ giống ở một nơi. Nhật ký nuôi ghi trên giấy. Nhà máy thiếu thông tin về vùng nuôi.

K-Marine được đề xuất để nối thông tin của năm khâu vào cùng một cuốn sổ: con giống, nuôi trồng, thu hoạch, chế biến và xuất khẩu. Theo phương án được giới thiệu, Nhà nước bỏ "vốn mồi", tức khoản đầu tư ban đầu cho hệ thống dữ liệu dùng chung, để kéo doanh nghiệp cùng vào. Doanh nghiệp tự đầu tư thiết bị, còn hộ nuôi có thể thuê dịch vụ qua hợp tác xã thay vì tự mua thiết bị.

Theo văn bản phát biểu kết luận hội thảo, UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xây dựng mô hình thí điểm nền tảng số quản trị chuỗi cung ứng thủy sản cho một số đối tượng nuôi biển chủ lực.

Người gác bãi biển trên cao

Kinh tế tầm thấp là cụm từ còn khá lạ. Hiểu đơn giản, đó là các hoạt động kinh tế, dịch vụ diễn ra ở vùng trời thấp, trong đó drone là phương tiện quen thuộc nhất: tuần tra, cứu hộ, chở hàng ra đảo, phun thuốc đồng ruộng.

Ông Dương Xuân Trường, Giám đốc Phát triển kinh doanh FPT UAV (Tập đoàn FPT), chọn ví dụ gần nhất với Nha Trang: bãi biển. Theo diễn giả, ở một số bãi biển trong khu vực, cứu hộ chỉ trực đến chiều tối, trong khi khách vẫn xuống biển cả ban đêm. Khi có người đuối nước, báo tin, điều xuồng, tìm kiếm đều mất thời gian. Mà cứu đuối thì từng phút đều quý.

Ông Dương Xuân Trường, Giám đốc Phát triển kinh doanh FPT UAV (Tập đoàn FPT), trình bày đề xuất ứng dụng drone giám sát, cứu nạn trên bãi biển Nha Trang.

Drone làm được gì? Theo phương án được giới thiệu, thiết bị cất cánh từ trạm đặt sẵn để bay tuần tra. Camera cùng phần mềm nhận diện có thể hỗ trợ phát hiện người gặp nạn, kể cả ban đêm nhờ ảnh nhiệt (ảnh ghi lại hơi ấm cơ thể tỏa ra nên không cần ánh sáng). Drone có thể tới trước, xác định vị trí, phát loa trấn an. Xuồng cứu hộ đi thẳng tới vị trí đó. Theo diễn giả, ở thành phố biển Tam Á (Trung Quốc), có vụ cứu nạn chỉ mất khoảng 10 phút từ lúc báo động.

FPT đề xuất thí điểm 3 tháng trên khoảng 10 km bãi biển trung tâm Nha Trang, kết hợp một sự kiện lớn, đo thời gian phản ứng để đánh giá trước khi tính chuyện mở rộng. Theo kiến nghị của diễn giả, muốn drone bay thường xuyên, cần cơ chế cấp phép bay công vụ ổn định theo khu vực, khung giờ.

Văn bản phát biểu kết luận cũng giao Sở Khoa học và Công nghệ nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát với các ứng dụng kinh tế tầm thấp. Cơ chế này, còn gọi là sandbox, cho phép thử giải pháp mới trong phạm vi, thời gian và điều kiện xác định, dưới sự giám sát của cơ quan quản lý. Theo văn bản này, Sở còn được giao đưa nội dung về hạ tầng đa đám mây, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo vào kế hoạch phát triển hạ tầng số của tỉnh đến năm 2030.

Bên cạnh hai ứng dụng cụ thể, hội thảo còn bàn về nơi lưu trữ và xử lý dữ liệu. Ông Đỗ Đặng Ngọc Sơn, chuyên gia tư vấn giải pháp FPT IS, trình bày cách nâng cấp hệ thống máy chủ và quản lý việc dùng dịch vụ điện toán đám mây (thuê chỗ lưu trữ, xử lý dữ liệu qua mạng) của nhiều nhà cung cấp cùng lúc. Thông tin từ lồng bè hay từ drone đều cần một hệ thống lưu trữ, xử lý và bảo vệ như vậy.

Drone trên bãi biển và cuốn sổ lý lịch của con tôm hùm, thoạt nghe là hai chuyện cách xa nhau. Nhưng cả hai cùng bắt đầu từ việc thu dữ liệu ngay tại hiện trường để giải một bài toán có thật. Hai đề xuất ấy cùng hướng tới yêu cầu "nghiên cứu có địa chỉ" mà ông Hà nhắc tại hội thảo. Đề xuất đã được trình bày, nhiệm vụ đã được giao. Câu hỏi còn lại là bao lâu nữa những ý tưởng ấy bước ra khỏi hội trường, tới lồng bè và bãi tắm.