Chuyển đổi số Khánh Hòa, một năm nhìn lại

Du khách nước ngoài chụp ảnh lưu niệm tại Ngày hội Công nghệ số tỉnh Khánh Hòa năm 2026. Ảnh: Đức Tú

Tháng 12/2025, Ngày hội Công nghệ số tỉnh mở cửa tại Cung Văn hóa Thiếu nhi, không bán vé, không cần đăng ký. Khi đó, chuyển đổi số Khánh Hòa được đẩy mạnh bằng phong trào Bình dân học vụ số, phát động ngay tại Ngày hội, nhằm giúp người dân làm quen và sử dụng các tiện ích số. Gần một năm sau, Ngày hội trở lại, lần này ở Quảng trường 2/4, với chủ đề hướng vào kết quả thực chất. Câu hỏi đặt ra vì thế cụ thể hơn: những tiện ích ấy đã giúp người dân thuận tiện hơn trong những việc gì?

Gần một năm, tỉnh đã chuẩn bị những gì

Lễ khai mạc Ngày hội Công nghệ số tỉnh Khánh Hòa năm 2026 diễn ra sáng 24/10 tại Quảng trường 2/4 (phường Nha Trang), do UBND tỉnh tổ chức, Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì thực hiện. Tới dự có lãnh đạo Trung ương, lãnh đạo tỉnh, doanh nghiệp công nghệ cùng đông đảo người dân, du khách trong và ngoài nước. Ngày hội kéo dài đến hết 26/10, hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia.

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thanh Hà nhấn mạnh: chuyển đổi số không đo bằng số phần mềm, số nền tảng hay lượng dữ liệu đã số hóa. Theo ông, kết quả cần thể hiện bằng những thay đổi cụ thể trong công việc của chính quyền, trong làm ăn và trong đời sống hằng ngày của người dân.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thanh Hà phát biểu khai mạc Ngày hội Công nghệ số tỉnh Khánh Hòa năm 2026. Ảnh: Đức Tú

Hiểu một cách giản dị, có bao nhiêu phần mềm thì chưa đủ. Còn phải xem người dân đi làm thủ tục có bớt vất vả không. Doanh nghiệp làm ăn có thuận hơn không.

Muốn chuyển đổi số Khánh Hòa tạo ra những thay đổi ấy, trước hết phải có người đi cùng dân. Tháng 12 năm ngoái, cũng tại Ngày hội, chính ông Hà phát động phong trào Bình dân học vụ số. Đến tháng 4/2026, toàn tỉnh đã có 2.418 tổ công nghệ số cộng đồng với 12.063 thành viên, phủ kín 100% thôn, tổ dân phố. Họ là trưởng thôn, đoàn viên thanh niên, công an xã, hội viên phụ nữ. Các tổ đến từng nhà, hướng dẫn từng người dùng điện thoại để làm thủ tục trực tuyến, thanh toán, khai báo thông tin.

Cùng thời gian đó, tỉnh tổ chức tập huấn cho 10.560 lượt cán bộ, công chức xã, phường về nhiệm vụ chuyển đổi số và cách dùng phần mềm đánh giá kết quả công việc. Trong 23 chỉ tiêu của kế hoạch chuyển đổi số năm 2025, tỉnh đạt hoặc vượt 22 chỉ tiêu.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, năm 2024 Khánh Hòa xếp thứ 16/34 địa phương về chỉ số chuyển đổi số DTI (bảng chấm điểm chuyển đổi số hằng năm của các tỉnh, thành). Tỉnh đặt mục tiêu tiếp tục cải thiện thứ hạng, đến năm 2030 vào nhóm 10 địa phương dẫn đầu cả nước, kinh tế số đóng góp khoảng 30–35% GRDP (tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh, hiểu nôm na là quy mô nền kinh tế của tỉnh).

Kiến trúc, nền tảng, dữ liệu: hiểu qua chuyện nước sạch

Chủ đề Ngày hội năm nay nhắc đến ba khái niệm còn khá xa lạ với nhiều người: kiến trúc, nền tảng và dữ liệu. Để dễ hình dung, có thể lấy một ví dụ quen thuộc: hệ thống nước sạch cho một khu dân cư. Theo cách nhìn này, chuyển đổi số giống việc đưa nước sạch về tới từng nhà.

Muốn có nước, trước hết phải có bản thiết kế. Ống chính chạy đường nào, nhánh rẽ vào xóm nào, các đoạn ống nối với nhau ra sao. Không có bản thiết kế, mỗi tổ dân phố tự đào một kiểu, đến lúc nối lại thì ống to ống nhỏ không khớp nhau. Kiến trúc số có thể hình dung như bản thiết kế ấy: nó quy định các hệ thống phần mềm của tỉnh kết nối và chia sẻ dữ liệu với nhau thế nào. Khánh Hòa đã ban hành Chiến lược chuyển đổi số giai đoạn 2026–2030, Chiến lược dữ liệu đến năm 2030 và đang hoàn thiện khung kiến trúc số.

Có thiết kế rồi thì làm hệ thống cấp nước chung. Thay vì mỗi nhà tự khoan một giếng, cả khu dùng chung một nguồn, một mạng ống. Nền tảng dùng chung cũng theo cách ấy: nhiều cơ quan cùng sử dụng một hệ thống phục vụ những việc giống nhau, thay vì mỗi nơi tự xây một hệ thống riêng. Ông Hà yêu cầu ưu tiên nền tảng dùng chung, hạn chế đầu tư dàn trải, trùng lặp, tức là không để mỗi sở, mỗi xã tự khoan giếng riêng, mỗi giếng một kiểu nước, đến lúc cần thì không gộp lại được.

Còn dữ liệu là nước chảy trong ống. Tỉnh đặt nguyên tắc dữ liệu phải "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung". Chữ "sống" đáng để ý. Nước trong bể phải được thay, được lọc thường xuyên thì mới dùng được. Dữ liệu cũng vậy. Những thông tin hay thay đổi như nơi ở, giấy tờ, tình trạng hồ sơ mà nhập một lần rồi để đó, lâu ngày sẽ không còn khớp với thực tế.

Khi nước chảy đều, người quản lý có thể gắn đồng hồ trên từng nhánh ống. Nhánh nào lượng nước bất thường, đồng hồ báo trước để người ta đến kiểm tra. Không phải đợi tới lúc có nhà kêu mất nước. Điều hành dựa trên dữ liệu cũng vậy: số liệu cập nhật kịp thời giúp cơ quan quản lý theo dõi tình hình và có thêm căn cứ để quyết định, thay vì chỉ chờ báo cáo định kỳ.

Khâu cuối cùng là chỗ để người dân lấy nước. Cổng dữ liệu mở, vừa ra mắt tại lễ khai mạc sáng 24/10, giống như một vòi nước công cộng giữa khu phố: ai cần thì đến lấy, không mất tiền. Cổng có địa chỉ opendata.khanhhoa.gov.vn, do Sở Khoa học và Công nghệ vận hành. Giai đoạn đầu, cổng cung cấp 157 bộ dữ liệu thuộc 19 nhóm lĩnh vực, ở dạng máy tính đọc và xử lý được ngay, không phải gõ lại từng con số. Tổ chức, cá nhân được tra cứu, tải về và dùng lại cho học tập, nghiên cứu, làm sản phẩm số.

Ai sẽ hứng nước ở vòi này? Có thể là một sinh viên đang làm khóa luận. Một doanh nghiệp du lịch tìm số liệu tham khảo cho việc kinh doanh. Một nhóm bạn trẻ muốn viết ứng dụng phục vụ bà con quanh mình. Với những dữ liệu đã công bố trên cổng, họ có thể tự tìm và tải về, không phải liên hệ riêng từng cơ quan.

Những gì người dân đã dùng được

Với người dân, bản thiết kế hay đường ống là chuyện ít khi nhìn thấy. Điều họ quan tâm là nước có về tới nhà mình hay không. Tại Ngày hội, câu trả lời được bày ra bằng những tiện ích cụ thể.

Ngày hội có khoảng 60 gian hàng của các tập đoàn viễn thông, công nghệ, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp khởi nghiệp. Ban tổ chức dự kiến đón hơn 10.000 lượt người dân, du khách trong ba ngày.

Khu robot thu hút rất nhiều trẻ em. Mỗi lần robot hình người nhảy cùng linh vật gấu trúc, các em lại reo lên, chen nhau đưa tay chạm vào.

Người lớn thì đứng lâu ở những bàn hướng dẫn. Tại đây, bà con được hướng dẫn kích hoạt chữ ký số cá nhân miễn phí để ký giấy tờ điện tử, nộp hồ sơ thủ tục hành chính qua mạng, đưa giấy phép lái xe và thẻ bảo hiểm y tế vào VNeID, ứng dụng định danh điện tử trên điện thoại. Từng thao tác được chỉ trực tiếp, để khi cần, bà con tự làm được trên điện thoại của mình.

Thư viện tỉnh mang tới 4 bộ sưu tập tài liệu số về lịch sử, di tích, văn hóa Chăm – Raglai và biển đảo quê hương. Người xem dùng camera điện thoại quét mã QR là mở được tài liệu để đọc. Du khách nước ngoài đeo kính thực tế ảo để ngắm những hiện vật Chăm được dựng hình ba chiều.

Ở một góc khác, chương trình "Trở về thời khắc thiêng liêng" dùng công nghệ thực tế ảo tái hiện Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945, đưa người xem về khoảnh khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập.

Người dân và du khách trải nghiệm thực tế ảo "Trở về thời khắc thiêng liêng", tái hiện Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945. Ảnh: Đức Tú

Một số gian hàng giới thiệu công nghệ cho công việc và kinh doanh. Theo đại diện Công ty HKT, giải pháp phòng họp không giấy của công ty tự ghi âm nội dung cuộc họp và xuất ra biên bản; công ty cũng giới thiệu mô hình phòng khách sạn thông minh có dùng mã QR. Trường Đại học VinUni bàn giao cho tỉnh một số phần mềm, ứng dụng; trong đó, Sở Tài chính tiếp nhận nền tảng theo dõi, đánh giá chuyển đổi xanh, tức quá trình chuyển sang cách làm ít gây hại cho môi trường.

Robot hình người và linh vật gấu trúc tại gian hàng giải pháp du lịch thông minh của Công ty HKT thu hút các em nhỏ. Ảnh: Đức Tú

Những gì bày ở quảng trường là để người dân thấy và thử. Còn nước có thật sự về tới từng nhà hay không thì phải nhìn xuống thôn, xã.

Tại xã Suối Hiệp, sau hơn 6 tháng các tổ công nghệ số cộng đồng đến từng nhà hướng dẫn, tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến tăng từ 54% lên gần 87%. Nghĩa là cứ 10 bộ hồ sơ thì gần 9 bộ đã nộp qua mạng. Chia sẻ với Báo Khánh Hòa hồi tháng 4/2026, ông Lê Minh Anh Thi, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Suối Hiệp, cho biết nhờ được hướng dẫn từ trước, hồ sơ người dân nộp lên đầy đủ, chính xác hơn và được xử lý nhanh hơn.

Đó chính là loại kết quả mà chủ đề Ngày hội năm nay hướng tới: thay đổi nằm ngay trong chuyện đi làm thủ tục của từng người dân.

Khép lại phần phát biểu, ông Nguyễn Thanh Hà nêu một mong muốn giản dị: sau Ngày hội, mỗi người dân dùng thêm một tiện ích số, mỗi doanh nghiệp làm được ít nhất một đổi mới, mỗi cán bộ, công chức cải tiến cách làm việc dựa trên dữ liệu. Ba việc ấy đều có thể bắt đầu từ những thao tác rất nhỏ, như lần đầu tự nộp một bộ hồ sơ qua điện thoại. Nếu năm ngoái trọng tâm là giúp người dân làm quen với công nghệ, thì năm nay chuyển đổi số Khánh Hòa đặt bài toán cụ thể hơn: những tiện ích ấy giúp ích ra sao trong đời sống. Bản thiết kế đang được hoàn chỉnh, hệ thống đang được nối dài, vòi nước công cộng đầu tiên đã mở. Đến Ngày hội năm sau, có lẽ câu hỏi đáng đặt ra sẽ giản dị hơn: nước sạch đã về tới bao nhiêu nhà?