Theo Ban Quản lý các Khu chế xuất và Khu công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, diễn biến căng thẳng tại Trung Đông thời gian gần đây đã tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất – xuất nhập khẩu của nhiều doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn.
Một trong những ảnh hưởng rõ rệt nhất là sự gián đoạn chuỗi cung ứng nguyên vật liệu và hàng hóa, đặc biệt trên các tuyến vận tải đi qua Biển Đỏ. Nhiều doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu từ châu Âu buộc phải điều chỉnh lộ trình vận chuyển, đi vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi), khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm khoảng 3 – 4 tuần.
Việc thay đổi hành trình không chỉ làm tăng chi phí logistics mà còn gây ra nhiều hệ lụy cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Một số doanh nghiệp cho biết hàng hóa đã hoàn tất sản xuất nhưng chưa thể xuất đi do hãng tàu hủy chuyến hoặc thay đổi lịch trình, khiến kho bãi tại các cảng rơi vào tình trạng quá tải và phát sinh thêm chi phí lưu kho, bảo quản.
 |
| Xung đột Trung Đông gây sức ép lên doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh |
Bên cạnh đó, việc tàu phải đi vòng khiến thời gian quay vòng container kéo dài, dẫn đến tình trạng khan hiếm container rỗng tại các cảng của TP. Hồ Chí Minh để đóng hàng xuất khẩu. Ngoài chi phí vận tải tăng cao, doanh nghiệp còn phải gánh thêm các khoản phụ phí như phụ phí rủi ro chiến tranh và phụ phí chuyển hướng hành trình.
Theo thông tin sơ bộ, các lĩnh vực bị ảnh hưởng đáng kể gồm hóa chất và sản phẩm từ dầu mỏ; điện – điện tử; may mặc; thủy hải sản… Trong đó, các thị trường xuất nhập khẩu chịu tác động mạnh nhất là khu vực Trung Đông và Liên minh châu Âu (EU).
Đối với ngành điện tử và linh kiện, một số doanh nghiệp đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt chip và linh kiện bán dẫn nhập khẩu từ châu Âu. Việc chi phí vận chuyển tăng cao cũng khiến giá thành sản xuất bị đội lên đáng kể.
Ngành may mặc và giày da cũng chịu áp lực lớn khi nguy cơ chậm giao hàng cho các đối tác tại EU gia tăng. Một số doanh nghiệp cho biết nếu tiến độ giao hàng không được đảm bảo, các đơn hàng mùa hè có thể bị cắt giảm hoặc hủy bỏ.
Trong lĩnh vực hóa chất, giá nhiều nguyên liệu đầu vào như hạt nhựa, dung môi và phụ gia đang tăng theo biến động của giá dầu thế giới. Điều này khiến chi phí sản xuất của doanh nghiệp tăng lên, đặc biệt đối với các ngành phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.
Đối với thực phẩm và thủy hải sản – nhất là các mặt hàng tươi sống hoặc đông lạnh – khó khăn càng rõ rệt. Việc hạn chế không phận tại một số khu vực và điều chỉnh lộ trình bay khiến cước phí vận tải hàng không tăng mạnh, đồng thời gia tăng nguy cơ hư hỏng hàng hóa.
Theo đại diện Ban Quản lý các Khu chế xuất và Khu công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, container lạnh hiện trở nên khan hiếm và chi phí thuê tăng cao. Một số mặt hàng như tôm, cá tra xuất khẩu sang EU hoặc các nước Trung Đông như Jordan, UAE đang gặp tình trạng ùn ứ tại các cảng trung chuyển.
Ngoài ra, các nhóm ngành xăng dầu, hóa chất và phân bón – vốn là nguồn nguyên liệu đầu vào quan trọng cho nhiều lĩnh vực sản xuất – cũng đang ghi nhận xu hướng giá tăng và nguồn cung thiếu ổn định, kéo theo chi phí nhiên liệu vận tải gia tăng.
Trong khi đó, với ngành chế biến nông sản, doanh nghiệp xuất khẩu sang khu vực Trung Đông và Bắc Phi không chỉ chịu sức ép từ chi phí logistics tăng cao mà còn gặp khó khăn trong thanh toán quốc tế khi một số giao dịch qua ngân hàng tại khu vực này bị gián đoạn.
Riêng ngành gỗ và sản phẩm trang trí nội thất hiện chưa ghi nhận tác động lớn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, cơ quan quản lý nhận định nếu xung đột kéo dài, lĩnh vực này cũng khó tránh khỏi ảnh hưởng.
Theo Ban Quản lý các Khu chế xuất và Khu công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, hiện thành phố có 66 khu công nghiệp và khu chế xuất với 4.689 dự án, cùng hơn 300 dự án của doanh nghiệp chế xuất đang hoạt động.
Trong năm 2025, tổng doanh thu của các doanh nghiệp tại các khu này ước đạt khoảng 80 tỷ USD; trong đó kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 48,4 tỷ USD và kim ngạch nhập khẩu đạt khoảng 36,6 tỷ USD.
Mặc dù kim ngạch xuất nhập khẩu trực tiếp với khu vực Trung Đông chỉ chiếm khoảng 3 – 5% tổng kim ngạch, nhưng do TP. Hồ Chí Minh có độ mở kinh tế lớn, phụ thuộc nhiều vào chuỗi cung ứng và thị trường quốc tế, nên những biến động địa chính trị tại khu vực này vẫn có thể tạo ra tác động dây chuyền đối với hoạt động của doanh nghiệp.
Tại cuộc họp giữa Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, gas trên địa bàn chiều 5/3, đại diện Công ty Xăng dầu Khu vực II (Petrolimex Sài Gòn) cho biết sản lượng tiêu thụ xăng dầu từ đầu tháng 3 tăng khoảng 15% so với mức bình quân các tháng trước. Tuy vậy, doanh nghiệp khẳng định nguồn dự trữ hiện vẫn được đảm bảo theo kế hoạch cung ứng.
Để nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường, doanh nghiệp kiến nghị TP. Hồ Chí Minh tạo điều kiện cho xe bồn vận chuyển xăng dầu được lưu thông trong giờ cao điểm nhằm tăng vòng quay hàng hóa từ kho về cửa hàng, hạn chế nguy cơ đứt gãy nguồn cung cục bộ khi nhu cầu tăng cao.
Trong khi đó, Công ty CP Kinh doanh Khí Miền Nam cho biết đang gặp khó khăn về nguồn cung nhập khẩu, chiếm khoảng 50% sản lượng kinh doanh của doanh nghiệp.
Để ứng phó trong ngắn hạn, doanh nghiệp đề xuất phương án tạm thời giảm dung tích chiết nạp bình gas dân dụng từ 12 kg xuống còn 8 kg, nhằm phân bổ nguồn hàng cho nhiều hộ gia đình hơn. Doanh nghiệp cho biết sẽ công bố rõ khối lượng gas thực tế và điều chỉnh giá bán tương ứng với trọng lượng sản phẩm.
