Thủ tướng Lê Minh Hưng: Quyết liệt thúc đẩy công nghệ chiến lược bứt phá năm 2026

Phiên họp lần thứ ba năm 2026 của Ban Chỉ đạo Chính phủ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 đã diễn ra trong bối cảnh yêu cầu tăng tốc cải cách ngày càng trở nên cấp thiết. Dưới sự chủ trì của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, thông điệp xuyên suốt được nhấn mạnh là hành động phải thực chất, có kết quả cụ thể và đo đếm được, thay vì dừng lại ở những cam kết mang tính hình thức.

Từ đầu năm đến nay, đặc biệt từ tháng 4/2026, nhiều bộ, ngành và địa phương đã chủ động triển khai các nhiệm vụ theo tinh thần Nghị quyết 57 và Kết luận 18. Những chuyển biến bước đầu được ghi nhận trên các lĩnh vực chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ. Tuy nhiên, bức tranh tổng thể vẫn còn không ít gam màu trầm khi hàng loạt nhiệm vụ chậm tiến độ, thậm chí quá hạn, cho thấy độ trễ đáng kể giữa chủ trương và thực thi.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, chủ trì Phiên họp lần thứ ba năm 2026 của Ban Chỉ đạo.

Điểm nghẽn lớn nhất tiếp tục nằm ở thể chế và cơ chế chính sách. Sự chồng chéo, thiếu đồng bộ và chưa rõ ràng trong hướng dẫn thực hiện đang làm giảm hiệu quả triển khai. Các cơ chế mới như sandbox hay đặt hàng nghiên cứu – vốn được kỳ vọng tạo đột phá – lại chưa được vận hành một cách rõ ràng, khiến nhiều sáng kiến bị “treo” trong quá trình thử nghiệm.

Không chỉ vậy, tiến độ xây dựng và kết nối dữ liệu vẫn chậm hơn kỳ vọng. Nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa đạt yêu cầu về tính chính xác, đầy đủ và khả năng chia sẻ. Điều này kéo theo hệ lụy trực tiếp tới cải cách thủ tục hành chính, khi tỷ lệ thủ tục được số hóa thay thế hồ sơ giấy mới chỉ đạt hơn 25%. Đây là con số cho thấy dư địa cải cách còn rất lớn, đồng thời đặt ra áp lực phải hành động nhanh hơn, quyết liệt hơn.

Thủ tướng Lê Minh Hưng thẳng thắn chỉ ra nguyên nhân chủ quan chiếm phần lớn những tồn tại hiện nay. Ở một số nơi, vai trò người đứng đầu chưa được phát huy đầy đủ, công tác chỉ đạo còn thiếu quyết liệt, sự phối hợp giữa các đơn vị chưa chặt chẽ. Nhận thức về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo chưa đồng đều, trong khi nguồn lực đầu tư và cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao vẫn còn hạn chế. Doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là khu vực tư nhân, vẫn gặp khó trong việc tiếp cận và làm chủ công nghệ lõi.

Trong bối cảnh đó, Thủ tướng đặt ra yêu cầu rõ ràng: lấy kết quả triển khai Nghị quyết 57 và Đề án 06 làm thước đo đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu từ năm 2026. Đây được xem là bước chuyển mạnh từ “định hướng” sang “ràng buộc trách nhiệm”, nhằm tạo áp lực thực thi rõ ràng hơn trong toàn hệ thống.

Một trong những trụ cột quan trọng được nhấn mạnh là phát triển đồng bộ hạ tầng số và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện. Theo đó, dữ liệu phải được kết nối, chia sẻ thông suốt, trở thành nền tảng cho quản trị quốc gia hiện đại. Kinh tế dữ liệu và trí tuệ nhân tạo được xác định là động lực cốt lõi, không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn mở ra không gian tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Đáng chú ý, Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh việc phát triển công nghệ chiến lược với yêu cầu “có sản phẩm cụ thể, thị trường cụ thể”. Điều này đồng nghĩa với việc chuyển từ tư duy nghiên cứu phân tán sang mô hình đặt hàng theo bài toán lớn, có định hướng rõ ràng và cơ chế tài chính phù hợp, chấp nhận rủi ro có kiểm soát. Đây là cách tiếp cận mang tính thị trường hơn, nhằm rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng.

Song song với đó, mô hình hợp tác “3 nhà” – Nhà nước, Viện/Trường và Doanh nghiệp – được xác định là chìa khóa để khơi thông nguồn lực. Khi các bên cùng tham gia vào chuỗi giá trị từ nghiên cứu đến thương mại hóa, khả năng tạo ra sản phẩm công nghệ mang tính cạnh tranh sẽ cao hơn, đồng thời giảm tình trạng “nghiên cứu xong để đó”.

Về nhiệm vụ cụ thể, Thủ tướng yêu cầu hoàn thành dứt điểm các nhiệm vụ quá hạn trong tháng 5/2026, không để phát sinh thêm nhiệm vụ chậm tiến độ. Đồng thời, các bộ, ngành phải đẩy nhanh việc xây dựng, làm sạch và kết nối dữ liệu; cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính; hoàn thiện khung pháp lý cho môi trường số; phát triển hạ tầng và bảo đảm an ninh mạng.

Ở góc độ dài hạn, bài toán nhân lực tiếp tục được đặt ra như một yếu tố then chốt. Việc đào tạo và thu hút nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược sẽ quyết định khả năng cạnh tranh của Việt Nam trong giai đoạn tới. Điều này đòi hỏi không chỉ chính sách đãi ngộ phù hợp mà còn môi trường làm việc đủ sức hấp dẫn để giữ chân nhân tài.

Thông điệp “hành động đột phá, lan tỏa kết quả” một lần nữa được nhấn mạnh, không chỉ như khẩu hiệu mà là yêu cầu hành động cụ thể đối với từng bộ, ngành, địa phương. Khi năm 2026 được xác định là năm bản lề cho nhiều mục tiêu chiến lược, việc chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, từ hành chính sang phục vụ, sẽ là yếu tố quyết định thành công của tiến trình chuyển đổi số và phát triển công nghệ tại Việt Nam.